Viêm màng não mô cầu AC: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa

Tổng quan về viêm màng não mô cầu AC

Viêm màng não là tình trạng nhiễm trùng hoặc viêm cấp tính xảy ra tại các lớp màng bảo vệ bao bọc xung quanh não bộ và tủy sống. Trong số các căn nguyên vi sinh vật gây bệnh, vi khuẩn Neisseria meningitidis, thường được gọi phổ biến là vi khuẩn não mô cầu, là một trong những tác nhân hàng đầu gây ra các bệnh cảnh nhiễm trùng màng não và nhiễm khuẩn huyết có tỷ lệ biến chứng nặng và tử vong hàng đầu trên phạm vi toàn thế giới.

Vi khuẩn não mô cầu được phân chia thành mười ba nhóm huyết thanh khác nhau dựa vào cấu trúc kháng nguyên polysaccharide tạo nên vỏ bọc bên ngoài của tế bào vi khuẩn. Tuy nhiên, hầu hết các ca bệnh xâm lấn nguy hiểm ở người chỉ do sáu nhóm huyết thanh chính gây ra, bao gồm các nhóm A, B, C, W, X và Y. Cụm từ viêm màng não mô cầu AC được dùng để chỉ tình trạng viêm màng não do hai nhóm huyết thanh A và C gây nên. Trong bối cảnh dịch tễ học y khoa, nhóm huyết thanh A thường liên quan đến các đợt đại dịch có quy mô rộng lớn và tốc độ lây lan nhanh chóng qua các quần thể dân cư, trong khi nhóm huyết thanh C thường gây ra các ổ dịch bùng phát cục bộ hoặc những ca bệnh tản phát với biểu hiện nhiễm khuẩn huyết nặng nề và diễn tiến rất phức tạp.

Cơ chế lây truyền của bệnh viêm màng não mô cầu AC diễn ra chủ yếu qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn nhỏ phát tán từ mũi và họng khi người mang vi khuẩn ho, hắt hơi hoặc giao tiếp cự ly gần. Một đặc điểm dịch tễ rất đáng lưu ý là vi khuẩn Neisseria meningitidis có thể cư trú hòa bình tại niêm mạc vùng vòm mũi họng của những người khỏe mạnh mà không gây ra bất kỳ triệu chứng lâm sàng nào. Nhóm người lành mang trùng này chính là nguồn lây nhiễm âm thầm và khó kiểm soát trong cộng đồng. Khi gặp điều kiện miễn dịch tại chỗ suy giảm hoặc hàng rào niêm mạc bị thương tổn, vi khuẩn sẽ vượt qua niêm mạc, thâm nhập vào máu gây nhiễm khuẩn huyết và nhanh chóng vượt qua hàng rào máu não để xâm nhập vào màng não, tạo nên phản ứng viêm mủ dữ dội đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh viêm màng não mô cầu AC là do vi khuẩn Neisseria meningitidis thuộc nhóm huyết thanh A và nhóm huyết thanh C xâm nhập vào cơ thể. Đây là loại vi khuẩn có đặc điểm hình thái song cầu khuẩn gram âm, có hình dạng đặc trưng như hạt cà phê úp vào nhau, sinh trưởng tốt trong điều kiện hiếu khí hoặc yếm khí tùy ngộ với môi trường tăng nhẹ nồng độ khí cacbonic. Vỏ ngoài cấu tạo bằng polysaccharide của vi khuẩn đóng vai trò là yếu tố độc lực hàng đầu, giúp chúng lẩn tránh và chống lại hiện tượng thực bào của các tế bào bạch cầu thuộc hệ thống miễn dịch tự nhiên của con người. Thêm vào đó, thành tế bào vi khuẩn chứa lượng lớn nội độc tố lipooligosaccharide, khi vi khuẩn phân rã sẽ phóng thích độc tố vào dòng tuần hoàn, kích hoạt dòng thác phản ứng viêm dữ dội, làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu và khởi phát hội chứng đông máu nội mạch.

