Đột quỵ não: Dấu hiệu cảnh báo và cách chẩn đoán

Tổng quan về đột quỵ não

Đột quỵ não là tình trạng tổn thương chức năng thần kinh cục bộ cấp tính xảy ra khi lưu lượng máu nuôi dưỡng một phần nhu mô não bị gián đoạn hoặc sụt giảm đột ngột. Não bộ là cơ quan có nhu cầu chuyển hóa năng lượng rất cao nhưng không có khả năng dự trữ oxy và glucose. Khi nguồn cung máu bị cắt đứt, các tế bào thần kinh tại vùng thiếu máu sẽ mất hoạt tính màng tế bào và hoại tử nhanh chóng chỉ trong vài phút. Khu vực tế bào chết không thể phục hồi được gọi là vùng lõi nhồi máu, trong khi vùng mô não bao quanh còn thoi thóp và có thể cứu vãn nếu tái tưới máu kịp thời được gọi là vùng tranh tối tranh sáng.

Bệnh học đột quỵ não được phân chia thành hai thể chính cùng một dạng cảnh báo sớm:

• Đột quỵ nhồi máu não chiếm phần lớn các trường hợp lâm sàng, xảy ra khi lòng động mạch cấp máu cho não bị tắc nghẽn bởi cục máu đông hình thành tại chỗ trên mảng xơ vữa hoặc do huyết khối từ nơi khác, đặc biệt là từ tim, trôi đến làm bít tắc dòng chảy.
• Đột quỵ xuất huyết não xảy ra khi một mạch máu trong não bị nứt vỡ, khiến máu chảy tràn vào nhu mô não tạo thành ổ máu tụ chèn ép mô lành hoặc chảy vào khoang dưới nhện, gây tăng áp lực nội sọ cấp tính và co thắt mạch thứ phát.
• Cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua là tình trạng tắc nghẽn mạch máu tạm thời khiến triệu chứng thần kinh xuất hiện rồi biến mất hoàn toàn trong thời gian ngắn mà không để lại tổn thương vĩnh viễn trên hình ảnh học. Tuy nhiên, đây là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ cao xảy ra đột quỵ thực sự trong tương lai gần.

Về mặt dịch tễ, đột quỵ não có thể gặp ở bất kỳ độ tuổi nào, nhưng tỷ lệ mắc tăng mạnh theo tuổi và phổ biến nhất ở nhóm người trên 65 tuổi. Bệnh lý này hiện đứng hàng thứ hai trong các nguyên nhân gây tử vong toàn cầu và là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng khuyết tật thể chất, sa sút trí tuệ kéo dài ở người trưởng thành.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Cơ chế bệnh sinh của đột quỵ não phản ánh sự kết hợp phức tạp giữa các tổn thương cấu trúc thành mạch, rối loạn huyết động và tình trạng tăng đông máu toàn thân.

Đối với đột quỵ nhồi máu não, nguyên nhân cốt lõi là sự hình thành huyết khối gây tắc nghẽn dòng chảy mạch máu não. Quá trình xơ vữa động mạch diễn tiến âm thầm làm tổn thương lớp nội mạc, tích tụ mảng lipid và gây hẹp lòng các động mạch lớn như động mạch cảnh, động mạch thân nền và các nhánh lớn nội sọ. Khi mảng xơ vữa bị nứt vỡ, tiểu cầu được kích hoạt tạo thành cục máu đông bít kín lòng mạch. Một cơ chế quan trọng khác là thuyên tắc mạch có nguồn gốc từ tim, thường gặp ở người bệnh rung nhĩ, hẹp hở van tim hậu thấp, suy tim hoặc dị tật tim bẩm sinh như thông liên nhĩ, thông liên thất. Sự ứ trệ tuần hoàn tại buồng tim tạo điều kiện cho huyết khối hình thành rồi bắn lên não. Ngoài ra, bệnh lý thoái hóa vi mạch nhỏ do tăng huyết áp kéo dài cũng gây ra các ổ nhồi máu khuyết sâu trong nhu mô não.

