Các vấn đề sức khỏe thường gặp trong mùa nắng nóng

Vấn đề sức khỏe mùa nắng nóng là gì?

Mùa nắng nóng đặc trưng bởi nền nhiệt độ cao, độ ẩm thay đổi thất thường và chỉ số tia cực tím tăng mạnh. Cơ thể con người thích nghi với nhiệt độ môi trường thông qua cơ chế toát mồ hôi và giãn mạch máu ngoại vi nhằm phân tán nhiệt lượng dư thừa ra ngoài không khí. Tuy nhiên, khi nhiệt độ môi trường vượt ngưỡng chịu đựng hoặc độ ẩm không khí quá cao cản trở sự bay hơi của mồ hôi, quá trình tản nhiệt tự nhiên sẽ bị đình trệ.

Tình trạng này không chỉ gây mất nước và mất chất điện giải mà còn tác động tiêu cực đến chức năng của các cơ quan nội tạng. Các nhóm dân số dễ bị tổn thương nhất bao gồm trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người lao động ngoài trời và những người đang mắc các bệnh mạn tính. Chủ động theo dõi tình trạng sức khỏe và hiểu rõ những nguy cơ tiềm ẩn là bước đầu tiên để bảo vệ bản thân an toàn qua những đợt nắng nóng đỉnh điểm.

Kiệt sức vì nhiệt và sốc nhiệt

Nhiệt độ ngoài trời tăng cao kéo dài khiến trung tâm điều nhiệt của cơ thể bị quá tải, dẫn đến kiệt sức vì nhiệt và nặng nhất là sốc nhiệt. Khi rơi vào trạng thái này, người bệnh thường có biểu hiện mệt lả, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi nhiều hoặc da nóng đỏ nhưng khô ráp do ngừng tiết mồ hôi. Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu y khoa đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu thân nhiệt vượt quá bốn mươi độ C, gây rối loạn ý thức, co giật và tổn thương đa cơ quan. Nhóm đối tượng có nguy cơ cao nhất gồm người lao động ngoài trời, vận động viên, người cao tuổi và trẻ nhỏ. Khi phát hiện dấu hiệu cảnh báo, cần đưa nạn nhân vào bóng râm ngay lập tức, cởi bớt trang phục, chườm mát vùng nách và bẹn, đồng thời liên hệ cơ sở y tế gần nhất.

Mất nước và rối loạn cân bằng điện giải

Trong thời tiết oi bức, cơ thể phải liên tục tiết mồ hôi để thoát nhiệt, dẫn đến thất thoát lượng lớn nước và các khoáng chất quan trọng như natri, kali hay clo. Tình trạng mất nước khiến thể tích tuần hoàn suy giảm, gây tụt huyết áp, nhịp tim nhanh, hoa mắt, chuột rút cơ bắp và nước tiểu sẫm màu. Nếu không được bù dịch kịp thời, mất nước nghiêm trọng có thể dẫn đến suy thận cấp và rối loạn tri giác. Việc uống nước cần được duy trì đều đặn suốt cả ngày thay vì đợi đến khi thật khát mới uống. Bên cạnh nước lọc, người lao động nặng hoặc ra mồ hôi nhiều có thể bổ sung dung dịch bù nước và điện giải oresol theo đúng hướng dẫn pha chế hoặc dùng nước dừa, nước canh rau thanh mát.

Bệnh tiêu hóa và ngộ độc thực phẩm

Nhiệt độ cao và độ ẩm lớn tạo điều kiện lý tưởng cho các loại vi khuẩn, nấm mốc phát triển nhanh chóng trên thực phẩm chưa được bảo quản đúng cách. Thức ăn để ở nhiệt độ phòng dễ bị ôi thiu, dẫn đến ngộ độc thực phẩm và viêm dạ dày ruột cấp tính với các triệu chứng như đau quặn bụng, nôn mửa, tiêu chảy nhiều lần và sốt. Mất nước do tiêu chảy cấp vào mùa nóng diễn ra rất nhanh, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em và người già. Để phòng ngừa, người dân cần tuân thủ nguyên tắc ăn chín uống sôi, không sử dụng thức ăn lưu cữu qua đêm không được đậy kín hoặc không đun sôi lại, đồng thời rửa tay sạch bằng xà phòng trước khi ăn.

