Chảy máu cam (chảy máu mũi): Nguyên nhân, dấu hiệu và các lưu ý y khoa quan trọng

Tổng quan về chảy máu cam

Khoang mũi sở hữu mạng lưới mao mạch vô cùng phong phú nhằm đảm nhiệm chức năng làm ấm, làm ẩm và lọc sạch không khí hít vào trước khi đi vào phổi. Các mạch máu này phân bố rất nông ngay bên dưới lớp biểu mô niêm mạc mỏng manh, đặc biệt tập trung dày đặc ở phần trước của vách ngăn mũi. Do đặc điểm giải phẫu này, niêm mạc mũi rất nhạy cảm với các chấn thương cơ học trực tiếp hoặc sự thay đổi của độ ẩm và nhiệt độ môi trường.

Về mặt lâm sàng và giải phẫu, chảy máu cam được chia thành hai thể chính với đặc điểm và mức độ nguy hiểm khác nhau:

Chảy máu cam mũi trước là thể thường gặp nhất, chiếm phần lớn các ca bệnh trong cộng đồng và đặc biệt hay xuất hiện ở trẻ em. Vị trí xuất huyết nằm ở đám rối mạch máu vùng vách ngăn trước khoang mũi, nơi niêm mạc rất mỏng và dễ bị cọ xát. Lượng máu chảy ra thường ở mức độ từ nhỏ giọt đến chảy dòng nhẹ qua lỗ mũi trước. Thể bệnh này tương đối lành tính, người bệnh có thể tự kiểm soát bằng các biện pháp sơ cứu cơ học tại chỗ và hiếm khi gây nguy hiểm đến tính mạng.

Chảy máu cam mũi sau ít phổ biến hơn nhưng mang tính chất nghiêm trọng, thường xảy ra ở người cao tuổi hoặc người có các bệnh lý nền mạn tính. Máu chảy ra từ các nhánh động mạch lớn nằm sâu phía sau hốc mũi hoặc sát trần vòm họng. Do vị trí xuất huyết nằm sâu, máu thường chảy xối xả xuống thành sau cổ họng thay vì chảy ra phía trước, khiến người bệnh dễ nuốt phải máu hoặc sặc vào đường hô hấp. Chảy máu mũi sau rất khó tự cầm và bắt buộc phải được nhân viên y tế can thiệp chuyên khoa khẩn cấp.

Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai thể bệnh này giúp người bệnh có định hướng xử trí đúng đắn và không chủ quan trước những tình huống chảy máu phức tạp.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân gây chảy máu cam bắt nguồn từ sự kết hợp của các yếu tố chấn thương cục bộ tại khoang mũi, các ảnh hưởng từ môi trường sống, cũng như các bệnh lý toàn thân và tác dụng phụ của thuốc.

Các yếu tố tại chỗ và tác động môi trường là nhóm nguyên nhân phổ biến hàng đầu. Không khí khô hanh trong mùa lạnh hoặc việc sinh hoạt lâu trong phòng điều hòa làm niêm mạc mũi bị mất nước, khô rát và nứt nẻ. Trong trạng thái này, các thói quen cơ học như ngoáy mũi, chà xát mạnh, xì mũi liên tục hoặc việc dị vật vô tình lọt vào mũi sẽ trực tiếp làm rách các mao mạch nông gây chảy máu. Ngoài ra, việc sống hoặc làm việc tại các vùng núi cao có áp suất khí quyển thấp và không khí loãng, hay tiếp xúc thường xuyên với khói bụi, hơi hóa chất độc hại cũng khiến bề mặt niêm mạc bị bào mòn và dễ xuất huyết.