Đối với đột quỵ xuất huyết não, tăng huyết áp mạn tính không được kiểm soát tốt là nguyên nhân phổ biến nhất. Áp lực dòng máu tăng cao liên tục làm thoái hóa lớp áo giữa và suy yếu thành các động mạch nhỏ đâm xuyên, hình thành các vi phình mạch dễ vỡ khi huyết áp tăng vọt đột ngột. Các nguyên nhân khác bao gồm vỡ phình động mạch não bẩm sinh, dị dạng động tĩnh mạch não, bệnh lý mạch máu dạng bột ở người cao tuổi, khối u não hoại tử mạch máu, hoặc rối loạn đông máu nặng do bệnh lý gan và biến chứng của thuốc chống đông. Một số hội chứng mạch máu hiếm gặp như bệnh Moyamoya cũng gây biến đổi mạng lưới mạch máu nội sọ, làm tăng nguy cơ vỡ hoặc tắc mạch.

Các yếu tố nguy cơ của đột quỵ não được phân loại thành hai nhóm chính:

• Nhóm yếu tố không thể thay đổi bao gồm tuổi cao, giới tính sinh học, chủng tộc và tiền sử gia đình có người thân từng đột quỵ hoặc mắc bệnh lý tim mạch sớm.
• Nhóm yếu tố có thể can thiệp và kiểm soát bao gồm tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu với nồng độ mỡ xấu tăng cao, béo phì, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, lối sống ít vận động thể lực, căng thẳng tâm lý kéo dài và các thói quen sinh hoạt bất lợi như thay đổi nhiệt độ cơ thể đột ngột.

Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp

Biểu hiện lâm sàng của đột quỵ não xuất hiện đột ngột và phản ánh trực tiếp vùng giải phẫu chức năng của não bộ bị thiếu máu nuôi hoặc bị chèn ép bởi khối máu tụ. Tùy thuộc vào mức độ tổn thương và phân khu mạch máu bị ảnh hưởng, người bệnh có thể bộc lộ các triệu chứng từ kín đáo đến suy giảm chức năng thần kinh rầm rộ.

Các dấu hiệu lâm sàng thường gặp nhất bao gồm:

• Yếu hoặc liệt vận động đột ngột một bên cơ thể, người bệnh cảm thấy tay chân nặng trĩu, khó cử động, cầm nắm đồ vật dễ rơi hoặc đi lại loạng choạng.
• Liệt cơ mặt một bên khiến khuôn mặt mất cân đối, méo miệng, nhân trung lệch, nếp nhăn trán và rãnh mũi má mờ đi, nước bọt chảy ra ở khóe miệng.
• Rối loạn ngôn ngữ và phát âm, bao gồm nói ngọng, nói lắp, diễn đạt từ ngữ khó khăn, nói những câu vô nghĩa hoặc mất khả năng hiểu lời nói của người xung quanh do tổn thương trung khu ngôn ngữ Broca hoặc Wernicke.
• Suy giảm thị giác đột ngột, biểu hiện qua tình trạng nhìn mờ một hoặc cả hai mắt, mất thị trường nửa bên hoặc nhìn đôi.
• Chóng mặt, mất thăng bằng cấp tính, mất phối hợp động tác và rối loạn cảm giác tê bì nửa người.

Các dấu hiệu cảnh báo nặng và nguy kịch bao gồm:

• Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột chưa từng có trước đây, thường là dấu hiệu kinh điển của xuất huyết não hoặc xuất huyết dưới nhện do vỡ phình mạch.
• Rối loạn ý thức diễn tiến nhanh, người bệnh có thể lú lẫn, ngủ gà, co giật toàn thân hoặc nhanh chóng rơi vào trạng thái hôn mê bất tỉnh.
• Cứng gáy, nôn vọt tái diễn liên tục, khó thở hoặc suy hô hấp tuần hoàn.

Để cộng đồng dễ dàng nhận diện và hành động nhanh, quy tắc FAST được chuẩn hóa với các bước:

• F (Face – Mặt): Quan sát khuôn mặt xem có dấu hiệu méo miệng, lệch một bên khi cười.
• A (Arms – Tay): Yêu cầu người bệnh giơ hai tay lên cao để xem có một bên bị yếu hoặc rơi xuống.
• S (Speech – Lời nói): Bảo người bệnh nhắc lại một câu đơn giản để phát hiện giọng nói ngọng, líu lưỡi hoặc mất ngôn ngữ.
• T (Time – Thời gian): Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào, cần ghi nhớ chính xác thời điểm khởi phát và gọi cấp cứu đưa bệnh nhân đến bệnh viện ngay lập tức.