Bệnh lý đường hô hấp và cảm lạnh do điều hòa

Thói quen ra vào phòng máy lạnh liên tục, để nhiệt độ điều hòa quá thấp hoặc uống nhiều nước đá lạnh dễ gây kích ứng niêm mạc đường hô hấp. Sự chênh lệch nhiệt độ đột ngột giữa trong phòng và ngoài trời làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên của mũi họng, tạo cơ hội cho virus và vi khuẩn tấn công. Các bệnh lý thường bùng phát gồm viêm họng, viêm amidan, viêm xoang và cảm cúm với triệu chứng nghẹt mũi, ho khan hoặc ho có đờm, rát cổ họng và sốt nhẹ. Ngoài ra, người có tiền sử hen phế quản hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cũng dễ xuất hiện đợt cấp khi tiếp xúc với luồng gió lạnh trực tiếp từ quạt hay máy điều hòa.

Các vấn đề da liễu do ánh nắng và tăng tiết mồ hôi

Ánh nắng mặt trời gay gắt chứa hàm lượng tia cực tím rất cao, có thể gây bỏng nắng với các mảng da ửng đỏ, rát buốt, phồng rộp và bong tróc. Về lâu dài, phơi nhiễm tia cực tím quá mức làm tăng tốc độ lão hóa da và gia tăng nguy cơ ung thư biểu mô da. Bên cạnh đó, việc cơ thể tiết nhiều mồ hôi kết hợp với bụi bẩn dễ làm bít tắc lỗ chân lông, gây viêm nang lông, rôm sảy, mụn nhọt và nhiễm nấm da như lang ben hay hắc lào. Để bảo vệ làn da, người dân nên hạn chế ra đường vào khung giờ nắng gắt, che chắn bằng áo khoác chống nắng, đội mũ rộng vành, đeo kính râm và thoa kem chống nắng phổ rộng trước khi ra ngoài.

Nguy cơ gia tăng biến cố tim mạch và đột quỵ

Thời tiết nắng nóng gay gắt khiến tim phải làm việc nhiều hơn nhằm bơm máu đến bề mặt da để hỗ trợ tản nhiệt. Sự mất nước làm máu cô đặc lại, tăng độ quánh nhớt của dòng máu và dễ hình thành các cục máu đông trong lòng mạch. Những yếu tố này làm tăng gánh nặng tuần hoàn, dễ kích hoạt cơn đau thắt ngực, tăng huyết áp kịch phát, nhồi máu cơ tim hoặc tai biến mạch máu não ở những người có sẵn bệnh nền tim mạch. Người cao tuổi mắc bệnh mạch vành, suy tim hay xơ vữa động mạch cần theo dõi huyết áp chặt chẽ, duy trì uống thuốc điều trị đều đặn theo đơn của bác sĩ chuyên khoa tim mạch và tránh hoạt động gắng sức vào thời điểm nóng nhất trong ngày.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết cung cấp kiến thức y tế thường thức nhằm nâng cao nhận thức dự phòng và không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc hạ sốt liều cao khi nghi ngờ sốc nhiệt vì thuốc hạ sốt thông thường không có hiệu quả đối với rối loạn điều hòa nhiệt và có thể gây hại cho gan, thận. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt cao liên tục không hạ, lú lẫn, co giật, nôn ói nhiều hoặc ngất xỉu, cần nhanh chóng liên hệ cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện gần nhất.

Tóm tắt

Mùa nắng nóng tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe từ mức độ nhẹ đến các tình trạng cấp cứu nguy kịch. Việc chủ động bổ sung nước, bảo đảm an toàn thực phẩm, chống nắng và điều chỉnh sinh hoạt theo thời tiết giúp giảm đáng kể rủi ro mắc bệnh. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.