Vì sao người mắc Covid-19 không triệu chứng vẫn có thể bị Covid-19 kéo dài?

Covid-19 kéo dài ở người không triệu chứng là gì?

Hội chứng Covid-19 kéo dài là tình trạng các triệu chứng thể chất, tinh thần hoặc nhận thức tiếp tục tồn tại dai dẳng sau bốn tuần kể từ thời điểm nhiễm virus SARS-CoV-2 ban đầu và không giải thích được bằng nguyên nhân khác. Ở nhóm bệnh nhân không triệu chứng, hệ miễn dịch bẩm sinh có thể đã kịp thời ngăn chặn virus bùng phát mạnh tại đường hô hấp, khiến người bệnh không cảm nhận thấy dấu hiệu rõ rệt trong giai đoạn cấp. Dẫu vậy, sự âm thầm của virus không triệt tiêu hoàn toàn khả năng gây ra các phản ứng sinh học thứ phát tại các mô tạng sâu hơn. Các dữ liệu y khoa ghi nhận một tỷ lệ đáng kể những người từng có kết quả xét nghiệm dương tính không triệu chứng vẫn phát triển các biểu hiện mệt mỏi hoặc suy giảm tập trung sau đó. Điều này cho thấy tác động toàn thân của SARS-CoV-2 có thể diễn ra độc lập với mức độ nghiêm trọng của đợt bệnh ban đầu.

Phản ứng miễn dịch tiếp diễn và tình trạng viêm tiềm ẩn

Ngay cả khi virus không gây ra các phản ứng rầm rộ như sốt hay hoại tử mô phổi, sự hiện diện của SARS-CoV-2 vẫn đủ để kích hoạt hệ thống phòng thủ miễn dịch. Ở một số cá nhân, sau khi kiểm soát được mầm bệnh, cơ chế tự điều hòa của hệ miễn dịch không thể chuyển về trạng thái nghỉ bình thường.

Hệ quả là các tế bào miễn dịch tiếp tục sản sinh các chất trung gian gây viêm ở nồng độ thấp trong thời gian dài. Quá trình viêm mạn tính mức độ nhẹ này tác động tiêu cực đến tế bào nội mô mạch máu và các mô liên kết khắp cơ thể. Người bệnh sẽ dần cảm nhận được tình trạng kiệt sức kéo dài, đau nhức cơ bắp âm ỉ hoặc suy giảm sức bền thể lực, dù trước đó không hề trải qua đợt ốm nặng nào.

Sự tồn lưu của kháng nguyên và mảnh vụn virus trong mô

SARS-CoV-2 có khả năng gắn kết với thụ thể ACE2 phân bố ở nhiều mô cơ quan như đường tiêu hóa, tim và thận. Sau giai đoạn nhiễm trùng cấp, dù xét nghiệm dịch đường hô hấp đã âm tính, các mảnh vật chất di truyền hoặc protein của virus vẫn có thể ẩn náu bên trong các ổ chứa mô tạng này.

Sự lưu lại của các tàn dư kháng nguyên kích thích cơ thể duy trì trạng thái phòng ngự kéo dài. Tình trạng báo động liên tục này không chỉ tiêu tốn nguồn năng lượng của cơ thể mà còn làm xáo trộn chức năng tại chỗ của các cơ quan liên quan. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng như rối loạn tiêu hóa mạn tính, đầy bụng khó tiêu, hoặc cảm giác mệt lả không rõ nguyên nhân trong nhiều tuần sau đó.

Rối loạn vi tuần hoàn và hình thành vi huyết khối

Tế bào nội mô lót trong lòng mạch máu là một trong những mục tiêu chịu ảnh hưởng khi cơ thể phơi nhiễm với SARS-CoV-2. Quá trình tương tác này có thể kích thích các tiểu cầu kết tập bất thường và tạo ra các cục máu đông kích thước siêu nhỏ trong hệ thống mao mạch.

Các vi huyết khối này không làm tắc nghẽn các động mạch lớn nhưng lại cản trở sự lưu thông của dòng máu giàu oxy đến các mô và cơ quan vi mô. Khi các tế bào cơ bắp và tế bào thần kinh không nhận đủ oxy cần thiết, cơ thể sẽ phản ứng bằng cảm giác hụt hơi nhẹ khi vận động và hiện tượng sương mù não, khiến người bệnh khó tập trung, suy giảm trí nhớ ngắn hạn hoặc chậm chạp trong tư duy.

Phương pháp chăm sóc và theo dõi sức khỏe phù hợp

Người từng mắc Covid-19 không triệu chứng nhưng gặp phải các biểu hiện bất thường sau đó cần thiết lập một kế hoạch phục hồi có kiểm soát. Nguyên tắc quan trọng nhất là không nóng vội quay trở lại chế độ lao động nặng hoặc thể thao cường độ cao ngay lập tức, mà cần áp dụng kỹ thuật phân bổ năng lượng hợp lý để tránh tình trạng kiệt sức sau vận động.

Chế độ dinh dưỡng lành mạnh, bổ sung đủ nước, ngủ đủ giấc và thực hành các bài tập thở nhẹ nhàng đóng vai trò nền tảng giúp hệ thần kinh và tuần hoàn ổn định trở lại. Nếu các triệu chứng mệt mỏi, khó thở hoặc rối loạn nhịp tim kéo dài và cản trở sinh hoạt, việc đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám tổng quát và đánh giá chức năng tạng là giải pháp an toàn và khoa học.

Lưu ý an toàn

Thông tin y khoa trong bài viết mang tính tham khảo phổ quát và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên biệt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc chống đông máu, thuốc kháng viêm hay các chế phẩm tăng tuần hoàn não khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Tự dùng thuốc không đúng cách có thể dẫn tới các nguy cơ nguy hiểm như xuất huyết hoặc tổn thương gan thận. Khi xuất hiện các dấu hiệu khẩn cấp như đau thắt ngực, khó thở nghiêm trọng hoặc choáng ngất, cần tới ngay bệnh viện để được cấp cứu.

Tóm tắt

Hội chứng Covid-19 kéo dài ở người nhiễm không triệu chứng phản ánh sự phức tạp của các phản ứng miễn dịch và vi tuần hoàn sau nhiễm trùng. Nhận diện đúng các tín hiệu của cơ thể, duy trì lối sống lành mạnh và chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần thiết là chìa khóa giúp người bệnh hồi phục sức khỏe bền vững và an toàn.