Dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết Dengue chuyển nặng cần nhập viện

Sốt xuất huyết trở nặng là gì?

Sốt xuất huyết Dengue thường tiến triển qua ba giai đoạn lâm sàng rõ rệt: giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Giai đoạn sốt thường kéo dài trong 3 ngày đầu với biểu hiện sốt cao liên tục, đau đầu dữ dội, nhức hốc mắt và đau mỏi cơ khớp toàn thân.

Giai đoạn nguy hiểm thường bắt đầu từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 tính từ khi khởi phát cơn sốt đầu tiên. Đây là thời điểm lượng virus trong máu bắt đầu giảm, người bệnh có thể giảm sốt hoặc hết sốt hẳn, nhưng lại là lúc hiện tượng tăng tính thấm thành mạch diễn ra mạnh mẽ nhất. Huyết tương bị thoát ra ngoài lòng mạch dẫn đến cô đặc máu, giảm thể tích tuần hoàn, đồng thời số lượng tiểu cầu giảm sâu khiến nguy cơ chảy máu gia tăng. Tình trạng này có thể nhanh chóng dẫn tới tụt huyết áp, sốc Dengue và suy đa tạng nguy hiểm.

Giai đoạn nguy hiểm của bệnh sốt xuất huyết Dengue

Rất nhiều người bệnh có tâm lý chủ quan khi thấy nhiệt độ cơ thể hạ xuống mức bình thường sau 3 đến 4 ngày sốt cao li bì. Tuy nhiên, theo các hướng dẫn y khoa, ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh chính là khoảng thời gian then chốt quyết định chiều hướng tiến triển của sốt xuất huyết Dengue.

Ở giai đoạn này, các tổn thương nội mô mạch máu bắt đầu biểu hiện rõ rệt, khiến dịch huyết tương thoát ra các khoang màng phổi, màng bụng hoặc mô kẽ. Việc giảm sốt ở thời điểm này không đồng nghĩa với khỏi bệnh mà có thể là khởi đầu của giai đoạn sốc. Do đó, người bệnh cần được theo dõi sát sao từng giờ về tri giác, lượng nước tiểu, tình trạng đau bụng và các dấu hiệu xuất huyết dưới da hay niêm mạc để kịp thời phát hiện những thay đổi bất thường.

Các triệu chứng tiêu hóa và tri giác cảnh báo bệnh trở nặng

Những dấu hiệu cảnh báo sớm chuyển nặng thường thể hiện rõ nhất qua hệ tiêu hóa và hệ thần kinh trung ương. Người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng đau bụng ngày càng tăng, đặc biệt là đau nhiều ở vùng hạ sườn phải tương ứng với vị trí gan to do ứ trệ tuần hoàn hoặc tổn thương tế bào gan.

Bên cạnh đó, nôn ói nhiều lần trong ngày, nôn liên tục không thể ăn uống hoặc uống nước cũng là tín hiệu cảnh báo nguy cơ rối loạn điện giải và mất dịch nghiêm trọng. Về mặt tri giác, người bệnh chuyển nặng thường biểu hiện qua trạng thái lừ đừ, mệt lả, li bì, ngủ gà hoặc ngược lại là bứt rứt, bồn chồn, quấy khóc không dứt ở trẻ nhỏ. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, lòng mạch thường đã mất một lượng lớn huyết tương, đòi hỏi người bệnh phải được nhập viện theo dõi tại các khoa hồi sức cấp cứu.

Biểu hiện xuất huyết niêm mạc và rối loạn huyết động

Sự suy giảm nghiêm trọng của số lượng tiểu cầu cùng với rối loạn đông máu trong sốt xuất huyết Dengue có thể dẫn đến các biểu hiện xuất huyết từ nhẹ đến đe dọa tính mạng. Người bệnh cần đặc biệt chú ý khi phát hiện chảy máu chân răng tự nhiên, chảy máu mũi dai dẳng khó cầm, xuất huyết dưới da diện rộng hoặc kinh nguyệt ra nhiều bất thường, kéo dài ngoài chu kỳ.