Các bệnh lý nhiễm trùng và viêm nhiễm đường hô hấp trên như cảm lạnh thông thường, viêm mũi xoang cấp hoặc mạn tính, viêm mũi dị ứng và viêm mũi vận mạch làm niêm mạc mũi bị sung huyết, phù nề. Động tác hắt hơi và xì mũi liên tục tạo áp lực lớn lên thành mạch đang suy yếu. Các bất thường về cấu trúc giải phẫu mũi như vẹo lệch vách ngăn mũi hoặc sự hiện diện của polyp mũi làm biến đổi luồng không khí hít vào, tạo các vùng khô cục bộ và làm tăng nguy cơ tổn thương mao mạch.

Ở mức độ toàn thân, các bệnh lý tim mạch và mạch máu đóng vai trò quan trọng. Tăng huyết áp mạn tính hoặc các cơn tăng huyết áp kịch phát làm gia tăng áp lực lên thành mạch, khiến các vi mạch bị xơ cứng ở người cao tuổi hoặc người mắc xơ vữa động mạch rất dễ vỡ. Các bệnh lý gây rối loạn quá trình đông cầm máu tự nhiên như suy giảm tiểu cầu, rối loạn đông máu bẩm sinh hoặc mắc phải, bệnh bạch cầu và suy giảm chức năng gan đều khiến máu khó đông khi có tổn thương mạch. Phụ nữ mang thai cũng thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn do sự thay đổi nồng độ nội tiết tố và gia tăng thể tích tuần hoàn.

Bên cạnh đó, việc lạm dụng các thuốc xịt mũi làm co mạch hoặc thuốc kháng histamine gây khô niêm mạc kéo dài. Việc sử dụng các loại thuốc chống đông máu hoặc thuốc ức chế kết tập tiểu cầu như aspirin và warfarin làm gia tăng đáng kể nguy cơ xuất huyết mũi khó kiểm soát.

Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp

Triệu chứng của chảy máu cam biểu hiện rất phong phú, phụ thuộc vào vị trí mạch máu bị vỡ, tốc độ mất máu và các bệnh lý nền đi kèm của người bệnh.

• Các biểu hiện lâm sàng thường gặp:
• Dấu hiệu điển hình nhất là tình trạng máu màu đỏ tươi hoặc đỏ thẫm chảy ra từ một hoặc cả hai bên lỗ mũi. Tốc độ chảy có thể từ rỉ máu nhẹ, nhỏ giọt ngắt quãng cho đến chảy thành dòng liên tục. Trước khi thấy máu xuất hiện ra ngoài, người bệnh thường có cảm giác cay rát, ngứa ngáy, khó chịu hoặc cảm giác khô căng bên trong hốc mũi. Ở các trường hợp chảy máu cam mũi trước thông thường, lượng máu mất đi không nhiều và người bệnh hoàn toàn tỉnh táo, không có biểu hiện suy giảm thể trạng toàn thân.

• Các dấu hiệu cảnh báo nặng và tình trạng nguy hiểm:
• Người bệnh cần được theo dõi sát sao và cấp cứu kịp thời nếu máu tiếp tục chảy liên tục sau 15 đến 20 phút dù đã thực hiện ép cánh mũi đúng kỹ thuật. Dấu hiệu máu chảy xối xả hoặc chảy ngược chủ yếu xuống thành sau họng gây cảm giác lợm giọng, ho khạc ra máu hoặc nôn ra dịch dạ dày có máu đông là biểu hiện của chảy máu mũi sau nghiêm trọng.
• Khi lượng máu mất đi nhiều hoặc xuất huyết kéo dài, người bệnh sẽ xuất hiện các dấu hiệu toàn thân như chóng mặt, hoa mắt, choáng váng, da niêm mạc nhợt nhạt, vã mồ hôi lạnh, nhịp tim nhanh, khó thở hoặc thậm chí ngất xỉu do tụt huyết áp. Ngoài ra, chảy máu mũi đi kèm với sốt cao, xuất hiện các vết bầm tím tự nhiên trên da hoặc chảy máu nướu răng là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý huyết học toàn thân.

