Bệnh Horton (viêm động mạch thái dương): Dấu hiệu, biến chứng và cách điều trị

Tổng quan về bệnh Horton

Bệnh Horton, có tên khoa học quốc tế là giant cell arteritis (viêm động mạch tế bào khổng lồ), là một thể bệnh viêm mạch tự miễn hệ thống đặc trưng bởi tổn thương viêm mạn tính dạng u hạt ở các động mạch cỡ trung bình và lớn. Mặc dù động mạch thái dương nông là vị trí tổn thương kinh điển khiến bệnh thường được gọi là viêm động mạch thái dương, quá trình bệnh sinh thực tế có thể ảnh hưởng đến nhiều mạch máu quan trọng khác như động mạch mắt, động mạch cảnh, động mạch đốt sống, động mạch dưới đòn và thậm chí là quai động mạch chủ.

Về mặt mô bệnh học, bệnh đặc trưng bởi sự xâm nhập dày đặc của các tế bào viêm đơn nhân, tế bào lympho T và đại thực bào vào lớp áo giữa và lớp nội mạc của thành mạch. Các đại thực bào này thường liên kết lại tạo thành những tế bào khổng lồ nhiều nhân đặc thù. Quá trình viêm kéo dài kích thích tăng sinh mô liên kết và gây phì đại lớp nội mạc, khiến lòng mạch máu bị thu hẹp nghiêm trọng hoặc tắc nghẽn hoàn toàn, dẫn đến tình trạng thiếu máu cục bộ nghiêm trọng tại các vùng mô và cơ quan được cấp máu.

Dịch tễ học ghi nhận bệnh Horton là bệnh lý viêm mạch phổ biến nhất ở người lớn tuổi tại các nước phương Tây. Bệnh gần như chỉ xuất hiện ở người trên 50 tuổi, với độ tuổi khởi phát trung bình dao động từ 70 đến 75 tuổi, và tỷ lệ phụ nữ mắc bệnh cao gấp đôi đến gấp ba lần so với nam giới. Ngoài ra, bệnh có mối liên quan mật thiết với bệnh đau nhiều cơ dạng thấp (polymyalgia rheumatica), một hội chứng viêm gây đau cứng cơ vùng đai vai và đai hông. Ước tính có khoảng 40 đến 50 phần trăm bệnh nhân viêm động mạch thái dương có đồng thời biểu hiện của đau nhiều cơ dạng thấp, cho thấy sự tương đồng sâu sắc về cơ chế miễn dịch giữa hai bệnh lý này.

Hiểu đúng về bệnh Horton giúp người bệnh và người chăm sóc nhận thức rằng đây không phải là cơn đau đầu tuổi già thông thường, mà là một tình trạng y khoa cấp thiết cần được theo dõi và xử trí chuyên sâu để ngăn ngừa các tổn thương vĩnh viễn.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân chính xác gây ra bệnh Horton đến nay vẫn chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu y học hiện đại đã xác định đây là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố di truyền nhạy cảm, quá trình lão hóa của hệ thống mạch máu và sự rối loạn phản ứng miễn dịch qua trung gian tế bào khi gặp tác nhân kích hoạt từ môi trường.

Cơ chế bệnh sinh cốt lõi bắt đầu từ tình trạng mất điều hòa dung nạp miễn dịch. Các tế bào tua có mặt thường trực tại thành mạch máu nhận diện những kháng nguyên lạ hoặc kháng nguyên tự thân biến đổi, sau đó hoạt hóa mạnh mẽ các dòng tế bào lympho T hỗ trợ. Quá trình này kích hoạt chuỗi giải phóng hàng loạt cytokine tiền viêm như interleukin-6 và interferon-gamma. Sự tập trung quá mức của các hóa chất trung gian gây viêm thu hút đại thực bào di chuyển vào thành mạch, hợp nhất lại thành các tế bào khổng lồ nhiều nhân và tấn công phá hủy lớp màng chun đàn hồi của động mạch. Hậu quả là thành mạch bị phù nề, lớp nội mạc tăng sinh dày lên làm lòng mạch chít hẹp, làm suy giảm nghiêm trọng lượng máu đến các cơ quan đích.

Về mặt di truyền học, nhiều bằng chứng khoa học cho thấy mối liên hệ rõ rệt giữa tính nhạy cảm với bệnh Horton và các kháng nguyên bạch cầu người nhóm HLA lớp II, đặc biệt là sự hiện diện của biến thể gen HLA-DRB1*04. Những cá nhân mang cấu trúc gen này thường có đáp ứng miễn dịch quá mẫn hơn với các kích thích gây viêm mạch so với quần thể chung.