Vi khuẩn não mô cầu lây truyền trực tiếp từ người sang người qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn nhỏ phát tán khi người bệnh hoặc người mang vi khuẩn không triệu chứng ho, hắt hơi, khạc nhổ hoặc trò chuyện gần gũi. Ổ chứa tự nhiên duy nhất của vi khuẩn là vùng niêm mạc vòm mũi họng của con người. Sau khi bám dính vào niêm mạc hầu họng, nếu gặp điều kiện thuận lợi, vi khuẩn sẽ vượt qua hàng rào biểu mô để đi vào máu, gây nhiễm khuẩn huyết và vượt qua hàng rào máu não để gây viêm màng não mủ.

Nhiều yếu tố nguy cơ làm gia tăng khả năng phơi nhiễm và khiến bệnh tiến triển nghiêm trọng hơn bao gồm:

Thứ nhất là yếu tố lứa tuổi. Trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ dưới năm tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao nhất do lượng kháng thể thụ động nhận từ mẹ đã cạn dần trong khi hệ thống miễn dịch chủ động chưa hoàn thiện. Nhóm tuổi thanh thiếu niên và người trẻ từ mười lăm đến hai mươi tư tuổi cũng là đối tượng dễ mắc bệnh do thay đổi môi trường học tập và tần suất giao tiếp xã hội dày đặc.

Thứ hai là môi trường sinh hoạt tập trung đông người. Những người sống trong các khu ký túc xá sinh viên, doanh trại quân đội, nhà trẻ, trường nội trú hoặc các khu nhà trọ chật chội có nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn cao hơn rất nhiều so với cộng đồng chung.

Thứ ba là tình trạng suy giảm miễn dịch. Những cá nhân bị khiếm khuyết các thành phần bổ thể huyết thanh, người đã phẫu thuật cắt lách hoặc có chức năng lách suy giảm, người nhiễm virus suy giảm miễn dịch ở người hoặc bệnh nhân đang điều trị bằng các thuốc ức chế miễn dịch đều có nguy cơ cao bị vi khuẩn xâm lấn ồ ạt.

Thứ tư là các tổn thương tại niêm mạc đường hô hấp trên. Tiền sử vừa trải qua một đợt nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm, hút thuốc lá chủ động hoặc hít phải khói thuốc thụ động cùng điều kiện thời tiết khô hanh, lạnh giá làm suy yếu hàng rào bảo vệ niêm mạc vòm họng, tạo điều kiện thuận lợi để vi khuẩn não mô cầu bám dính và xâm nhập.

Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp

Các triệu chứng lâm sàng của bệnh viêm màng não mô cầu AC thường khởi phát rất đột ngột và có xu hướng tiến triển cực kỳ nhanh chóng chỉ sau vài giờ. Trong giai đoạn khởi phát sớm, các biểu hiện của bệnh thường mơ hồ và rất dễ bị nhầm lẫn với các hội chứng nhiễm siêu vi đường hô hấp thông thường hoặc bệnh cảm cúm, bao gồm cảm giác mệt mỏi rã rời, đau nhức mỏi toàn thân, ớn lạnh và sốt cao liên tục.

Khi vi khuẩn bắt đầu xâm nhập sâu và kích thích hệ thống màng não, các triệu chứng kinh điển của hội chứng màng não sẽ xuất hiện rõ rệt:

Đau đầu dữ dội: Cơn đau đầu thường căng buốt dữ dội, không thuyên giảm khi dùng các thuốc giảm đau thông thường, đau tăng lên khi có kích thích từ tiếng ồn, ánh sáng hoặc khi ho và cử động đầu.

Cứng cơ cổ gáy: Bệnh nhân cảm thấy các cơ vùng sau gáy bị co cứng mạnh mẽ, không thể tự gập cằm xuống chạm vào hõm ức. Khi thăm khám, bác sĩ sẽ ghi nhận dấu hiệu Kernig và dấu hiệu Brudzinski dương tính rõ ràng.

Rối loạn tri giác: Người bệnh nhanh chóng rơi vào trạng thái bứt rứt, kích thích vật vã, nói lẫn, ngủ gà, lơ mơ hoặc hôn mê sâu trong những trường hợp tiến triển tối cấp.