• Các tình huống dễ gây nhầm lẫn:
• Chảy máu cam đôi khi bị nhầm lẫn với các triệu chứng xuất huyết từ cơ quan khác. Hiện tượng máu từ khoang mũi chảy xuống họng rồi bị nuốt vào dạ dày có thể dẫn đến nôn ra máu, dễ nhầm với xuất huyết tiêu hóa trên. Khi máu mũi sặc vào đường dẫn khí gây phản xạ ho khạc ra máu, tình trạng này có thể bị chẩn đoán nhầm với ho ra máu do bệnh lý phế quản phổi. Việc nhận diện chính xác nguồn gốc xuất huyết đóng vai trò quyết định trong xử trí ban đầu.

Chẩn đoán

Quy trình chẩn đoán chảy máu cam tại cơ sở y tế hướng đến mục tiêu xác định chính xác vị trí xuất huyết, đánh giá lượng máu mất và tìm kiếm nguyên nhân gốc rễ để đưa ra phác đồ điều trị phù hợp cho từng cá nhân.

Bác sĩ sẽ bắt đầu bằng việc khai thác chi tiết bệnh sử và tiền căn. Người bệnh hoặc thân nhân cần cung cấp thông tin về thời gian bắt đầu chảy máu, thời lượng xuất huyết, lượng máu ước tính, vị trí chảy một hay hai bên mũi, và các biện pháp sơ cứu đã thực hiện. Bác sĩ cũng sẽ tìm hiểu về các chấn thương gần đây, tiền sử mắc các bệnh lý như tăng huyết áp, rối loạn chức năng gan thận, rối loạn đông máu của bản thân hoặc gia đình, cũng như các loại thuốc đang sử dụng như thuốc chống đông, thuốc giảm đau chống viêm hoặc thuốc xịt mũi.

Trong quá trình thăm khám lâm sàng, bác sĩ sẽ kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn như mạch và huyết áp để đánh giá mức độ ổn định huyết động. Bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng sẽ tiến hành làm sạch các cục máu đông trong hốc mũi và sử dụng đèn soi chuyên dụng hoặc ống nội soi mũi xoang để quan sát trực tiếp toàn bộ khoang mũi. Nội soi giúp định vị chính xác điểm mạch đang chảy ở vách ngăn trước hay vùng mũi sau, đồng thời phát hiện các tổn thương niêm mạc, dị vật, lệch vách ngăn hoặc khối u bất thường.

Đối với những trường hợp chảy máu tái phát nhiều lần, lượng máu mất lớn hoặc nghi ngờ bệnh lý toàn thân, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng như tổng phân tích tế bào máu ngoại vi để đánh giá tình trạng thiếu máu và số lượng tiểu cầu, cùng các xét nghiệm đông máu toàn bộ để kiểm tra chức năng cầm máu. Nếu có chấn thương vùng sọ mặt hoặc nghi ngờ khối u xâm lấn, chụp cắt lớp vi tính (CT scan) hoặc cộng hưởng từ (MRI) vùng mũi xoang sẽ được thực hiện để khảo sát chi tiết.

Việc tự đánh giá tại nhà không thể thay thế chẩn đoán y khoa do người bệnh không có dụng cụ chuyên dụng để quan sát sâu trong khoang mũi và không thể tự phát hiện các rối loạn đông máu tiềm ẩn.

Biến chứng có thể gặp khi bị chảy máu cam

Chảy máu cam phần lớn là tình trạng lành tính và có thể tự thuyên giảm, tuy nhiên nếu diễn ra kéo dài hoặc tái phát nhiều lần mà không được kiểm soát đúng cách, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm.

Biến chứng phổ biến nhất của các đợt chảy máu mũi mạn tính hoặc tái diễn liên tục là tình trạng thiếu máu do thiếu hụt lượng hồng cầu tuần hoàn. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng như cơ thể mệt mỏi suy nhược, chóng mặt khi thay đổi tư thế, da xanh xao, suy giảm khả năng tập trung và giảm hiệu suất lao động.