Bên cạnh yếu tố di truyền, các tác nhân nhiễm trùng vi sinh vật được xem là yếu tố môi trường tiềm năng khởi phát phản ứng tự miễn. Một số loại virus và vi khuẩn từng được nghiên cứu có liên quan bao gồm virus varicella-zoster gây bệnh thủy đậu và zona, virus herpes simplex, virus Epstein-Barr, cùng các vi khuẩn đường hô hấp như Chlamydia pneumoniae và Mycoplasma pneumoniae. Dù vậy, các nhà khoa học chưa tìm thấy bằng chứng khẳng định một vi sinh vật cụ thể nào là nguyên nhân độc lập duy nhất gây bệnh.

Các yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh Horton bao gồm:

• Tuổi tác: Đây là yếu tố nguy cơ lớn nhất. Bệnh hầu như không bao giờ xuất hiện ở người dưới 50 tuổi và tỷ lệ mắc tăng vọt theo độ tuổi, đạt đỉnh điểm ở nhóm người từ 70 đến 80 tuổi.
• Giới tính: Phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh cao gấp hai đến ba lần so với nam giới.
• Yếu tố chủng tộc: Người gốc Bắc Âu và vùng Scandinavia có tỷ lệ mắc cao nhất trên thế giới, trong khi người gốc Á và gốc Phi có tỷ lệ mắc thấp hơn đáng kể.
• Tiền sử bệnh lý liên quan: Những người mắc hội chứng đau nhiều cơ dạng thấp có nguy cơ tiến triển thành viêm động mạch thái dương cao hơn rõ rệt so với người bình thường.

Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp

Triệu chứng của bệnh Horton rất đa dạng, có thể khởi phát từ từ âm ỉ trong vài tuần đến vài tháng hoặc bùng phát đột ngột dữ dội. Do các dấu hiệu ban đầu thường không đặc hiệu, bệnh rất dễ bị bỏ sót hoặc nhầm lẫn với các tình trạng đau đầu căng thẳng, thoái hóa đốt sống cổ hay các bệnh lý cơ xương khớp thông thường ở người lớn tuổi.

Triệu chứng toàn thân ban đầu:

• Đa số bệnh nhân trải qua một giai đoạn tiền triệu với các dấu hiệu toàn thân mơ hồ nhưng dai dẳng. Người bệnh thường bị sốt nhẹ không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi trộm về đêm, mệt mỏi suy nhược, chán ăn và sụt cân không chủ đích. Những biểu hiện này phản ánh tình trạng viêm hệ thống đang âm thầm hoạt động bên trong cơ thể.

Triệu chứng vùng đầu mặt điển hình:

• Đau đầu là dấu hiệu phổ biến nhất, xuất hiện ở hơn 75 phần trăm người bệnh. Điểm đặc trưng là cơn đau đầu mới xuất hiện hoặc có tính chất khác biệt hoàn toàn so với các cơn đau đầu trước đây. Cơn đau thường khu trú ở vùng thái dương một bên hoặc hai bên, đôi khi lan ra vùng chẩm hoặc vùng trán. Cường độ đau tăng dần, đau âm ỉ liên tục kèm theo những đợt nhói buốt dữ dội và hầu như không đáp ứng với các loại thuốc giảm đau thông thường.
• Tăng nhạy cảm da đầu khiến người bệnh cảm thấy da đầu đau rát khó chịu khi chạm nhẹ, chải tóc hoặc khi tựa đầu vào gối. Khi sờ nắn vùng thái dương, có thể nhận thấy động mạch thái dương nổi rõ gồ ghề dưới da, sưng đỏ, xơ cứng như sợi dây thừng và mất cảm giác mạch đập tự nhiên.
• Cứng hàm khi nhai hay đau cách hồi cơ hàm là dấu hiệu có giá trị chẩn đoán rất cao, gặp ở khoảng 30 phần trăm số bệnh nhân. Khi nhai thức ăn hoặc nói chuyện liên tục, người bệnh cảm thấy đau mỏi, co cứng khớp hàm do các cơ nhai bị thiếu máu nuôi dưỡng, buộc phải dừng lại nghỉ ngơi thì cơn đau mới dịu đi. Trong một số ít trường hợp, thiếu máu cục bộ nặng có thể gây đau buốt lưỡi hoặc hoại tử mô lưỡi.