Phân biệt với các tình trạng dễ gây nhầm lẫn:

• Cần phân biệt đột quỵ não với liệt dây thần kinh số VII ngoại biên đơn thuần (chỉ liệt mặt, nhắm mắt không kín nhưng không kèm yếu liệt tay chân), hạ đường huyết cấp tính (có thể gây yếu nửa người nhưng hồi phục nhanh sau khi bổ sung glucose), cơn động kinh cục bộ có hiện tượng liệt sau cơn (liệt Todd), cơn đau nửa đầu migraine có triệu chứng tiền triệu hoặc rối loạn tiền đình ngoại biên cấp tính.

Chẩn đoán

Quy trình chẩn đoán đột quỵ não là một cuộc chạy đua với thời gian, đòi hỏi sự phối hợp khẩn trương giữa đánh giá lâm sàng thần kinh và các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu để xác định chính xác thể đột quỵ, vị trí tắc nghẽn và đánh giá tiềm năng cứu sống nhu mô não.

Khi tiếp nhận bệnh nhân, bác sĩ tiến hành khai thác bệnh sử nhanh chóng với trọng tâm là xác định thời điểm người bệnh được nhìn thấy ở trạng thái hoàn toàn bình thường gần nhất, nhằm xác định cửa sổ thời gian điều trị. Thăm khám thần kinh tập trung đánh giá mức độ tri giác, chức năng các dây thần kinh sọ, khả năng vận động, cảm giác và phản xạ. Mức độ suy giảm thần kinh được lượng hóa khách quan qua các thang điểm lâm sàng chuẩn hóa, phổ biến nhất là thang điểm đột quỵ NIHSS.

Các kỹ thuật cận lâm sàng và thăm dò hình ảnh học mang tính quyết định bao gồm:

• Chụp cắt lớp vi tính (CT) sọ não không cản quang là phương tiện đầu tay cấp cứu bắt buộc nhằm loại trừ ngay lập tức tình trạng xuất huyết não. Chụp mạch máu cắt lớp vi tính (CTA) và chụp tưới máu não (CTP) giúp phát hiện vị trí tắc mạch máu lớn nội sọ và đánh giá thể tích vùng nhu mô não còn khả năng hồi phục.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não với chuỗi xung khuếch tán (DWI) có độ nhạy vượt trội trong việc phát hiện tổn thương nhồi máu não rất sớm chỉ sau vài chục phút khởi phát, đồng thời khảo sát chi tiết các tổn thương nhỏ ở thân não và tiểu não.
• Các xét nghiệm máu khẩn cấp bao gồm công thức máu, đông máu toàn bộ, đường huyết mao mạch, chức năng thận và điện giải đồ nhằm loại trừ các nguyên nhân chuyển hóa và phục vụ chỉ định can thiệp.
• Thăm dò tim mạch và mạch máu như điện tâm đồ, siêu âm tim và siêu âm Doppler mạch cảnh giúp truy tìm nguyên nhân gây cục máu đông từ tim hoặc xơ vữa mạch lớn.

Giới hạn của việc tự nhận biết:

• Triệu chứng bên ngoài của đột quỵ nhồi máu não và xuất huyết não có thể hoàn toàn tương tự nhau. Do đó, người bệnh và thân nhân tuyệt đối không thể tự chẩn đoán thể bệnh tại nhà. Việc chụp chiếu hình ảnh y khoa tại bệnh viện là phương thức duy nhất để xác định bản chất tổn thương và đưa ra phác đồ can thiệp phù hợp.

Biến chứng bệnh đột quỵ não

Đột quỵ não có thể để lại nhiều di chứng nặng nề và kéo dài, mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào thể bệnh, vị trí tổn thương não và thời gian tiếp cận cấp cứu.

Các biến chứng về thể chất thường gặp gồm yếu liệt nửa người, liệt tứ chi, cứng khớp và teo cơ do bất động lâu ngày. Người bệnh cũng đối mặt với tình trạng rối loạn nuốt làm tăng nguy cơ sặc thức ăn vào đường thở, dẫn đến viêm phổi hít và suy kiệt dinh dưỡng. Tình trạng đại tiểu tiện không tự chủ hoặc bí tiểu cũng xảy ra phổ biến do mất kiểm soát cơ thắt.