Bên cạnh đó, người bệnh thường đi kèm các triệu chứng như buồn nôn, nôn vọt nhiều lần không liên quan đến bữa ăn, tăng cảm giác đau trên da và hội chứng sợ ánh sáng khiến bệnh nhân luôn muốn nằm quay mặt vào góc tối hoặc trùm chăn kín đầu.

Dấu hiệu đặc trưng và có giá trị cảnh báo nghiêm trọng nhất của bệnh là sự xuất hiện của các vết phát ban tử ban xuất huyết trên bề mặt da. Ban đầu, các tổn thương da có thể chỉ là những chấm xuất huyết li ti màu đỏ hoặc tím sẫm xuất hiện rải rác ở nách, thân mình, cẳng chân hoặc mắt cá chân. Chỉ trong vòng vài giờ tiếp theo, các nốt này nhanh chóng lan rộng, liên kết lại với nhau thành từng mảng lớn hoại tử màu tím đen, bờ nham nhở và đặc biệt là không biến mất khi dùng đáy cốc thủy tinh ấn mạnh lên bề mặt da. Sự xuất hiện của ban hoại tử là bằng chứng cho thấy tình trạng tổn thương nội mạc mạch máu và rối loạn đông máu nội mạch rải rác đang diễn biến rất nguy hiểm.

Đối với nhóm đối tượng trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ, các triệu chứng màng não điển hình thường không biểu hiện rõ nét khiến việc chẩn đoán gặp nhiều khó khăn. Trẻ thường quấy khóc the the không ngừng, khóc thét dữ dội khi có người bế ẵm do tăng cảm giác đau toàn thân, bỏ bú hoàn toàn, nôn trớ nhiều lần, người mềm nhũn hoặc co cứng, sốt cao nhưng tay chân lại lạnh buốt, thóp trước phồng căng và có thể xuất hiện các cơn co giật toàn thân đe dọa tính mạng.

Chẩn đoán

Quy trình chẩn đoán viêm màng não mô cầu AC là một tình huống y khoa khẩn cấp, đòi hỏi sự kết hợp toàn diện giữa việc thăm khám lâm sàng tỉ mỉ và các xét nghiệm cận lâm sàng chuyên sâu để xác định chính xác căn nguyên vi khuẩn gây bệnh. Khi tiếp nhận bệnh nhân, bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm và hồi sức cấp cứu sẽ nhanh chóng đánh giá tình trạng tri giác, các dấu hiệu sinh tồn, tình trạng huyết động, dấu hiệu kích thích màng não và kiểm tra kỹ lưỡng toàn bộ bề mặt da để tìm các ban tử ban xuất huyết hoại tử đặc trưng.

Chọc dò dịch não tủy qua khe đốt sống thắt lưng là xét nghiệm then chốt có tính chất quyết định để xác định hội chứng viêm màng não mủ. Ở bệnh nhân mắc bệnh não mô cầu, dịch não tủy thường chảy ra dưới áp lực rất cao, có màu đục như nước vo gạo hoặc mờ đục. Phân tích sinh hóa và tế bào dịch não tủy cho thấy số lượng tế bào bạch cầu tăng vọt với ưu thế tuyệt đối của bạch cầu đa nhân trung tính thoái hóa, nồng độ protein trong dịch não tủy tăng cao rõ rệt, trong khi nồng độ đường giảm mạnh so với đường huyết đo cùng thời điểm. Dịch não tủy được soi tươi nhuộm gram để phát hiện nhanh hình ảnh song cầu khuẩn gram âm hình hạt cà phê nằm bên trong hoặc ngoài bạch cầu, nuôi cấy phân lập vi khuẩn để làm kháng sinh đồ và thực hiện xét nghiệm sinh học phân tử bằng kỹ thuật phản ứng chuỗi polymerase nhằm xác định chính xác vật liệu di truyền của vi khuẩn Neisseria meningitidis thuộc nhóm huyết thanh A hoặc C.