Triệu chứng về mắt – Dấu hiệu cảnh báo cấp cứu:

• Khoảng 15 phần trăm bệnh nhân có biểu hiện thị giác do thiếu máu nuôi dây thần kinh thị giác. Người bệnh có thể xuất hiện dấu hiệu nhìn đôi do liệt cơ vận nhãn, nhìn mờ hoặc mất thị lực thoáng qua không đau giống như có bóng đen che khuất tầm nhìn. Đây là dấu hiệu báo trước cực kỳ nguy hiểm của tình trạng mù lòa vĩnh viễn sắp xảy ra nếu không được cấp cứu lập tức.

Triệu chứng phối hợp của đau nhiều cơ dạng thấp:

• Nhiều bệnh nhân than phiền về tình trạng đau nhức và cứng khớp vùng cổ gáy, khớp vai và đai hông vào buổi sáng kéo dài trên 45 phút, gây cản trở lớn đến các sinh hoạt thường ngày như mặc áo, chải đầu hay bước lên cầu thang.

Triệu chứng thần kinh và hô hấp:

• Khoảng 30 phần trăm người bệnh có thể gặp các triệu chứng thần kinh như cơn thoáng thiếu máu não hoặc đột quỵ do tổn thương mạch máu lớn ngoài sọ. Một số trường hợp gặp bệnh lý đơn dây thần kinh hoặc tổn thương thần kinh ngoại biên, điển hình là tổn thương rễ thần kinh C5 khiến người bệnh không thể thực hiện động tác dạng vai. Cần lưu ý rằng bệnh Horton không gây tổn thương trực tiếp các động mạch nội sọ. Ngoài ra, khoảng 10 phần trăm bệnh nhân xuất hiện các biểu hiện đường hô hấp như ho khan dai dẳng, ho có đờm, đau họng hoặc khàn tiếng.

Triệu chứng tổn thương mạch máu ngoài sọ:

• Khoảng 10 đến 15 phần trăm người bệnh có biểu hiện tổn thương các động mạch lớn ngoài sọ như động mạch chủ ngực, động mạch chủ bụng, động mạch dưới đòn và động mạch cảnh. Các dấu hiệu bao gồm đau cách hồi chi trên khi vận động tay, nghe thấy âm thổi bất thường dọc đường đi của động mạch, mất mạch chi trên hoặc huyết áp không đồng đều giữa hai bên tay, kèm theo hội chứng Raynaud.

Chẩn đoán

Chẩn đoán bệnh Horton đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa khai thác bệnh sử, thăm khám lâm sàng tỉ mỉ và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng chuyên sâu, bởi các dấu hiệu ban đầu rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi.

Khám lâm sàng toàn diện:

• Bác sĩ chuyên khoa sẽ kiểm tra cẩn thận vùng đầu mặt để phát hiện các dấu hiệu đặc trưng ở động mạch thái dương nông như mạch nổi rõ, ngoằn ngoèo, xơ cứng, ấn đau hoặc mất hoàn toàn cảm giác mạch đập. Bác sĩ cũng sẽ đo huyết áp ở cả hai tay để tìm kiếm sự bất đối xứng, nghe tiếng thổi bất thường dọc theo các động mạch cảnh hoặc động mạch dưới đòn, đồng thời tiến hành soi đáy mắt nhằm phát hiện sớm tình trạng phù nề hoặc thiếu máu gai thị giác.

Xét nghiệm máu đánh giá phản ứng viêm:

• Xét nghiệm máu là bước không thể thiếu để xác định mức độ viêm hệ thống trong cơ thể. Tốc độ máu lắng (ESR) ở bệnh nhân Horton thường tăng rất cao, đa số vượt quá 50 mm/giờ và đôi khi đạt trên 100 mm/giờ. Nồng độ protein phản ứng C (CRP) trong huyết thanh cũng tăng mạnh tương ứng với mức độ hoạt động của ổ viêm. Ngoài ra, người bệnh có thể có tình trạng thiếu máu mạn tính mức độ nhẹ đến vừa và tăng số lượng tiểu cầu.

Chẩn đoán hình ảnh mạch máu:

• Siêu âm Doppler màu mạch máu vùng thái dương là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn có giá trị cao, giúp quan sát thấy dấu hiệu phù nề thành mạch hình quầng tối (dấu hiệu halo) bao quanh lòng mạch. Trong các trường hợp nghi ngờ tổn thương động mạch lớn ngoài sọ, bác sĩ có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ mạch máu (MRA) hoặc chụp cắt lớp phát xạ positron kết hợp cắt lớp vi tính (PET-CT) để đánh giá tình trạng viêm lan rộng tại quai động mạch chủ.

