Cách phân biệt cúm mùa và COVID-19 cùng biện pháp phòng ngừa

Phân biệt cúm mùa và covid-19

Cúm mùa là tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm (Influenza virus), phổ biến nhất là chủng cúm A và cúm B, thường gia tăng mạnh vào thời điểm giao mùa. Trong khi đó, COVID-19 do virus SARS-CoV-2 thuộc họ Coronavirus gây ra, có khả năng biến đổi hình thành nhiều chủng mới. Cả hai loại virus đều tấn công hệ hô hấp và lây truyền từ người sang người qua các giọt bắn bắn ra khi nói chuyện, ho hoặc hắt hơi, cũng như qua tiếp xúc với bề mặt bị nhiễm bẩn. Sự trùng lặp về con đường lây nhiễm và một số biểu hiện lâm sàng ban đầu khiến nhiều người khó phân biệt hai bệnh nếu chỉ dựa vào cảm nhận cá nhân.

Điểm khác biệt về đặc tính virus và thời gian ủ bệnh

Cúm mùa do virus Influenza type A, B hoặc C gây nên, trong đó chủng cúm A và cúm B chịu trách nhiệm cho phần lớn các đợt dịch cúm hàng năm. Ngược lại, bệnh COVID-19 do virus SARS-CoV-2 gây ra. Về thời gian ủ bệnh, người nhiễm virus cúm mùa thường xuất hiện triệu chứng khá nhanh, trung bình từ 1 đến 4 ngày sau khi tiếp xúc với nguồn lây.

Đối với bệnh COVID-19, khoảng thời gian từ khi virus SARS-CoV-2 xâm nhập đến lúc bùng phát triệu chứng kéo dài hơn, dao động từ 2 đến 14 ngày tùy thuộc vào từng biến thể virus. Sự khác biệt về thời gian ủ bệnh này làm cho việc theo dõi lịch trình tiếp xúc dịch tễ của người nghi nhiễm COVID-19 cần được thực hiện trong thời gian dài hơn so với bệnh cúm mùa thông thường.

Biểu hiện lâm sàng và nguy cơ biến chứng của từng bệnh

Các triệu chứng chung như sốt, ho khô, mệt mỏi, đau nhức cơ thể, đau đầu và chảy nước mũi xuất hiện ở cả người mắc cúm mùa lẫn COVID-19. Tuy nhiên, tình trạng mất vị giác hoặc khứu giác đột ngột từng là dấu hiệu tương đối đặc trưng ở người mắc COVID-19, mặc dù triệu chứng này có thể ít gặp hơn ở một số biến thể mới.

Về mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe, mặc dù cả hai bệnh đều có khả năng gây biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, suy hô hấp cấp, viêm cơ tim hay đột quỵ, nhưng bệnh COVID-19 có nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn trên các nhóm đối tượng có bệnh lý nền như bệnh tim mạch, bệnh tiểu đường hoặc béo phì. Bên cạnh đó, COVID-19 còn có thể để lại các triệu chứng kéo dài sau hồi phục hay còn gọi là hội chứng hậu COVID-19.

Phương pháp xét nghiệm xác định nguyên nhân gây bệnh

Do đặc điểm triệu chứng có nhiều điểm trùng lặp, việc chỉ quan sát dấu hiệu bên ngoài không thể khẳng định chính xác một người đang nhiễm virus cúm hay virus SARS-CoV-2. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh nên đến các cơ sở y tế để thực hiện kỹ thuật xét nghiệm phù hợp nhằm có chẩn đoán phân biệt rõ ràng.

Hiện nay, các xét nghiệm nhanh kháng nguyên giúp phát hiện sớm sự có mặt của virus với ưu điểm cho kết quả nhanh chóng. Xét nghiệm sinh học phân tử RT-PCR được coi là tiêu chuẩn vàng nhờ độ chính xác và độ nhạy cao. Ngoài ra, phương pháp xét nghiệm kết hợp multiplex cho phép nhân viên y tế kiểm tra đồng thời sự hiện diện của virus cúm A, cúm B và SARS-CoV-2 trên cùng một mẫu bệnh phẩm, giúp tối ưu hóa quá trình chẩn đoán.

Giải pháp chủ động phòng ngừa cúm mùa và COVID-19

Thực hiện các biện pháp phòng bệnh chủ động giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm cả virus cúm và SARS-CoV-2 trong cộng đồng. Thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay có cồn, cùng việc vệ sinh các bề mặt tiếp xúc chung là bước bảo vệ cơ bản nhưng mang lại hiệu quả cao.

Việc đeo khẩu trang ở nơi đông người và giữ khoảng cách an toàn giúp ngăn chặn sự lây lan của giọt bắn hô hấp. Đặc biệt, tiêm chủng đầy đủ vắc xin cúm mùa hàng năm và cập nhật các mũi vắc xin COVID-19 theo hướng dẫn của cơ quan y tế là giải pháp tối ưu giúp tăng cường hệ miễn dịch, giảm thiểu tỷ lệ diễn tiến nặng và nguy cơ nhập viện khi không may mắc bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa chung, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc kháng virus như oseltamivir, nirmatrelvir/ritonavir hay remdesivir khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Khi xuất hiện các dấu hiệu hô hấp nghiêm trọng như khó thở, tức ngực hoặc sốt cao kéo dài, cần chủ động liên hệ với cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Cúm mùa và COVID-19 đều là các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp có khả năng lây lan nhanh nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa và quản lý. Việc hiểu rõ những điểm khác biệt cùng vai trò của xét nghiệm y tế giúp mỗi cá nhân chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân. Tiêm vắc xin đầy đủ, duy trì thói quen vệ sinh và tham vấn bác sĩ khi có bất thường là nền tảng quan trọng giúp duy trì hệ hô hấp khỏe mạnh.