Triệu chứng và diễn tiến bệnh thủy đậu ở người lớn cần lưu ý
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bệnh thủy đậu ở người lớn thường có xu hướng diễn tiến nặng nề và phức tạp hơn rất nhiều so với đối tượng trẻ nhỏ. Các triệu chứng toàn thân như sốt cao, đau đầu và phát ban bọng nước dày đặc không chỉ gây khó chịu mà còn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng đường hô hấp và thần kinh nguy hiểm nếu không được phát hiện kịp thời.
Hiểu rõ từng giai đoạn phát triển của bệnh cùng các biện pháp chăm sóc đúng cách sẽ giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe, kiểm soát triệu chứng hiệu quả và phòng tránh nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn trên da.
Thủy đậu ở người lớn là gì?
Bệnh thủy đậu là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc do tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ bọng nước của người bệnh. Mặc dù thường được xem là bệnh lý phổ biến ở lứa tuổi học đường, thủy đậu vẫn có thể tấn công người trưởng thành chưa có miễn dịch từ việc tiêm vắc xin hoặc chưa từng mắc bệnh trong quá khứ. Ở người lớn, hệ thống miễn dịch đáp ứng mạnh mẽ hơn thường khiến bệnh cảnh biểu hiện rầm rộ với mức độ nhiễm độc toàn thân cao hơn. Nếu không được quản lý và chăm sóc cẩn thận, bệnh có thể dẫn đến nhiều tổn thương thứ phát trên da và các cơ quan nội tạng quan trọng.
Dấu hiệu khởi phát ban đầu ở người trưởng thành
Khác với trẻ nhỏ thường có triệu chứng khởi đầu nhẹ nhàng, người trưởng thành khi nhiễm virus thủy đậu thường trải qua giai đoạn tiền triệu kéo dài từ một đến hai ngày với các biểu hiện toàn thân rõ rệt. Cơn sốt thường xuất hiện đột ngột, dao động từ mức độ nhẹ đến sốt cao kèm cảm giác rét run, đau nhức đầu dữ dội và đau mỏi các khớp cơ. Người bệnh luôn cảm thấy kiệt sức, uể oải, chán ăn và có thể đau rát họng tương tự như triệu chứng của cảm cúm thông thường. Do các dấu hiệu ban đầu không đặc hiệu về da nên nhiều người thường chủ quan, chỉ nghĩ bản thân bị sốt siêu vi thông thường và bỏ lỡ thời điểm phát hiện sớm bệnh truyền nhiễm này.
Giai đoạn bùng phát tổn thương bọng nước trên da
Sau giai đoạn ủ bệnh và khởi sốt, phát ban đặc trưng sẽ nhanh chóng xuất hiện trên bề mặt da. Ban đầu là các nốt dát đỏ nhỏ li ti rải rác trên ngực, lưng, mặt rồi lan dần ra toàn thân và các chi. Chỉ trong vòng hai mươi bốn giờ, những nốt dát này sẽ tiến triển thành bọng nước mỏng chứa dịch trong suốt, gây ngứa ngáy dữ dội. Trong các ngày tiếp theo, dịch bọng nước dần chuyển sang màu đục do phản ứng viêm tự nhiên của cơ thể. Bọng nước thủy đậu thường mọc thành nhiều đợt kế tiếp nhau, do đó trên cùng một vùng da có thể thấy tổn thương ở nhiều độ tuổi khác nhau, từ dát hồng ban mới mọc cho đến bọng nước căng tròn.
Quá trình khô mài và hồi phục của tổn thương da
Sau khoảng bốn đến sáu ngày kể từ khi xuất hiện tổn thương đầu tiên, nếu không xảy ra tình trạng bội nhiễm vi khuẩn, các bọng nước sẽ tự vỡ ra, bắt đầu khô lại và đóng mài vảy màu nâu sẫm. Giai đoạn hồi phục này thường kéo dài từ một đến hai tuần để toàn bộ vảy bong tróc hết. Khi mài bong, vùng da bên dưới thường để lại vết thâm dát giảm hoặc tăng sắc tố tạm thời và cần vài tháng để đều màu trở lại. Nếu người bệnh cào gãi làm trầy xước sâu hoặc để xảy ra nhiễm trùng tại chỗ, tổn thương có thể để lại sẹo lõm vĩnh viễn gây ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ.