Về mặt nhận thức và giao tiếp, người bệnh có thể bị mất ngôn ngữ, khó phát âm, suy giảm trí nhớ, sa sút trí tuệ mạch máu và giảm khả năng tư duy logic. Các rối loạn tâm lý như trầm cảm sau đột quỵ, lo âu và thay đổi tính cách thường xuất hiện, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.

Trong những trường hợp nặng với vùng tổn thương rộng hoặc phù não tiến triển nhanh, đột quỵ có thể dẫn đến tụt kẹt não, hôn mê sâu, sống đời sống thực vật vĩnh viễn hoặc tử vong do suy hô hấp tuần hoàn.

Tiên lượng hồi phục và nguy cơ tái phát

Khả năng phục hồi chức năng của người bệnh sau đột quỵ não phụ thuộc chặt chẽ vào mức độ tổn thương thần kinh ban đầu, hiệu quả tái tưới máu và việc can thiệp phục hồi chức năng sớm.

Giai đoạn phục hồi diễn ra mạnh mẽ nhất trong 3 đến 6 tháng đầu tiên sau biến cố nhờ tính mềm dẻo của hệ thần kinh, sau đó tốc độ hồi phục sẽ chậm dần. Người bệnh có thể hồi phục vận động và sinh hoạt ở các mức độ khác nhau, tuy nhiên một số trường hợp vẫn phải sống chung với các khiếm khuyết vĩnh viễn.

Nguy cơ tái phát sau cơn đột quỵ đầu tiên là rất đáng kể, đặc biệt trong năm đầu tiên sau biến cố và trong vòng 5 năm tiếp theo. Cơn đột quỵ tái phát thường có mức độ tàn phá mô não nghiêm trọng hơn, khả năng hồi phục kém hơn và tỷ lệ tử vong cao hơn.

Do đó, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị dự phòng thứ phát do bác sĩ chuyên khoa chỉ định, kiểm soát chặt chẽ các chỉ số huyết áp, đường huyết, mỡ máu và tái khám định kỳ để phòng ngừa tái phát hiệu quả.

Hướng dẫn xử trí và những điều cần tránh khi nghi ngờ đột quỵ

Khi phát hiện người bệnh có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ não, việc thực hiện đúng các bước xử trí ban đầu có ý nghĩa quyết định đối với cơ hội sống và khả năng phục hồi của bệnh nhân.

Các bước xử trí cần thực hiện ngay:

• Gọi ngay xe cấp cứu hoặc liên hệ cơ sở y tế gần nhất có đơn vị điều trị đột quỵ chuyên sâu.
• Đặt người bệnh nằm ở nơi thoáng khí, an toàn, nới lỏng trang phục vùng cổ và thắt lưng.
• Nếu người bệnh còn tỉnh táo, giữ người bệnh nằm yên tĩnh với tư thế đầu kê cao khoảng 30 độ.
• Nếu người bệnh hôn mê, nôn ói hoặc có nhiều đờm dãi, nhẹ nhàng đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn một bên để đờm dãi thoát ra ngoài, giữ thông thoáng đường thở.
• Nếu người bệnh co giật, cần dọn dẹp các vật cứng xung quanh để tránh va đập chấn thương, lót đệm mềm dưới đầu, không ghì ép tay chân và không cố nhét bất kỳ vật cứng nào vào miệng.
• Ghi nhận chính xác thời điểm triệu chứng xuất hiện để cung cấp cho bác sĩ tiếp nhận cấp cứu.

Những điều tuyệt đối cần tránh:

• Không áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng như chích máu đầu ngón tay, chích dái tai, cạo gió, đánh gió hay bấm huyệt vì có thể gây nhiễm trùng, kích thích làm huyết áp tăng vọt và làm mất thời gian vàng cấp cứu.
• Không cho người bệnh ăn uống, uống nước đường hay sữa vì tình trạng rối loạn nuốt có thể khiến chất lỏng sặc vào phổi gây suy hô hấp cấp tính.
• Không tự ý cho người bệnh uống thuốc hạ huyết áp, thuốc an thần hoặc thuốc chống đông khi chưa có kết quả chụp chiếu hình ảnh y khoa xác định rõ thể đột quỵ nhồi máu hay xuất huyết não.