Sinh thiết động mạch thái dương:

• Sinh thiết động mạch thái dương được xem là tiêu chuẩn vàng để xác lập chẩn đoán xác định. Thủ thuật này được thực hiện dưới gây tê tại chỗ, bác sĩ sẽ lấy một đoạn động mạch dài khoảng 1 đến 2 cm để phân tích mô bệnh học dưới kính hiển vi. Hình ảnh viêm xuyên thành mạch, thâm nhiễm tế bào lympho, tế bào biểu mô và sự hiện diện của các tế bào khổng lồ nhiều nhân sẽ khẳng định chẩn đoán. Tuy nhiên, do tổn thương viêm có thể ngắt quãng cách đoạn (tổn thương dạng nhảy cóc), một kết quả sinh thiết âm tính không thể loại trừ hoàn toàn bệnh nếu bệnh cảnh lâm sàng có độ nghi ngờ rất cao.

Các biến chứng nguy hiểm của bệnh Horton nếu không điều trị kịp thời

Biến chứng nghiêm trọng và đáng lo ngại nhất của bệnh Horton là mất thị lực đột ngột và vĩnh viễn không thể hồi phục. Tình trạng này xảy ra do thiếu máu cục bộ cấp tính tại thần kinh thị giác khi các nhánh động mạch mi sau bị viêm tắc hoàn toàn, dẫn đến biến chứng nhồi máu gai thị (bệnh lý thần kinh thị giác thiếu máu cục bộ trước). Trong nhiều trường hợp, sự suy giảm thị giác có thể bắt đầu bằng hiện tượng mù thoáng qua hoặc nhìn đôi, nhưng nếu không được dùng thuốc kháng viêm liều cao cấp cứu ngay lập tức, mắt còn lại cũng có nguy cơ cao bị tổn thương tương tự chỉ trong vài ngày đến vài tuần sau đó.

Bên cạnh biến chứng thị giác, quá trình viêm mạch máu hệ thống kéo dài có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến các mạch máu lớn ngoài sọ. Thành động mạch chủ bị suy yếu do viêm mạn tính làm tăng nguy cơ hình thành túi phình động mạch chủ ngực hoặc phình động mạch chủ bụng, với biến chứng nguy hiểm nhất là vỡ hoặc bóc tách động mạch chủ đe dọa trực tiếp đến tính mạng bệnh nhân. Tổn thương này có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm ngay cả khi các triệu chứng đau đầu ban đầu đã thuyên giảm.

Ngoài ra, bệnh nhân viêm động mạch thái dương còn đối mặt với nguy cơ gia tăng các biến cố tim mạch và mạch máu não. Tình trạng hẹp hoặc tắc các nhánh động mạch cảnh, động mạch đốt sống có thể dẫn đến cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ nhồi máu não. Một số biến chứng hiếm gặp khác bao gồm đau cách hồi chi trên, hội chứng Raynaud, mất mạch ngoại vi và hoại tử cục bộ mô lưỡi hoặc da đầu do thiếu máu tưới nuôi dưỡng kéo dài.

Hướng xử trí và theo dõi y khoa

Mục tiêu trọng tâm trong điều trị bệnh Horton là nhanh chóng dập tắt phản ứng viêm tại thành mạch máu, phục hồi lưu lượng máu nuôi dưỡng các cơ quan đích, bảo tồn tối đa thị lực, ngăn chặn biến chứng tắc mạch nguy hiểm và đưa bệnh nhân vào trạng thái lui bệnh ổn định lâu dài.

Nguyên tắc can thiệp cấp cứu:

• Bệnh Horton được phân loại là một cấp cứu y khoa trì hoãn khi có các triệu chứng đe dọa thị giác. Do nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn có thể xảy ra bất kỳ lúc nào, các hướng dẫn điều trị y khoa khuyến cáo bác sĩ cần bắt đầu sử dụng thuốc chống viêm ngay lập tức khi có sự nghi ngờ cao trên lâm sàng, tuyệt đối không trì hoãn việc dùng thuốc để chờ đợi kết quả sinh thiết động mạch thái dương.

