Sốt xuất huyết bị tiêu chảy có phải dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm?

Sốt xuất huyết bị tiêu chảy là gì?

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue lây truyền qua muỗi vằn Aedes aegypti. Biểu hiện lâm sàng của bệnh rất đa dạng, biến chuyển từ nhẹ đến nặng qua 3 giai đoạn: giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Đường tiêu hóa là một trong những cơ quan thường xuyên ghi nhận các phản ứng bất thường trong quá trình nhiễm bệnh, từ chán ăn, buồn nôn cho đến tiêu chảy cấp tính.

Tiêu chảy ở người bệnh sốt xuất huyết làm gia tăng tốc độ mất nước và muối khoáng, trong khi bệnh lý này vốn dĩ đã có hiện tượng tăng tính thấm thành mạch và thoát huyết tương. Do đó, việc theo dõi tần suất đi ngoài, màu sắc phân và các triệu chứng toàn thân là yếu tố cực kỳ cần thiết nhằm phát hiện sớm nguy cơ sốc hoặc xuất huyết tiêu hóa.

Nguyên nhân gây tiêu chảy ở người mắc sốt xuất huyết

Virus Dengue khi xâm nhập vào cơ thể có thể kích hoạt các phản ứng viêm toàn thân, làm ảnh hưởng đến niêm mạc đường tiêu hóa và gây rối loạn nhu động ruột. Nhiều người bệnh xuất hiện cảm giác đầy chướng bụng, buồn nôn và đi ngoài phân lỏng ngay trong những ngày đầu khởi phát sốt.

Bên cạnh tác động trực tiếp từ đáp ứng miễn dịch của cơ thể, việc dùng thuốc hạ sốt paracetamol nhiều ngày hoặc dùng kháng sinh không đúng chỉ định cũng có thể gây kích ứng dạ dày ruột. Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột trong đợt nhiễm trùng cấp tính khiến phân lỏng, đi ngoài nhiều lần trong ngày, làm cơ thể người bệnh mệt mỏi và kiệt sức nhanh hơn.

Khi nào tình trạng tiêu chảy trở thành dấu hiệu cảnh báo nặng

Bản thân tiêu chảy nhẹ ở giai đoạn đầu thường không phải biến chứng đe dọa tính mạng. Tuy nhiên, nếu tiêu chảy diễn ra liên tục kết hợp với sốt cao và nôn ói, người bệnh sẽ nhanh chóng rơi vào tình trạng mất nước nghiêm trọng, dẫn đến tụt huyết áp và cô đặc máu.

Đặc biệt, từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, tiêu chảy kèm theo đau bụng nhiều ở vùng hạ sườn phải, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc phân lẫn máu tươi là dấu hiệu cảnh báo tổn thương gan hoặc xuất huyết đường tiêu hóa. Đây là các biến chứng nặng của sốt xuất huyết Dengue đòi hỏi người bệnh phải được theo dõi sát tại cơ sở y tế có chuyên môn.

Cách bù nước và chăm sóc dinh dưỡng đúng cách tại nhà

Nguyên tắc quan trọng nhất là bù nước và điện giải kịp thời bằng dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn trên bao bì. Uống từng ngụm nhỏ liên tục trong ngày, không uống quá dồn dập trong một lần vì dễ gây nôn. Nước dừa tươi, nước cháo muối loãng hoặc nước canh súp cũng là nguồn bổ sung dịch tốt cho cơ thể.

Về dinh dưỡng, nên chuẩn bị thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo thịt nạc, súp gà hoặc súp rau củ ninh nhừ. Tránh dùng các món ăn cay nóng, đồ chiên xào nhiều dầu mỡ và thức uống chứa cồn hay caffeine. Chia thức ăn thành 5 đến 6 bữa nhỏ để giảm áp lực cho dạ dày ruột, hỗ trợ niêm mạc tiêu hóa phục hồi nhanh chóng.

Những sai lầm cần tránh khi xử trí tiêu chảy trong sốt xuất huyết

Sai lầm phổ biến là tự ý mua thuốc cầm tiêu chảy hoặc thuốc kháng sinh để uống khi thấy đi ngoài phân lỏng. Việc này không chỉ không tiêu diệt được virus Dengue mà còn có thể làm ứ đọng độc tố trong lòng ruột, gây khó khăn cho việc đánh giá diễn tiến bệnh của bác sĩ.

Ngoài ra, tuyệt đối không tự ý dùng các thuốc hạ sốt giảm đau thuộc nhóm kháng viêm không steroid như aspirin hoặc ibuprofen vì nhóm này làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa không kiểm soát. Việc tự gọi dịch vụ truyền dịch tại nhà khi chưa có chỉ định và xét nghiệm công thức máu cũng tiềm ẩn nguy cơ quá tải dịch và phù phổi cấp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo y khoa phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên nghiệp. Mỗi người bệnh sốt xuất huyết có đáp ứng miễn dịch và diễn tiến bệnh khác nhau. Khi có triệu chứng nghi ngờ hoặc sốt xuất huyết bị tiêu chảy nhiều lần, người bệnh cần đến bệnh viện hoặc trung tâm y tế gần nhất để được xét nghiệm và hướng dẫn theo dõi sát sao.

Tóm tắt

Tiêu chảy trong sốt xuất huyết là tình trạng không nên xem nhẹ vì làm tăng nhanh nguy cơ mất nước và rối loạn tuần hoàn. Người bệnh cần uống đủ nước, ăn đồ mềm và tái khám theo đúng lịch hẹn. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào như đau bụng dữ dội, nôn liên tục hoặc phân đen, người nhà cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay để được can thiệp y tế kịp thời.