Hướng xử trí và theo dõi y khoa

Mục tiêu cốt lõi trong xử trí đột quỵ não là nhanh chóng tái lập lưu thông dòng máu hoặc kiểm soát tình trạng chảy máu nội sọ, hạn chế tối đa phạm vi tổn thương nhu mô não trong thời gian vàng, đồng thời ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm và giảm thiểu nguy cơ tàn tật lâu dài.

Quá trình theo dõi người bệnh trong giai đoạn cấp đòi hỏi sự giám sát liên tục và chặt chẽ tại các đơn vị hồi sức hoặc chăm sóc đột quỵ chuyên sâu. Bác sĩ và điều dưỡng theo dõi sát sao mức độ tri giác, các phản xạ thần kinh khu trú, huyết áp, nhịp tim, nồng độ bão hòa oxy máu, thân nhiệt và đường huyết. Việc theo dõi liên tục giúp phát hiện sớm các biến chứng cấp tính nguy hiểm như phù não tiến triển, tăng áp lực nội sọ, co giật thứ phát, suy hô hấp hoặc rối loạn nuốt dẫn đến viêm phổi hít.

Vai trò của đội ngũ y tế là trung tâm và mang tính quyết định trong toàn bộ quá trình điều trị. Các bác sĩ chuyên khoa thần kinh, tim mạch, hồi sức cấp cứu và chẩn đoán hình ảnh phối hợp đa chuyên khoa để đánh giá chính xác bản chất tổn thương, xác định chỉ định can thiệp phù hợp cho từng cá thể người bệnh và theo dõi sát sao phản ứng của cơ thể trong suốt liệu trình.

Các nhóm biện pháp can thiệp y khoa chính bao gồm:

• Đối với đột quỵ nhồi máu não trong khung giờ vàng, các biện pháp tái tưới máu cấp cứu như sử dụng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch hoặc can thiệp nội mạch lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học được ưu tiên hàng đầu nhằm khai thông mạch máu bị tắc. Sau giai đoạn cấp, người bệnh được duy trì các nhóm thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc thuốc chống đông máu tùy theo nguyên nhân tim mạch hay xơ vữa, kết hợp thuốc kiểm soát mỡ máu và huyết áp để dự phòng tái phát.
• Đối với đột quỵ xuất huyết não, can thiệp y khoa tập trung vào kiểm soát huyết áp tối ưu, điều chỉnh các rối loạn đông máu, sử dụng các biện pháp giảm áp lực nội sọ và phẫu thuật dẫn lưu khối máu tụ hoặc kẹp túi phình, nút mạch dị dạng khi có chỉ định ngoại khoa.
• Chăm sóc hỗ trợ và phục hồi chức năng là mắt xích không thể thiếu, bao gồm tập vật lý trị liệu vận động, trị liệu ngôn ngữ, tập nuốt an toàn, dinh dưỡng qua ống thông nếu cần và chăm sóc xoay trở phòng ngừa loét tì đè.

Phòng ngừa và giảm nguy cơ

Phòng ngừa đột quỵ não đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa thay đổi lối sống và quản lý y tế các bệnh lý nền, trong đó từng biện pháp cụ thể tác động trực tiếp lên các yếu tố nguy cơ tim mạch và chuyển hóa:

Kiểm soát huyết áp định kỳ tác động trực tiếp lên nguy cơ xơ vữa và tổn thương thành mạch, giúp phòng ngừa cả nhồi máu não lẫn vỡ phình mạch gây xuất huyết não. Người bệnh cần theo dõi huyết áp thường xuyên và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ.

Duy trì chế độ ăn uống khoa học nhằm kiểm soát rối loạn lipid máu và đái tháo đường. Giảm lượng muối trong khẩu phần giúp hạ gánh nặng lên thành mạch; hạn chế mỡ động vật, chất béo bão hòa và cholesterol để ngăn chặn hình thành mảng xơ vữa động mạch cảnh và mạch não; tăng cường rau xanh, trái cây giàu chất chống oxy hóa và chất xơ giúp cải thiện độ nhạy insulin và kiểm soát đường huyết.