Liệu pháp chống viêm bằng corticosteroid:

• Thuốc kháng viêm nhóm corticosteroid đường toàn thân là nền tảng cốt lõi trong phác đồ điều trị bệnh Horton. Thuốc có tác dụng ức chế mạnh mẽ sự sản sinh các cytokine tiền viêm, làm giảm nhanh tình trạng phù nề thành mạch và cải thiện lưu thông máu. Trong giai đoạn khởi đầu, đặc biệt khi người bệnh có dấu hiệu giảm thị lực hoặc mù thoáng qua, bác sĩ thường chỉ định dùng corticosteroid liều cao dạng truyền tĩnh mạch trong vài ngày đầu tại bệnh viện, sau đó chuyển sang dạng viên uống. Khi các triệu chứng lâm sàng thoái lui và các chỉ số viêm máu (ESR, CRP) trở về mức bình thường, liều thuốc sẽ được giảm rất từ từ theo từng nấc trong thời gian từ 1 đến 2 năm nhằm ngăn ngừa hiện tượng tái phát.

Các liệu pháp kết hợp và thuốc sinh học:

• Để giảm thiểu nguy cơ phụ thuộc thuốc và hạn chế các tác dụng phụ nghiêm trọng khi dùng corticosteroid dài ngày ở người cao tuổi, bác sĩ có thể phối hợp thêm các thuốc ức chế miễn dịch khác. Trong đó, thuốc sinh học kháng thụ thể interleukin-6 (như tocilizumab) hoặc thuốc điều hòa miễn dịch cổ điển như methotrexate thường được chỉ định làm liệu pháp hỗ trợ tiết kiệm corticosteroid, giúp rút ngắn thời gian điều trị và duy trì lui bệnh bền vững hơn.

Theo dõi y tế và phòng ngừa tác dụng phụ:

• Việc điều trị kéo dài đòi hỏi người bệnh phải được kiểm tra sức khỏe định kỳ nghiêm ngặt. Bác sĩ sẽ theo dõi sát huyết áp, đường huyết, mật độ xương và sức khỏe nhãn khoa để xử lý kịp thời các tác dụng ngoại ý như loãng xương, đái tháo đường, tăng nhãn áp hoặc đục thủy tinh thể. Bệnh nhân thường được chỉ định bổ sung canxi, vitamin D và thuốc bảo vệ xương nhóm bisphosphonate. Đồng thời, thuốc chống kết tập tiểu cầu như aspirin liều thấp có thể được bác sĩ cân nhắc phối hợp để giảm thiểu nguy cơ đột quỵ và biến cố thiếu máu cục bộ.

Phòng ngừa và giảm nguy cơ

Do nguyên nhân chính xác của bệnh Horton liên quan mật thiết đến yếu tố gen di truyền và sự biến đổi của hệ thống miễn dịch theo quá trình lão hóa tự nhiên, hiện nay y học vẫn chưa có biện pháp phòng ngừa tiên phát đặc hiệu để ngăn chặn hoàn toàn khả năng mắc bệnh. Tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa thứ phát, nâng cao sức khỏe mạch máu và theo dõi chủ động có thể giúp phát hiện sớm bệnh và giảm thiểu tối đa nguy cơ tàn phế do biến chứng.

Chủ động theo dõi sức khỏe ở nhóm người có nguy cơ cao:

• Người từ 50 tuổi trở lên, đặc biệt là những người có tiền sử được chẩn đoán mắc bệnh đau nhiều cơ dạng thấp, cần nâng cao cảnh giác với các bất thường của cơ thể. Việc duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ và tham khảo ý kiến bác sĩ ngay khi xuất hiện các triệu chứng đau đầu mới, mỏi cứng hàm khi nhai hoặc nhìn mờ giúp việc chẩn đoán được tiến hành ở giai đoạn sớm, từ đó bảo vệ trọn vẹn thị lực.

Duy trì lối sống lành mạnh bảo vệ hệ tuần hoàn:

• Xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối với nhiều rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt và hạn chế các loại mỡ động vật giúp bảo vệ độ đàn hồi của hệ thống mạch máu. Tuyệt đối không hút thuốc lá, bởi các hóa chất độc hại trong khói thuốc làm gia tăng phản ứng viêm và đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch. Thường xuyên rèn luyện thể lực vừa sức như đi bộ, bơi lội hoặc tập dưỡng sinh giúp tăng cường lưu thông máu và nâng cao sức đề kháng.