Nguy cơ biến chứng nguy hiểm cần cảnh giác
So với đối tượng trẻ em, người lớn mắc bệnh thủy đậu có tỷ lệ gặp biến chứng cao hơn đáng kể do phản ứng miễn dịch mạnh mẽ hơn. Biến chứng thường gặp nhất là bội nhiễm vi khuẩn trên da do cào gãi, dẫn đến viêm mô tế bào hoặc lở loét sâu. Đáng ngại hơn, virus có thể lan đến đường hô hấp dưới gây viêm phổi thủy đậu với triệu chứng khó thở, ho khan hoặc ho ra máu. Ngoài ra, các biến chứng thần kinh nghiêm trọng như viêm màng não, viêm não hoặc viêm tiểu não cũng có thể xảy ra, đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được chẩn đoán và theo dõi y tế kịp thời tại bệnh viện.
Nguyên tắc cách ly và chăm sóc an toàn tại nhà
Khi nhận thấy các dấu hiệu nghi ngờ thủy đậu, người bệnh nên chủ động cách ly tại phòng riêng thoáng khí để tránh lây nhiễm cho người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch. Về mặt chăm sóc, cần cắt ngắn móng tay, mặc quần áo rộng rãi thoáng mát và vệ sinh cơ thể hàng ngày bằng nước ấm sạch một cách nhẹ nhàng. Có thể sử dụng dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ bôi lên các nốt bọng nước vỡ theo hướng dẫn của nhân viên y tế để ngăn ngừa nhiễm trùng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại lá cây để đắp lên da vì dễ gây nhiễm khuẩn thứ phát.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa chuyên sâu. Người bệnh không được tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc thuốc bôi chứa corticoid để sử dụng khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao liên tục không hạ, bọng nước mưng mủ chảy dịch hôi, khó thở, đau ngực, co giật hoặc lơ mơ, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu và xử trí kịp thời.
Tóm tắt
Bệnh thủy đậu ở người lớn tuy có thể tự thuyên giảm nhưng tiềm ẩn nguy cơ diễn tiến nặng hơn so với lứa tuổi nhỏ. Việc nắm bắt các giai đoạn phát triển của bệnh, giữ vệ sinh tổn thương da đúng cách và chủ động thăm khám y tế khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp giảm thiểu rủi ro biến chứng nguy hiểm. Chủ động tiêm vắc xin vẫn là biện pháp hữu hiệu nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh thủy đậu ở người lớn thường kéo dài bao lâu thì khỏi?
Bệnh thủy đậu ở người trưởng thành thường kéo dài khoảng mười ngày đến hai tuần kể từ khi khởi sốt cho đến khi toàn bộ bọng nước khô mài và bong vảy hoàn toàn, tùy thuộc vào thể trạng và mức độ chăm sóc của từng người.
Người lớn từng mắc thủy đậu có bị nhiễm lại lần thứ hai không?
Người đã từng mắc bệnh thủy đậu thường có miễn dịch bảo vệ suốt đời và rất hiếm khi tái nhiễm. Tuy nhiên, virus vẫn có thể ẩn náu trong các hạch thần kinh và tái hoạt động sau này dưới dạng bệnh zona thần kinh khi hệ miễn dịch suy yếu.
Bị thủy đậu ở người lớn có nên tự mua thuốc kháng virus uống không?
Người bệnh chỉ nên dùng thuốc hạ sốt paracetamol theo chỉ dẫn và có thể thoa các dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ lên bọng nước. Tuyệt đối không tự ý dùng aspirin hay tự mua thuốc kháng virus mà không có chỉ định từ bác sĩ.
Mắc bệnh thủy đậu có cần kiêng tắm và kiêng gió tuyệt đối không?
Người lớn bị thủy đậu vẫn cần tắm rửa hàng ngày nhẹ nhàng bằng nước ấm sạch trong phòng kín gió. Không nên chà xát mạnh làm vỡ bọng nước, tránh kiêng nước kiêng gió quá mức dẫn đến tích tụ vi khuẩn gây nhiễm trùng da.
Người lớn chưa từng bị thủy đậu có nên tiêm vắc xin phòng ngừa không?
Người trưởng thành chưa từng mắc bệnh hoặc chưa tiêm phòng đầy đủ vẫn nên tiêm vắc xin thủy đậu. Việc tiêm phòng giúp tạo kháng thể bảo vệ hiệu quả hoặc giảm thiểu đáng kể nguy cơ biến chứng nặng nếu không may tiếp xúc mầm bệnh.