Đối với những trường hợp chảy máu mũi sau với lượng máu ồ ạt, người bệnh đối mặt với nguy cơ tụt huyết áp cấp, sốc mất máu và rối loạn huyết động nếu không được bù dịch và cầm máu kịp thời. Ngoài ra, việc nuốt phải một lượng máu lớn có thể gây kích ứng đường tiêu hóa dẫn đến buồn nôn, nôn mửa dữ dội, hoặc nguy cơ máu sặc vào đường thở gây tắc nghẽn hô hấp, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.

Thời điểm cần đến gặp bác sĩ

Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế hoặc liên hệ cấp cứu khi xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng sau:

Máu mũi tiếp tục chảy liên tục và không có dấu hiệu cầm lại sau hơn 15 đến 20 phút dù đã thực hiện ép cánh mũi đúng kỹ thuật;

Lượng máu chảy ra quá nhanh, xối xả hoặc chảy đồng thời xuống họng với khối lượng lớn;

Chảy máu cam xuất hiện kèm theo cảm giác khó thở, đau tức ngực hoặc lơ mơ choáng váng;

Người bệnh bị nôn mửa do nuốt phải lượng máu lớn hoặc vẫn cảm nhận rõ máu tiếp tục chảy xuống cổ họng dù máu ở lỗ mũi đã ngưng;

Tình trạng chảy máu xảy ra sau một chấn thương mạnh vùng đầu, mặt hoặc sau tai nạn ngã đập mặt;

Chảy máu mũi tái phát thường xuyên với tần suất trên hai lần mỗi tuần;

Xuất hiện ở trẻ nhỏ dưới 2 tuổi hoặc người bệnh có kèm các vết bầm tím bất thường trên da, chảy máu chân răng không rõ nguyên nhân;

Chảy máu cam xảy ra trên người bệnh đang sử dụng thuốc chống đông máu hoặc có tiền sử bệnh lý tim mạch, huyết áp cao.

Các bước sơ cứu ban đầu khi bị chảy máu cam

Khi gặp tình huống chảy máu cam, việc sơ cứu đúng cách tại chỗ đóng vai trò quyết định giúp kiểm soát xuất huyết nhanh chóng và tránh các tai biến nguy hiểm.

Trước hết, người bệnh cần giữ tâm lý bình tĩnh, tránh hoảng loạn vì sự lo lắng có thể làm tăng huyết áp và khiến máu chảy nhiều hơn. Người bệnh nên ngồi thẳng lưng và hơi cúi đầu nhẹ về phía trước. Tư thế này giúp máu chảy ra ngoài qua lỗ mũi, ngăn chặn việc máu chảy ngược xuống thành sau họng gây nôn mửa hoặc sặc vào khí quản. Cần thở đều đặn bằng miệng trong suốt quá trình này.

Tiếp theo, dùng ngón tay cái và ngón tay trỏ bóp chặt hai bên cánh mũi, ép phần mềm của mũi sát vào vách ngăn trong khoảng 5 đến 10 phút liên tục mà không thả tay ra giữa chừng. Việc ép cơ học trực tiếp này sẽ tạo áp lực lên các mao mạch đang tổn thương để hình thành cục máu đông tự nhiên. Đồng thời, có thể kết hợp chườm túi đá lạnh hoặc khăn mát bọc ngoài lên vùng sống mũi để hỗ trợ co mạch tại chỗ.

Sau khoảng thời gian ép mũi, từ từ thả tay và nhẹ nhàng làm sạch phần máu dư thừa bên ngoài. Tuyệt đối không được ngoáy mũi, không xì mũi mạnh và tránh cúi gập người trong vài giờ sau đó để không làm bong cục máu đông vừa hình thành. Nếu sau hai lần thực hiện ép mũi mà máu vẫn chưa cầm, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được nhân viên y tế xử trí chuyên môn.