Ngoài ra, cấy máu là xét nghiệm bắt buộc phải được tiến hành ngay trước khi bắt đầu liều kháng sinh đầu tiên nhằm phát hiện tình trạng nhiễm khuẩn huyết đi kèm. Bác sĩ cũng chỉ định tổng phân tích tế bào máu ngoại vi để đánh giá tình trạng tăng bạch cầu và giảm tiểu cầu, định lượng các chất chỉ điểm viêm như protein phản ứng C và procalcitonin, làm xét nghiệm đông máu toàn bộ để phát hiện sớm rối loạn đông máu nội mạch rải rác cùng khí máu động mạch đánh giá tình trạng thăng bằng kiềm toan. Trong trường hợp bệnh nhân có dấu hiệu tăng áp lực nội sọ nặng, phù gai thị hoặc rối loạn tri giác sâu, chụp cắt lớp vi tính sọ não có thể được cân nhắc thực hiện trước khi chọc dịch não tủy để loại trừ nguy cơ tụt kẹt não nhằm bảo đảm an toàn tính mạng cho người bệnh.

Biến chứng nguy hiểm có thể gặp khi mắc viêm màng não mô cầu AC

Viêm màng não mô cầu AC có thể gây ra hàng loạt biến chứng nghiêm trọng đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh, được chia thành hai nhóm là biến chứng cấp tính tức thời và di chứng muộn lâu dài. Các biến chứng cấp tính thường bùng phát rất sớm ngay trong giai đoạn toàn phát của bệnh do phản ứng viêm dữ dội và tình trạng nhiễm độc toàn thân. Biến chứng cấp tính bao gồm phù não cấp tính, tăng áp lực nội sọ nặng nề, não úng thủy cấp, co giật liên tục không dứt và suy hô hấp cấp. Khi lượng lớn nội độc tố của vi khuẩn tràn vào hệ tuần hoàn, bệnh nhân có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng sốc nhiễm trùng nặng, đông máu nội mạch rải rác dẫn đến hoại tử các đầu chi, suy thượng thận cấp tính do xuất huyết tuyến thượng thận và hội chứng suy đa tạng với nguy cơ tử vong rất cao.

Đối với những bệnh nhân may mắn vượt qua được giai đoạn nguy kịch, căn bệnh này vẫn có thể để lại nhiều di chứng muộn ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống lâu dài. Các di chứng thần kinh kéo dài bao gồm suy giảm thính lực từ lãng tai nhẹ đến điếc hoàn toàn cả hai tai, suy giảm thị lực, tổn thương các dây thần kinh sọ não gây méo miệng hoặc lé mắt, liệt vận động nửa người hoặc tứ chi, bệnh động kinh thứ phát, suy giảm khả năng nhận thức và rối loạn trí nhớ. Trong các trường hợp bị tắc mạch hoại tử chi do đông máu vi mạch trầm trọng, bệnh nhân buộc phải thực hiện phẫu thuật cắt cụt ngón tay, ngón chân hoặc một phần chi thể để bảo toàn tính mạng. Ngoài ra, người bệnh sau hồi phục còn có thể phải đối diện với hội chứng mệt mỏi mạn tính hoặc rối loạn căng thẳng sau sang chấn tâm lý kéo dài, đòi hỏi quá trình phục hồi chức năng và hỗ trợ tâm lý bền bỉ.

Tiên lượng và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình phục hồi

Tiên lượng của bệnh viêm màng não mô cầu AC phụ thuộc mật thiết vào thời điểm phát hiện bệnh và tốc độ can thiệp y tế khẩn cấp bằng kháng sinh thích hợp. Đây là một bệnh cảnh lâm sàng có tiên lượng rất dè dặt với nguy cơ tử vong có thể lên tới năm mươi phần trăm nếu không được can thiệp điều trị y tế kịp thời. Ngay cả khi được tiếp cận với các phương tiện hồi sức tích cực hiện đại và điều trị kháng sinh trúng đích tại bệnh viện, tỷ lệ tử vong chung của bệnh vẫn dao động trong khoảng từ năm đến mười lăm phần trăm, và có khoảng mười đến hai mươi phần trăm số người sống sót phải chịu đựng các di chứng thể chất hoặc thần kinh vĩnh viễn suốt đời.