Phòng ngừa biến chứng trong quá trình điều trị:

• Đối với những người đã được chẩn đoán và đang dùng thuốc kiểm soát bệnh Horton, việc phòng ngừa các biến chứng do thuốc đóng vai trò vô cùng thiết yếu. Bệnh nhân cần ăn uống đủ canxi, bổ sung vitamin D theo chỉ dẫn y tế, tiếp xúc ánh nắng buổi sớm và vận động chịu lực nhẹ nhàng để ngăn ngừa loãng xương do thuốc kháng viêm. Đồng thời, cần kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, tiêm phòng đầy đủ các vắc-xin phòng bệnh như cúm, phế cầu và zona theo tư vấn của bác sĩ để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh và gia đình cần hết sức chú ý theo dõi các biểu hiện bất thường và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ y tế kịp thời theo các mức độ cảnh báo sau:

Cần đến khám chuyên khoa nội thần kinh, mắt hoặc tim mạch sớm khi:

• Xuất hiện cơn đau đầu mới khởi phát ở vùng thái dương hoặc vùng chẩm, đau âm ỉ kéo dài và tăng dần mà trước đây chưa từng trải qua.
• Cảm thấy đau rát, tăng nhạy cảm da đầu khi chải tóc hoặc chạm nhẹ vào vùng thái dương.
• Có cảm giác đau mỏi, căng cứng khớp hàm khi nhai thức ăn hoặc nói chuyện liên tục, triệu chứng giảm khi nghỉ ngơi.
• Đau nhức cứng cơ vùng cổ gáy, khớp vai và đai hông vào buổi sáng kéo dài hơn 45 phút.
• Sốt nhẹ kéo dài không rõ căn nguyên đi kèm mệt mỏi suy nhược cơ thể và sụt cân không chủ đích.

Cần gọi cấp cứu hoặc đến ngay cơ sở y tế có phòng cấp cứu khi:

• Mất thị lực đột ngột ở một mắt hoặc cả hai mắt, dù chỉ thoáng qua trong vài giây rồi tự hồi phục.
• Xuất hiện tình trạng nhìn đôi, nhìn mờ đột ngột hoặc thu hẹp tầm nhìn thị trường thị giác.
• Có các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ não như méo miệng, yếu liệt tay chân một bên cơ thể, nói khó hoặc không diễn đạt được ngôn ngữ.
• Đau ngực dữ dội đột ngột, đau lan ra sau lưng hoặc khó thở, đây có thể là dấu hiệu của biến chứng phình bóc tách động mạch chủ ngực.

Lưu ý an toàn

Các thông tin cung cấp trong bài viết chỉ mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng và giáo dục sức khỏe, không thể thay thế cho việc chẩn đoán, kết luận bệnh hay chỉ định phác đồ điều trị từ các bác sĩ chuyên khoa. Bệnh Horton là một bệnh lý viêm mạch máu phức tạp và có tính chất cấp cứu về mặt thị giác, do đó người bệnh tuyệt đối không được tự suy đoán bệnh dựa trên các bài viết trên internet hoặc tự ý sử dụng các phương pháp dân gian, truyền miệng chưa được khoa học kiểm chứng.

Người bệnh không được tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm hay các sản phẩm chứa corticosteroid khi chưa có đơn thuốc của bác sĩ. Việc tự ý dùng thuốc có thể làm mờ nhạt các triệu chứng lâm sàng điển hình, dẫn đến chậm trễ thời điểm vàng để chẩn đoán và cứu vãn thị lực. Đối với những bệnh nhân đang trong quá trình điều trị, tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc hoặc tự điều chỉnh liều lượng, vì việc giảm liều thuốc đột ngột có thể gây suy tuyến thượng thận cấp nguy hiểm đến tính mạng hoặc làm bùng phát các đợt viêm mạch nặng nề hơn.

Kết luận

Bệnh Horton là bệnh lý viêm mạch máu nghiêm trọng ở người cao tuổi nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và can thiệp y khoa kịp thời. Nhận biết chính xác các triệu chứng cảnh báo điển hình như đau đầu vùng thái dương mới khởi phát, cứng cơ hàm khi nhai và các bất thường về thị giác chính là chìa khóa vàng giúp bảo vệ người bệnh khỏi nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn cũng như các biến cố tim mạch nguy hiểm.

Quá trình điều trị bệnh đòi hỏi thời gian kéo dài, sự kiên trì và phối hợp chặt chẽ giữa bệnh nhân và các bác sĩ chuyên khoa. Người cao tuổi cùng gia đình cần chủ động theo dõi sức khỏe, duy trì lối sống lành mạnh và đi khám y tế ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ để bảo toàn tối đa thị lực và chất lượng cuộc sống lâu dài.