Viêm não Nhật Bản tiêm mấy mũi là đúng lịch và đủ liều bảo vệ?

Viêm não nhật bản tiêm mấy mũi là gì?

Bệnh viêm não Nhật Bản do virus thuộc chi Flavivirus gây ra, thường lưu hành tại các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Ổ chứa tự nhiên chủ yếu của virus là các loài chim hoang dã và gia súc, đặc biệt là lợn. Muỗi hút máu động vật nhiễm virus rồi truyền sang người qua vết đốt. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở trẻ em dưới 15 tuổi.\n\nHiện nay, bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu mà chủ yếu áp dụng các biện pháp điều trị triệu chứng và hồi sức tích cực. Do đó, tiêm vắc xin phòng bệnh được xem là biện pháp y tế dự phòng chủ động, có hiệu quả bảo vệ cao nhất và chi phí hợp lý nhất. Việc tuân thủ đủ số mũi tiêm và đúng khoảng cách khuyến cáo giúp cơ thể sản sinh lượng kháng thể đặc hiệu bền vững, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm bệnh và các biến chứng thần kinh nguy hiểm.

Số mũi tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản theo từng phác đồ

Hiện nay tại Việt Nam có hai nhóm vắc xin phòng viêm não Nhật Bản được cấp phép lưu hành là vắc xin bất hoạt và vắc xin sống giảm độc lực tái tổ hợp. Số lượng mũi tiêm phụ thuộc trực tiếp vào loại vắc xin được lựa chọn.\n\nĐối với vắc xin bất hoạt thế hệ cũ sản xuất từ não chuột, phác đồ cơ bản cần tiêm 3 mũi ban đầu cho trẻ từ 1 tuổi trở lên. Hai mũi đầu tiêm cách nhau 1 đến 2 tuần, mũi thứ ba tiêm sau mũi thứ hai đúng 1 năm. Sau đó, trẻ cần tiêm nhắc lại mỗi 3 đến 4 năm cho đến khi đủ 15 tuổi để duy trì kháng thể.\n\nĐối với vắc xin sống giảm độc lực tái tổ hợp nuôi cấy trên tế bào vero, lịch tiêm được rút ngắn đáng kể. Trẻ từ 9 tháng tuổi trở lên chỉ cần tiêm 1 mũi cơ bản đầu tiên và tiêm nhắc lại 1 mũi sau đó 1 năm. Người từ 18 tuổi trở lên khi sử dụng loại vắc xin này thường chỉ cần tiêm một liều duy nhất để tạo miễn dịch bảo vệ.

Tầm quan trọng của việc tiêm mũi nhắc lại đúng thời điểm

Kháng thể bảo vệ được sinh ra sau các mũi tiêm ban đầu sẽ có xu hướng suy giảm dần theo thời gian. Nếu không được tiêm mũi nhắc lại đúng thời điểm, nồng độ kháng thể trong máu có thể tụt xuống dưới ngưỡng an toàn, khiến cơ thể mất đi khả năng phòng vệ tối ưu trước sự tấn công của virus viêm não Nhật Bản.

Đặc biệt với vắc xin bất hoạt, việc chỉ tiêm 2 mũi đầu chỉ mang lại khả năng bảo vệ trong thời gian ngắn khoảng vài tháng. Mũi tiêm thứ ba đóng vai trò kích hoạt trí nhớ miễn dịch mạnh mẽ, giúp nâng cao tối ưu hiệu lực bảo vệ của cơ thể. Các mũi nhắc định kỳ tiếp theo sẽ duy trì nồng độ kháng thể ổn định suốt thời thơ ấu, giai đoạn trẻ có nguy cơ mắc bệnh và gặp biến chứng nặng nề nhất. Đối với vắc xin tái tổ hợp, mũi nhắc sau 1 năm cũng giúp củng cố sự bảo vệ lâu dài.

Những lưu ý quan trọng khi tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản

Để đảm bảo an toàn tiêm chủng, trước khi tiêm phụ huynh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ về tình trạng sức khỏe hiện tại của trẻ, tiền sử dị ứng thuốc hay vắc xin, các bệnh lý bẩm sinh hoặc mạn tính đang điều trị. Trẻ cần được khám sàng lọc kỹ lưỡng để loại trừ các trường hợp chống chỉ định tạm thời như đang sốt cao hoặc mắc các bệnh nhiễm trùng cấp tính.\n\nSau khi tiêm, việc theo dõi trẻ tại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút là bắt buộc nhằm kịp thời xử trí nếu xảy ra phản ứng quá mẫn sớm. Khi về nhà, gia đình cần tiếp tục theo dõi sát sao nhiệt độ, vết tiêm, nhịp thở, tinh thần và phản xạ bú ăn của trẻ trong vòng 24 đến 48 giờ. Tránh chạm mạnh, bôi đắp bất kỳ loại lá cây hay thuốc mỡ dân gian nào lên vị trí tiêm để phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về lịch tiêm chỉ mang tính chất tham khảo phổ quát và có thể điều chỉnh tùy theo thể trạng của từng đối tượng. Trước mỗi lần tiêm, người được tiêm chủng bắt buộc phải qua bước khám sàng lọc trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý phối hợp hoặc bỏ lỡ các mũi tiêm khi chưa có hướng dẫn y tế cụ thể. Nếu trẻ có biểu hiện bất thường như sốt cao liên tục không hạ, co giật, khó thở hoặc li bì, cần đưa đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.

Tóm tắt

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả bằng vắc xin. Việc tiêm đủ số mũi và đúng lịch theo từng loại vắc xin giúp cơ thể duy trì miễn dịch bền vững. Cha mẹ nên chủ động theo dõi sổ tiêm chủng và tham khảo ý kiến cán bộ y tế để xây dựng phác đồ tiêm phù hợp cho con.