Thời gian bắt đầu truyền liều kháng sinh đầu tiên đóng vai trò là yếu tố quyết định tiên lượng sống còn của người bệnh. Các dữ liệu y khoa đã chứng minh rằng việc sử dụng kháng sinh hiệu quả ngay trong giờ đầu tiên tiếp cận bệnh nhân nghi ngờ viêm màng não mô cầu giúp cải thiện rõ rệt cơ hội sống sót, hạn chế tổn thương mô não và giảm thiểu tỷ lệ biến chứng toàn thân. Bên cạnh đó, tiên lượng của bệnh nhân còn chịu ảnh hưởng bởi lứa tuổi mắc bệnh, cơ địa suy giảm miễn dịch, sự xuất hiện sớm của tình trạng sốc nhiễm trùng, rối loạn đông máu nặng và mức độ tổn thương tri giác lúc nhập viện.

Hướng xử trí và theo dõi y khoa

Viêm màng não mô cầu AC là tình trạng cấp cứu y khoa tuyệt đối, đòi hỏi người bệnh phải được nhập viện điều trị khẩn cấp và cách ly nghiêm ngặt tại các khoa hồi sức tích cực hoặc khoa bệnh truyền nhiễm của cơ sở y tế. Toàn bộ quá trình can thiệp y tế nhằm đạt được các mục tiêu cốt lõi: tiêu diệt nhanh chóng vi khuẩn gây bệnh, giảm thiểu tối đa phản ứng viêm tại màng não, kiểm soát áp lực nội sọ, duy trì ổn định chức năng các cơ quan sống và ngăn chặn các biến chứng toàn thân đe dọa tính mạng.

Liệu pháp kháng sinh đường tĩnh mạch liều cao đóng vai trò là biện pháp sống còn có tính chất quyết định sự phục hồi của người bệnh. Kháng sinh phổ rộng theo kinh nghiệm phải được bắt đầu tiêm truyền càng sớm càng tốt ngay sau khi nghi ngờ bệnh trên lâm sàng hoặc ngay sau khi thu thập các mẫu bệnh phẩm, lý tưởng nhất là trong vòng một giờ đầu tiếp cận bệnh nhân, tuyệt đối không được chậm trễ để chờ đợi kết quả xét nghiệm vi sinh. Nhóm kháng sinh cephalosporin thế hệ ba có khả năng thấm tốt qua hàng rào máu não thường được các bác sĩ ưu tiên lựa chọn ban đầu. Khi đã có kết quả định danh vi khuẩn và kháng sinh đồ chi tiết, bác sĩ sẽ cân nhắc điều chỉnh loại kháng sinh phù hợp nhất nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều trị và hạn chế nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc.

Bên cạnh kháng sinh, liệu pháp corticosteroid chống viêm đường tĩnh mạch thường được bác sĩ chỉ định trước hoặc đồng thời với liều kháng sinh đầu tiên. Biện pháp này giúp làm giảm nhẹ phản ứng viêm bùng phát tại khoang dưới nhện khi màng tế bào vi khuẩn bị phá hủy dưới tác dụng của thuốc, qua đó góp phần làm giảm tỷ lệ tử vong và hạ thấp nguy cơ để lại các di chứng suy giảm thính lực hoặc tổn thương thần kinh vận động lâu dài.