Chảy máu mũi thường xuyên và nguy cơ liên quan đến bệnh lý nghiêm trọng

Tình trạng chảy máu mũi xảy ra lặp đi lặp lại nhiều lần là một dấu hiệu bất thường cần được thăm khám chuyên khoa cẩn trọng để loại trừ các bệnh lý ác tính hoặc tổn thương sâu trong cấu trúc tai mũi họng.

Chảy máu mũi tái phát, đặc biệt khi xuất hiện ở một bên mũi cố định kèm theo các triệu chứng như nghẹt mũi tăng dần cùng bên, ù tai, đau đầu âm ỉ hoặc chảy dịch mũi có lẫn vệt máu kéo dài, có thể là dấu hiệu chỉ điểm của ung thư vòm họng, u hốc mũi hoặc các khối u lành tính và ác tính trong xoang.

Bên cạnh đó, các bệnh lý huyết học ác tính như bệnh bạch cầu hoặc các hội chứng suy tủy cũng có thể biểu hiện ban đầu qua các đợt xuất huyết niêm mạc mũi dai dẳng kết hợp với thiếu máu và xuất huyết dưới da. Do đó, người bệnh không nên chủ quan tự điều trị kéo dài khi tình trạng chảy máu có tính chất tái diễn thường xuyên mà cần chủ động đến gặp bác sĩ để được đánh giá toàn diện.

Vai trò của dinh dưỡng đối với sức khỏe niêm mạc mũi

Chế độ dinh dưỡng và sự cân bằng vi chất trong cơ thể đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì độ bền của thành mạch máu cũng như độ ẩm của niêm mạc mũi.

Sự thiếu hụt một số vi chất thiết yếu có thể làm tăng tính nhạy cảm của hệ mạch máu khoang mũi. Thiếu hụt vitamin K làm suy giảm khả năng tổng hợp các yếu tố đông máu tại gan, khiến thời gian chảy máu kéo dài hơn. Thiếu hụt vitamin C làm giảm độ bền vững của thành mao mạch, khiến mạch máu trở nên giòn và dễ vỡ trước các tác động cơ học nhẹ. Sự mất cân bằng khoáng chất và việc cung cấp không đủ lượng nước hằng ngày cũng là nguyên nhân khiến niêm mạc hô hấp bị khô ráp, giảm tiết chất nhầy bảo vệ tự nhiên và dễ bị nứt nẻ.

Tuy nhiên, việc bổ sung các vitamin và khoáng chất cần thông qua chế độ ăn uống đa dạng từ thực phẩm tươi như rau xanh lá, trái cây họ cam quýt, các loại quả mọng và uống đủ nước. Người bệnh không nên tự ý sử dụng các chế phẩm bổ sung liều cao khi chưa có chỉ định và tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa.

Hướng xử trí và theo dõi y khoa

Mục tiêu hàng đầu trong quản lý và xử trí chảy máu cam là nhanh chóng cầm máu hiệu quả, bảo đảm thông thoáng đường thở, ổn định các chỉ số sinh tồn và ngăn ngừa nguy cơ tái phát hoặc biến chứng mất máu. Việc can thiệp luôn được cá thể hóa dựa trên vị trí xuất huyết ở mũi trước hay mũi sau, mức độ mất máu và các bệnh lý nền đi kèm của từng người bệnh.

Nhân viên y tế giữ vai trò then chốt trong việc xác định chính xác điểm chảy máu thông qua nội soi khoang mũi, đánh giá huyết động học và kiểm soát các yếu tố thúc đẩy như cơn tăng huyết áp kịch phát hoặc rối loạn đông máu. Bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng sẽ lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp nhất với tình trạng tổn thương của niêm mạc.

