Uống thuốc kháng sinh có làm mất sữa mẹ không và những lưu ý cần biết

Uống kháng sinh có mất sữa không là gì?

Kháng sinh là nhóm thuốc điều trị nhiễm khuẩn do bác sĩ chỉ định nhằm tiêu diệt hoặc ngăn chặn sự nhân lên của các chủng vi khuẩn trong cơ thể. Trong giai đoạn sau sinh và cho con bú, hệ miễn dịch của người mẹ thường suy giảm do thiếu ngủ và vất vả chăm sóc trẻ, dẫn đến nguy cơ cao mắc các bệnh nhiễm trùng như viêm đường hô hấp, nhiễm khuẩn tiết niệu hoặc viêm tuyến vú. Việc dùng thuốc trong thời kỳ này đòi hỏi sự thận trọng rất lớn nhằm đảm bảo an toàn cho cả mẹ lẫn bé bú mẹ. Về mặt sinh lý, sự tạo sữa được điều hòa chủ yếu bởi các hormone prolactin và oxytocin, cùng kích thích cơ học từ động tác bú mút của trẻ nhỏ tại bầu ngực. Hầu hết các kháng sinh được chỉ định cho phụ nữ cho con bú không gây ảnh hưởng đến thụ thể hormone này, do đó không có khả năng làm mất sữa hoàn toàn như nhiều quan niệm truyền miệng lo ngại.

Nguyên nhân thực sự khiến nguồn sữa mẹ bị giảm khi dùng kháng sinh

Hiện tượng suy giảm lượng sữa trong thời gian dùng thuốc kháng sinh thường không bắt nguồn từ độc tính trực tiếp của dược chất lên nang sữa. Nguyên nhân cốt lõi trước hết nằm ở chính tình trạng bệnh lý mà người mẹ đang phải đối mặt. Khi cơ thể chống chọi với vi khuẩn, phản ứng viêm cùng các triệu chứng như sốt cao, mệt mỏi, chán ăn và mất nước sẽ làm giảm thể tích tuần hoàn và nguồn năng lượng cung cấp cho quá trình tạo sữa.

Bên cạnh đó, yếu tố tâm lý đóng vai trò rất lớn. Cảm giác lo lắng, áp lực, thiếu ngủ và nỗi sợ thuốc ngấm vào sữa gây hại cho em bé có thể ức chế phản xạ giải phóng hormone oxytocin, khiến sữa khó tiết ra ngoài dù các nang sữa vẫn hoạt động. Thêm vào đó, việc người mẹ quá mệt mỏi dẫn đến bỏ cữ bú, giãn cữ hút sữa hoặc cách ly tạm thời với trẻ cũng làm suy giảm tín hiệu kích thích lên tuyến yên, khiến cơ thể tự động giảm sản xuất sữa theo cơ chế cung cầu.

Các nhóm thuốc kháng sinh thông dụng trong giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ

Trong quá trình thăm khám cho phụ nữ đang nuôi con bằng sữa mẹ, các bác sĩ chuyên khoa luôn ưu tiên cân nhắc các nhóm thuốc kháng sinh có mức độ bài xuất vào sữa mẹ rất thấp và đã được kiểm chứng an toàn qua nhiều bằng chứng y khoa. Những nhóm thuốc thông dụng thường được lựa chọn bao gồm kháng sinh nhóm beta-lactam như amoxicillin, ampicillin, các cephalosporin thế hệ khác nhau, hoặc nhóm macrolid như azithromycin, erythromycin trong những trường hợp chỉ định phù hợp.

Các hoạt chất này khi chuyển hóa chỉ tồn tại trong sữa mẹ với nồng độ cực nhỏ, không đủ để tạo ra tác dụng dược lý toàn thân lên trẻ sơ sinh và hoàn toàn không gây ức chế cơ chế tiết sữa của người mẹ. Tuy vậy, việc lựa chọn chính xác loại thuốc, thời gian sử dụng phải được bác sĩ chỉ định dựa trên vị trí nhiễm khuẩn, mức độ nặng của bệnh cũng như tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ nhỏ. Người mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh điều trị tại nhà.

Phương pháp duy trì và bảo vệ nguồn sữa mẹ trong quá trình dùng thuốc

Để bảo vệ nguồn sữa không bị gián đoạn hoặc sụt giảm trong đợt điều trị kháng sinh, phụ nữ cần chủ động duy trì lối sống và chế độ chăm sóc hợp lý. Việc bổ sung nước đầy đủ là nguyên tắc quan trọng hàng đầu, bởi sốt và việc chuyển hóa đào thải thuốc làm gia tăng lượng dịch hao hụt. Người mẹ nên duy trì uống nhiều nước ấm, nước súp dinh dưỡng hoặc nước canh đều đặn trong ngày để hỗ trợ quá trình tạo sữa.

Bên cạnh việc uống nước, mẹ cần duy trì cữ bú hoặc hút sữa đều đặn mỗi 2 đến 3 giờ một lần nhằm gửi tín hiệu liên tục kích thích tuyến yên sản sinh prolactin. Nếu sức khỏe người mẹ chưa cho phép bé bú trực tiếp hoặc trong trường hợp bác sĩ yêu cầu tạm ngưng cho bé bú với loại thuốc chuyên biệt, người mẹ vẫn nên dùng máy hút sữa theo đúng cữ rồi loại bỏ lượng sữa đó. Thao tác này giúp duy trì hoạt động của tuyến sữa, tránh ứ đọng gây tắc tia và sẵn sàng đón bé bú lại ngay sau khi khỏi bệnh.

Lưu ý an toàn

Phụ nữ đang nuôi con bằng sữa mẹ không được tự ý mua thuốc kháng sinh, tự tăng giảm liều hoặc tự ngừng thuốc trước thời hạn quy định. Luôn thông báo rõ với bác sĩ điều trị về việc đang cho con bú để được kê đơn nhóm thuốc tương thích an toàn. Trong suốt quá trình dùng thuốc, cần quan sát phân, thói quen bú và phản ứng da của trẻ nhỏ; nếu phát hiện trẻ bị tiêu chảy kéo dài, phát ban bất thường hoặc bỏ bú, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.

Tóm tắt

Tóm lại, việc sử dụng thuốc kháng sinh đúng chỉ định y khoa không làm mất sữa mẹ vĩnh viễn. Việc điều trị dứt điểm ổ nhiễm khuẩn kết hợp duy trì uống đủ nước, nghỉ ngơi hợp lý và hút sữa đều đặn sẽ giúp người mẹ vừa mau chóng bình phục sức khỏe, vừa bảo vệ trọn vẹn nguồn sữa quý giá cho sự phát triển của con.