Sốt xuất huyết chảy máu chân răng có nguy hiểm không?

Sốt xuất huyết chảy máu chân răng là gì?

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi vằn Aedes aegypti. Diễn tiến của bệnh thường trải qua ba giai đoạn gồm giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Trong đó, giai đoạn nguy hiểm thường bắt đầu từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy sau khi khởi phát sốt.

Chảy máu chân răng là một dạng xuất huyết niêm mạc phổ biến trong giai đoạn này. Sự xâm nhập và nhân lên của virus gây ức chế tủy xương tạm thời, đồng thời kích thích cơ thể sản sinh kháng thể tự nhiên phá hủy tiểu cầu ở hệ tuần hoàn ngoại vi. Khi lượng tiểu cầu suy giảm kết hợp với tính thấm thành mạch tăng cao, máu có thể thoát ra khỏi lòng mạch tại các vị trí mô mềm có mạng lưới mao mạch phong phú như nướu răng, niêm mạc mũi hoặc dưới da.

Cơ chế gây chảy máu chân răng ở người mắc sốt xuất huyết

Trong diễn tiến tự nhiên của bệnh sốt xuất huyết Dengue, virus tấn công và tác động trực tiếp lên hệ thống tạo máu và nội mô mạch máu. Hai cơ chế chủ yếu dẫn đến hiện tượng chảy máu chân răng là tình trạng sụt giảm số lượng tiểu cầu và tăng tính thấm thành mao mạch.

Tiểu cầu đóng vai trò then chốt trong việc hình thành nút cầm máu ban đầu tại các vi tổn thương. Khi tiểu cầu giảm xuống mức thấp, các mao mạch mỏng manh quanh nướu răng rất dễ vỡ dưới tác động nhẹ như nhai nuốt thức ăn hoặc va chạm cơ học thông thường. Đồng thời, phản ứng viêm toàn thân làm giãn và tổn thương tế bào nội mô mạch máu, khiến máu dễ thoát mạch và biểu hiện ra ngoài dưới dạng chảy máu chân răng rỉ rả.

Mức độ nguy hiểm của triệu chứng chảy máu chân răng

Chảy máu chân răng trong sốt xuất huyết thường xuất hiện rõ nhất từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy của chu kỳ bệnh. Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất vì thân nhiệt của người bệnh có thể giảm sốt nhưng nguy cơ biến chứng cô đặc máu và xuất huyết lại tăng cao.

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào lượng máu chảy và các dấu hiệu cảnh báo đi kèm. Nếu chỉ rỉ chút máu đỏ nhạt ở kẽ răng khi ngủ dậy hoặc sau khi súc miệng mà số lượng tiểu cầu vẫn duy trì ở ngưỡng an toàn, tình trạng thường chưa đe dọa tính mạng. Tuy nhiên, nếu máu chảy liên tục thành dòng không tự cầm, hoặc kèm theo các vị trí xuất huyết khác, đây là dấu hiệu chuyển nặng của bệnh cảnh sốt xuất huyết Dengue cảnh báo nguy cơ sốc giảm thể tích hoặc xuất huyết nội tạng.

Các bước xử trí ban đầu tại chỗ khi bị chảy máu chân răng

Khi phát hiện chân răng rỉ máu, người bệnh cần giữ bình tĩnh và áp dụng ngay các biện pháp chăm sóc tại chỗ đúng cách. Đầu tiên, người bệnh nên dùng một miếng gạc sạch hoặc bông y tế đặt nhẹ lên vùng nướu đang chảy máu, cắn nhẹ hoặc dùng tay ép vừa phải trong khoảng năm đến mười phút để hỗ trợ tạo cục máu đông.

Người bệnh không nên súc miệng quá mạnh, không khạc nhổ liên tục vì áp lực khoang miệng có thể làm bật nút cầm máu vừa hình thành. Tạm ngừng sử dụng bàn chải đánh răng thông thường và tăm xỉa răng nhọn. Thay vào đó, người bệnh nên súc miệng nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý ấm nồng độ 0,9% sau các bữa ăn mềm để giữ vệ sinh khoang miệng và ngăn ngừa nhiễm khuẩn tại chỗ.

Dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế khẩn cấp

Người bệnh và thân nhân cần chủ động nhận diện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm để đưa người bệnh đến ngay khoa cấp cứu hoặc khoa truyền nhiễm của bệnh viện gần nhất. Không được trì hoãn khi tình trạng chảy máu chân răng đi kèm với bất kỳ triệu chứng nào sau đây.

Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm máu chân răng chảy ồ ạt không cầm sau mười lăm phút đè ép, chảy máu cam khó cầm, nôn ra máu tươi hoặc dịch màu nâu đen, đi ngoài phân đen như bã cà phê, phụ nữ xuất huyết âm đạo bất thường ngoài chu kỳ kinh nguyệt. Bên cạnh đó, các triệu chứng toàn thân như đau bụng nhiều vùng hạ sườn phải, nôn ói liên tục, mệt lả, li bì, bứt rứt, lạnh đầu chi, tiểu ít đều là biểu hiện của suy tuần hoàn và cô đặc máu cần cấp cứu khẩn trương.

Chăm sóc và dinh dưỡng hỗ trợ phục hồi sức bền thành mạch

Chế độ dinh dưỡng và chăm sóc toàn diện đóng vai trò quyết định trong việc hỗ trợ hồi phục tiểu cầu và bảo vệ niêm mạc nướu. Người bệnh nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo thịt băm, súp gà hạt sen, canh rau củ nấu nhừ, để nguội vừa phải trước khi dùng nhằm tránh làm giãn mạch nướu.

Cần bổ sung nhiều nước như oresol pha đúng tỷ lệ hướng dẫn, nước dừa tươi, nước ép cam, ổi hoặc bưởi để cung cấp điện giải và vitamin C tự nhiên, giúp tăng cường sức bền thành mạch. Người bệnh cần nghỉ ngơi tuyệt đối tại giường, tránh lao động nặng hoặc vận động mạnh làm tăng huyết áp đột ngột dẫn đến tái phát chảy máu.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh sốt xuất huyết tuyệt đối không tự ý truyền dịch tại nhà hoặc tự mua các loại thuốc cầm máu, kháng sinh, thuốc giảm đau chống viêm. Khi có biểu hiện xuất huyết niêm mạc hoặc bất thường về thể trạng, cần đến ngay cơ sở y tế có khoa truyền nhiễm hoặc khoa hồi sức cấp cứu để được thăm khám và làm xét nghiệm máu kiểm tra.

Tóm tắt

Sốt xuất huyết chảy máu chân răng là tín hiệu nhắc nhở người bệnh không được chủ quan với nguy cơ giảm tiểu cầu và cô đặc máu. Việc theo dõi sát các biểu hiện toàn thân, duy trì chế độ bù nước đầy đủ và đến cơ sở y tế kiểm tra định kỳ sẽ giúp kiểm soát bệnh an toàn, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.