Các biện pháp hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ toàn diện được thực hiện đồng thời để bảo tồn chức năng sống cho người bệnh. Bệnh nhân cần được bù dịch điện giải hợp lý, theo dõi liên tục các chỉ số huyết động và dấu hiệu sinh tồn. Nếu xuất hiện biến chứng sốc nhiễm trùng hoặc suy đa tạng, các bác sĩ sẽ áp dụng phác đồ hồi sức dịch tích cực kết hợp sử dụng thuốc vận mạch và hỗ trợ hô hấp bằng thở máy xâm lấn hoặc không xâm lấn. Đồng thời, các can thiệp hạ sốt, kiểm soát cơn co giật bằng thuốc chuyên dụng, kiểm soát nồng độ đường huyết và các biện pháp chống phù não như kê cao đầu giường, thở máy tăng thông khí và dùng các dung dịch ưu trương luôn được theo dõi sát sao. Toàn bộ quá trình điều trị phải do đội ngũ y bác sĩ trực tiếp thực hiện tại bệnh viện, gia đình tuyệt đối không được tự ý mua thuốc hay tự điều trị tại nhà.

Phòng ngừa và giảm nguy cơ

Chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh viêm màng não mô cầu AC là giải pháp khoa học và hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe cho từng cá nhân và hạn chế tối đa nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng. Biện pháp phòng ngừa đặc hiệu hàng đầu được các chuyên gia y tế khuyến cáo mạnh mẽ là tiêm chủng vắc xin phòng bệnh não mô cầu. Hiện nay đã có các loại vắc xin cộng hợp phòng ngừa vi khuẩn não mô cầu nhóm A và C, cũng như các vắc xin đa giá bao phủ cả bốn nhóm huyết thanh A, C, Y và W-135. Trẻ nhỏ cần được cha mẹ đưa đi tiêm chủng đầy đủ theo đúng lứa tuổi và phác đồ hướng dẫn của cơ sở tiêm chủng y tế. Thanh thiếu niên, người trưởng thành chuẩn bị đi vào vùng dịch tễ lưu hành hoặc những người thuộc nhóm nguy cơ cao do suy giảm miễn dịch cũng cần được bác sĩ tư vấn tiêm chủng hoặc tiêm nhắc lại để duy trì nồng độ kháng thể bảo vệ bền vững.

Biện pháp thứ hai là điều trị dự phòng bằng thuốc kháng sinh theo hướng dẫn nghiêm ngặt của nhân viên y tế dành cho những người tiếp xúc gần gũi với bệnh nhân mắc bệnh não mô cầu. Những người sinh sống cùng nhà, bạn cùng phòng ngủ hoặc người chăm sóc trực tiếp cần được uống kháng sinh dự phòng càng sớm càng tốt sau khi phát hiện ca bệnh đầu tiên nhằm loại bỏ nhanh chóng trạng thái mang vi khuẩn ở vòm họng và cắt đứt chuỗi lây truyền.

Bên cạnh đó, việc thực hiện nếp sống vệ sinh phòng ngừa không đặc hiệu hàng ngày cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng:

Thường xuyên rửa sạch bàn tay với xà phòng dưới vòi nước chảy hoặc sử dụng cồn sát khuẩn tay nhanh, đặc biệt là trước khi ăn uống và sau khi ho, hắt hơi.

Thực hiện vệ sinh khoang miệng và súc họng hàng ngày bằng các dung dịch sát khuẩn y tế thích hợp.

Che miệng và mũi bằng khăn giấy dùng một lần hoặc bằng mặt trong khuỷu tay khi ho hoặc hắt hơi, sau đó vứt bỏ khăn giấy vào thùng rác kín và rửa tay sạch sẽ.

Giữ gìn không gian nhà ở, trường học và nơi làm việc luôn thông thoáng, sạch sẽ, đón ánh sáng tự nhiên.

Đeo khẩu trang y tế đúng quy cách khi đến những nơi đông người hoặc khi có biểu hiện viêm đường hô hấp, đồng thời tránh dùng chung các vật dụng cá nhân như cốc uống nước, thìa đũa và bàn chải đánh răng.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Viêm màng não mô cầu AC là một cấp cứu y khoa tối khẩn cấp, nơi mà mỗi giờ trôi qua đều ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội sống sót và mức độ hồi phục của người bệnh. Người bệnh hoặc người nhà cần lập tức gọi xe cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến ngay khoa cấp cứu của bệnh viện gần nhất nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nguy cấp nào sau đây:

Sốt cao khởi phát đột ngột và không đáp ứng hoặc đáp ứng rất kém với các thuốc hạ sốt thông thường.