Vận động thể lực đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày với các bài tập vừa sức như đi bộ nhanh, bơi lội hoặc đạp xe giúp cải thiện tuần hoàn máu, kiểm soát cân nặng, giảm nguy cơ béo phì và ổn định huyết áp.

Cai thuốc lá và hạn chế tối đa rượu bia tác động trực tiếp đến tính đàn hồi của nội mạc mạch máu, giảm nguy cơ hình thành huyết khối cấp tính và ngăn ngừa co thắt mạch não.

Tầm soát và điều trị các bệnh lý tim mạch, đặc biệt là rối loạn nhịp tim như rung nhĩ và bệnh van tim, giúp ngăn ngừa sự hình thành cục máu đông từ buồng tim trôi lên gây tắc mạch não.

Tránh các yếu tố kích hoạt đột ngột như thay đổi nhiệt độ đột ngột, tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng hoặc vận động mạnh, và kiểm soát căng thẳng tâm lý để tránh các cơn tăng huyết áp kịch phát.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Việc nhận diện sớm các dấu hiệu đột quỵ là yếu tố sống còn. Khi phát hiện bất kỳ triệu chứng nào sau đây, cần gọi ngay cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có đơn vị đột quỵ gần nhất: méo miệng, lệch mặt đột ngột; yếu hoặc liệt tay chân một bên cơ thể; nói ngọng, líu lưỡi, khó diễn đạt hoặc không hiểu lời nói; đau đầu dữ dội khởi phát đột ngột; mất thị lực đột ngột hoặc nhìn đôi; chóng mặt, mất thăng bằng nghiêm trọng; rối loạn tri giác, lú lẫn hoặc hôn mê. Ngoài ra, những người từng có triệu chứng thần kinh thoáng qua như tê yếu nửa người, nói khó tự hồi phục sau vài phút đến vài giờ cũng cần đi khám chuyên khoa thần kinh ngay để tầm soát nguy cơ đột quỵ thực sự. Những người có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu nếu thường xuyên đau đầu, hoa mắt, chóng mặt hoặc cảm thấy hồi hộp, đánh trống ngực cũng nên chủ động thăm khám định kỳ để kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch.

Lưu ý an toàn

Đột quỵ não là biến cố cấp cứu khẩn cấp, mọi sự chậm trễ hoặc xử trí sai lầm đều có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về tính mạng và chức năng thần kinh.

Tuyệt đối không áp dụng các phương pháp dân gian truyền miệng như chích máu đầu ngón tay, nặn máu dái tai, cạo gió, giật tóc mai hoặc cho người bệnh uống các loại nước chanh, nước đường. Những hành vi này không có cơ sở khoa học, gây đau đớn kích thích làm huyết áp tăng vọt và làm mất đi khung giờ vàng điều trị tái tưới máu quý giá.

Tuyệt đối không tự ý cho người bệnh dùng các loại thuốc hạ huyết áp nhanh, thuốc an thần hoặc các loại viên uống chống đột quỵ truyền miệng khi chưa có chẩn đoán xác định từ bác sĩ và kết quả chụp cắt lớp vi tính. Việc hạ huyết áp quá mức trong nhồi máu não hoặc dùng thuốc chống đông trong xuất huyết não có thể đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.

Không cho người bệnh ăn uống bất kỳ thứ gì vì phản xạ nuốt thường bị suy giảm, rất dễ dẫn đến hít sặc vào đường thở gây tắc thở cấp hoặc viêm phổi hít nguy kịch.

Kết luận

Đột quỵ não là một biến cố tim mạch thần kinh cấp tính đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng và chất lượng cuộc sống, nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa và giảm thiểu di chứng nếu được phát hiện, cấp cứu kịp thời. Việc nhận diện nhanh các dấu hiệu cảnh báo thông qua quy tắc FAST và chuyển người bệnh ngay đến cơ sở y tế chuyên khoa trong khung giờ vàng là chìa khóa quyết định sự phục hồi chức năng não bộ. Bên cạnh cấp cứu y khoa, việc duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát chặt chẽ huyết áp, đường huyết, mỡ máu và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ đóng vai trò nền tảng để bảo vệ sức khỏe hệ mạch máu não và ngăn ngừa đột quỵ tái phát lâu dài.