Đối với các trường hợp chảy máu mũi trước không đáp ứng với sơ cứu ép cánh mũi cơ học, bác sĩ có thể áp dụng thủ thuật làm đông hoặc đốt điểm mạch tại chỗ bằng hóa chất như bạc nitrat hoặc đốt điện vi cực dưới hướng dẫn của nội soi nhằm bít tắc mao mạch bị vỡ. Nếu máu vẫn tiếp tục chảy hoặc xuất huyết từ nhiều vị trí, kỹ thuật nhét bấc mũi trước bằng vật liệu tự tiêu hoặc gạc nở xốp chuyên dụng sẽ được thực hiện để tạo lực ép trực tiếp lên toàn bộ niêm mạc khoang mũi.

Đối với chảy máu mũi sau phức tạp, các biện pháp can thiệp chuyên sâu bao gồm đặt bấc mũi sau, sử dụng bóng chèn khí đôi, hoặc phẫu thuật nội soi thắt động mạch bướm khẩu cái. Trong các tình huống xuất huyết nghiêm trọng đe dọa tính mạng, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp nút mạch qua da dưới hướng dẫn của hình ảnh mạch máu số hóa xóa nền để bít tắc nhánh động mạch nuôi dưỡng.

Sau khi cầm máu thành công, người bệnh cần được theo dõi sát tại cơ sở y tế để kiểm tra khả năng tái phát, rút bỏ vật liệu chèn mũi đúng thời điểm an toàn và điều trị kiểm soát các bệnh lý toàn thân. Người bệnh có bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp hoặc đang sử dụng thuốc chống đông cần được phối hợp theo dõi liên chuyên khoa để điều chỉnh kế hoạch dùng thuốc một cách an toàn nhất dưới sự hướng dẫn trực tiếp của bác sĩ.

Phòng ngừa và giảm nguy cơ

Kiểm soát độ ẩm và môi trường sống: Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ hoặc nơi làm việc để duy trì độ ẩm không khí lý tưởng, giúp niêm mạc mũi không bị mất nước, khô căng và nứt nẻ do thời tiết hanh khô hoặc phòng điều hòa. Trong mùa lạnh hoặc khi di chuyển đến vùng khí hậu hanh khô, có thể thoa một lớp mỏng gel bôi trơn chuyên dụng hoặc mỡ dưỡng ẩm gốc nước ở cửa mũi theo khuyến nghị của chuyên gia y tế để tạo màng bảo vệ bề mặt biểu mô.

Thay đổi thói quen sinh hoạt và hạn chế chấn thương cơ học: Tuyệt đối từ bỏ thói quen ngoáy mũi, móc mũi hoặc chà xát mạnh vào mũi nhằm loại bỏ nguy cơ làm trầy xước và rách các mao mạch nông. Cắt ngắn móng tay thường xuyên cho trẻ nhỏ để ngăn ngừa tổn thương niêm mạc khi trẻ dụi mũi. Khi cần làm sạch mũi, nên xì nhẹ từng bên một và há miệng khi hắt hơi để giải tỏa áp lực đột ngột lên hệ mạch máu khoang mũi.

Sử dụng thuốc hợp lý và vệ sinh mũi đúng cách: Vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương giúp làm sạch chất nhầy và giữ ẩm tự nhiên cho khoang mũi. Hạn chế tự ý sử dụng kéo dài các loại thuốc xịt thông mũi co mạch hoặc thuốc xịt mũi có chứa corticoid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ, vì việc lạm dụng có thể làm teo và bào mòn niêm mạc.

Quản lý tốt các bệnh lý mạn tính và tái khám định kỳ: Người mắc bệnh tăng huyết áp cần tuân thủ hướng dẫn điều trị, theo dõi huyết áp hằng ngày và kiểm soát tốt chỉ số huyết áp để hạn chế áp lực lên thành mạch. Người đang sử dụng thuốc chống đông cần tái khám định kỳ để kiểm tra chỉ số đông máu và trao đổi với bác sĩ chuyên khoa tim mạch về bất kỳ dấu hiệu xuất huyết bất thường nào.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