Cơn đau đầu buốt nhức dữ dội đi kèm với hiện tượng co cứng cổ gáy, người bệnh không thể tự cúi gập cằm chạm vào ngực.

Buồn nôn và nôn vọt liên tục thành vòi mà không liên quan đến thức ăn nạp vào cơ thể.

Xuất hiện các nốt chấm hoặc mảng ban màu tím sẫm, tím đen trên bề mặt da, lan rộng nhanh chóng theo từng giờ và không mờ đi khi ấn thử nghiệm cốc thủy tinh.

Rối loạn tri giác nhanh chóng như lơ mơ, ngủ gà, lú lẫn, nói nhảm, bồn chồn kích thích hoặc hôn mê bất tỉnh.

Xuất hiện các cơn co giật toàn thân hoặc co giật cục bộ, yếu liệt cơ hoặc run giật tay chân bất thường.

Đặc biệt đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, cần đưa đi cấp cứu ngay khi thấy trẻ quấy khóc the the khác thường, khóc thét khi chạm vào người, bỏ bú, nôn trớ liên tục, thở nhanh gấp hoặc thở không đều, toàn thân mềm rũ, tứ chi lạnh tím dù thân nhiệt đang sốt cao hoặc vùng thóp trước phồng căng rõ rệt.

Gia đình tuyệt đối không được chần chừ theo dõi tại nhà, không tự ý chích lể, cạo gió hay tự mua thuốc điều trị khi nhận thấy những dấu hiệu báo động đỏ này.

Lưu ý an toàn

Các nội dung được trình bày trong bài viết này chỉ mang tính chất cung cấp kiến thức y khoa đại chúng và giáo dục sức khỏe cộng đồng, tuyệt đối không được sử dụng để tự chẩn đoán bệnh tình hoặc thay thế cho các đánh giá y khoa trực tiếp từ các bác sĩ chuyên khoa.

Viêm màng não mô cầu AC là bệnh lý có tính chất diễn tiến cực kỳ nguy hiểm, biểu hiện lâm sàng rất đa dạng và có thể biến chuyển nhanh chóng tùy thuộc vào độc lực vi khuẩn, sức đề kháng và lứa tuổi của từng người bệnh. Vì vậy, việc thăm khám trực tiếp, chỉ định các xét nghiệm chẩn đoán, lựa chọn loại thuốc kháng sinh cũng như các biện pháp hồi sức chuyên sâu bắt buộc phải do các bác sĩ tại cơ sở y tế quyết định dựa trên tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân.

Người dân tuyệt đối không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc kháng sinh, thuốc hạ sốt, giảm đau để tự điều trị tại nhà khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ. Việc tự ý dùng thuốc không những không mang lại hiệu quả mà còn làm mờ các triệu chứng kinh điển của bệnh, gây chậm trễ thời gian vàng trong chẩn đoán và điều trị cấp cứu, đồng thời làm tăng nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc. Những người từng tiếp xúc gần với bệnh nhân mắc bệnh cần liên hệ ngay với trung tâm y tế dự phòng để được tư vấn uống thuốc dự phòng kịp thời và đúng phác đồ.

Kết luận

Viêm màng não mô cầu AC là một bệnh lý truyền nhiễm tối cấp nguy hiểm có tốc độ tiến triển vô cùng nhanh chóng, có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người bệnh chỉ trong vòng vài giờ đầu phát bệnh. Mặc dù bệnh rất nguy hiểm và có nguy cơ để lại nhiều di chứng nặng nề về thần kinh cũng như thính lực, nhưng người dân hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa hiệu quả thông qua việc tiêm chủng vắc xin đầy đủ theo khuyến cáo y khoa và giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh đường hô hấp sạch sẽ. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện nghi ngờ như sốt cao, cứng cổ hay phát ban xuất huyết hoại tử trên da, việc đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời là yếu tố quyết định sự sống còn và khả năng phục hồi hoàn toàn của người bệnh.