Nguy hiểm hơn, xuất huyết đường tiêu hóa và nội tạng biểu hiện qua việc nôn ra máu, đi ngoài phân đen như bã cà phê hoặc có máu tươi, kèm theo triệu chứng tiểu ít, nước tiểu sẫm màu. Khi tình trạng thoát huyết tương tiến triển nặng, người bệnh sẽ rơi vào trạng thái sốc với các dấu hiệu suy tuần hoàn như đầu chi lạnh ngắt, da nổi vân tím, mạch nhanh nhỏ khó bắt và huyết áp kẹp hoặc tụt. Đây là tình trạng tối khẩn cấp cần được can thiệp hồi sức tích cực ngay lập tức.

Những nhóm đối tượng có nguy cơ cao diễn tiến nặng

Mặc dù bất kỳ ai mắc sốt xuất huyết Dengue cũng có nguy cơ gặp biến chứng, một số nhóm đối tượng đặc thù thường có tỷ lệ trở nặng cao hơn đáng kể và cần được nhân viên y tế theo dõi chặt chẽ ngay từ những ngày đầu. Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và người cao tuổi là những đối tượng có khả năng bù trừ sinh lý kém, dễ suy kiệt nhanh chóng khi mất nước hoặc thoát dịch.

Ngoài ra, phụ nữ đang mang thai mắc bệnh có thể đối mặt với nguy cơ sảy thai, sinh non hoặc băng huyết sau sinh. Những người có bệnh lý mạn tính nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, suy thận, bệnh gan mạn tính, hoặc người thừa cân, béo phì cũng là nhóm có diễn tiến bệnh phức tạp. Ở những đối tượng này, việc tự theo dõi tại nhà tiềm ẩn nhiều rủi ro, do đó gia đình nên chủ động đưa người bệnh đến bệnh viện để được thăm khám định kỳ.

Xử trí đúng cách khi phát hiện dấu hiệu cảnh báo

Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo chuyển nặng nào, người nhà tuyệt đối không được chần chừ hay cố gắng tự điều trị thêm tại nhà. Việc đầu tiên cần làm là đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất có chuyên khoa truyền nhiễm và hồi sức cấp cứu.

Trong quá trình đưa người bệnh đi viện, cần giữ ấm cơ thể nếu bệnh nhân có biểu hiện lạnh chi, cho nằm đầu thấp nếu nghi ngờ có dấu hiệu tụt huyết áp. Người nhà không được tự ý truyền dịch tại nhà hoặc tại các phòng khám không đủ điều kiện cấp cứu, vì truyền dịch không đúng chỉ định và sai tốc độ trong sốt xuất huyết có thể dẫn đến quá tải tuần hoàn, phù phổi cấp đe dọa tính mạng. Mọi can thiệp bù dịch tĩnh mạch đều phải do bác sĩ chỉ định dựa trên các thông số xét nghiệm hematocrit và tình trạng huyết động thực tế.

Lưu ý an toàn

Người bệnh sốt xuất huyết Dengue tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc hạ sốt, giảm đau thuộc nhóm kháng viêm không steroid như aspirin, ibuprofen, vì các hoạt chất này ức chế kết tập tiểu cầu và làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa dữ dội. Chỉ dùng paracetamol khi sốt cao và phải tuân thủ đúng khoảng cách liều an toàn theo hướng dẫn của cán bộ y tế. Tuyệt đối không cạo gió, cắt lể hay tự ý truyền dịch bừa bãi tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh lý có diễn tiến nhanh và khó lường, đặc biệt trong giai đoạn hạ sốt từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7. Việc chủ động nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo chuyển nặng và đưa người bệnh đến bệnh viện kịp thời là yếu tố quyết định giúp ngăn ngừa sốc, bảo vệ an toàn tính mạng và thúc đẩy quá trình hồi phục hoàn toàn.