• Dấu hiệu cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức:
• Người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu khẩn cấp khi gặp các biểu hiện sau: Máu mũi tiếp tục chảy thành dòng và không thể cầm lại sau hơn 15 đến 20 phút dù đã thực hiện ép cánh mũi đúng kỹ thuật; Máu chảy với tốc độ rất nhanh, lượng máu mất lớn hoặc ộc ngược liên tục xuống cổ họng gây nôn mửa; Chảy máu cam xảy ra sau tai nạn giao thông, chấn thương mạnh vùng đầu mặt hoặc đập mũi; Xuất huyết kèm theo các triệu chứng sốc giảm thể tích như hoa mắt, chóng mặt dữ dội, vã mồ hôi lạnh, nhịp tim nhanh, khó thở, tức ngực hoặc ngất xỉu.

• Dấu hiệu cần thăm khám chuyên khoa tai mũi họng sớm:
• Người bệnh nên chủ động đặt lịch khám với bác sĩ tai mũi họng trong các trường hợp: Chảy máu cam tái phát nhiều lần trong tuần dù lượng máu mỗi lần không nhiều; Xuất huyết thường xuyên chỉ ở một bên mũi cố định kèm theo nghẹt mũi, giảm khứu giác hoặc chảy dịch mũi có mùi hôi; Chảy máu mũi đi kèm với các dấu hiệu toàn thân bất thường như xuất hiện các vết bầm tím tự nhiên trên da, chảy máu chân răng, sốt kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân; Tình trạng xuất huyết xuất hiện ở trẻ nhỏ dưới hai tuổi hoặc ở người bệnh đang dùng thuốc chống đông máu.

Lưu ý an toàn

Người bệnh và người chăm sóc cần đặc biệt lưu ý những nguyên tắc an toàn quan trọng để tránh làm tình trạng chảy máu cam trở nên nghiêm trọng hơn.

Tuyệt đối không ngửa đầu ra sau hoặc nằm ngửa khi bị chảy máu cam. Tư thế ngửa đầu không giúp cầm máu mà khiến máu chảy ngược vào họng và thực quản, dễ dẫn đến nuốt máu gây nôn mửa, kích ứng dạ dày hoặc nguy cơ máu lọt vào đường hô hấp gây sặc, tắc nghẽn đường thở và viêm phổi hít.

Không tự ý nhét bông gòn, khăn giấy khô, lá cây hoặc các loại bột thuốc dân gian vào sâu trong hốc mũi. Những vật liệu này không bảo đảm vô khuẩn, có thể làm tổn thương thêm niêm mạc khi tháo ra hoặc gây nhiễm trùng khoang mũi nghiêm trọng.

Sau khi máu đã ngừng chảy, người bệnh cần tránh xì mũi, không ngoáy mũi, tránh cúi gập người hoặc nâng vác vật nặng trong vòng 24 giờ đầu để bảo vệ cục máu đông mới hình thành.

Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều lượng thuốc chống đông, thuốc hạ huyết áp mà cần tham vấn trực tiếp ý kiến của bác sĩ điều trị.

Kết luận

Chảy máu cam là tình trạng xuất huyết niêm mạc mũi phổ biến, đa phần lành tính và có thể xử trí hiệu quả bằng các bước sơ cứu ép cánh mũi cơ học đúng kỹ thuật. Tuy nhiên, hiện tượng xuất huyết mũi không nên bị xem nhẹ, đặc biệt khi diễn ra với lượng máu lớn, khó cầm hoặc tái phát thường xuyên, bởi đây có thể là dấu hiệu cảnh báo của các bệnh lý tiềm ẩn nguy hiểm về tim mạch, huyết học hoặc cấu trúc xoang mũi. Việc duy trì độ ẩm niêm mạc, tránh các chấn thương cơ học và kiểm soát tốt bệnh lý nền là nền tảng phòng ngừa hữu hiệu. Khi gặp các triệu chứng bất thường, người bệnh cần chủ động đến khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa để được bác sĩ chẩn đoán chính xác và tư vấn kế hoạch chăm sóc cá thể hóa.