Triệu chứng bệnh Ebola và những dấu hiệu cần chú ý

Triệu chứng bệnh Ebola là gì?

Bệnh do virus Ebola gây ra bởi họ virus Filoviridae, lây truyền sang người từ động vật hoang dã và tiếp tục lây lan trong cộng đồng qua tiếp xúc trực tiếp với máu, chất tiết, hoặc dịch cơ thể của người nhiễm bệnh. Sau khi xâm nhập vào cơ thể, virus tấn công hệ miễn dịch và các tế bào nội mô mạch máu, gây ra phản ứng viêm toàn thân và làm suy giảm khả năng đông máu.

Mặc dù tỷ lệ mắc bệnh trong cộng đồng chung không cao, Ebola được xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm do khả năng gây biến chứng nặng. Quá trình theo dõi triệu chứng luôn cần gắn liền với việc đánh giá yếu tố dịch tễ như lịch trình di chuyển đến vùng có dịch hoặc lịch sử tiếp xúc với nguồn lây.

Các biểu hiện của bệnh Ebola trong giai đoạn khởi phát

Trong những ngày đầu sau khi hết thời gian ủ bệnh, triệu chứng bệnh Ebola thường xuất hiện một cách đột ngột. Người bệnh có thể gặp tình trạng sốt cao kèm theo cảm giác ớn lạnh, đau đầu dữ dội và đau mỏi các cơ khớp trên toàn cơ thể.

Cùng với sốt, cơ thể người bệnh thường rơi vào trạng thái mệt mỏi sâu sắc, suy nhược nhanh chóng và giảm khả năng vận động. Một số trường hợp có thêm cảm giác đau họng, khó chịu ở vùng cổ họng và chán ăn kéo dài. Do các biểu hiện này khá giống với bệnh cúm hoặc sốt virus, người bệnh rất dễ chủ quan. Nếu từng di chuyển qua khu vực có dịch Ebola, bất kỳ dấu hiệu sốt bất thường nào cũng cần được theo dõi sát sao.

Diễn tiến triệu chứng Ebola ở giai đoạn toàn phát và biến chứng nặng

Khi bước sang giai đoạn tiến triển, virus Ebola bắt đầu gây tổn thương rõ rệt lên hệ tiêu hóa và các cơ quan nội tạng. Người bệnh thường xuất hiện cảm giác buồn nôn, nôn mửa liên tục, đau bụng dữ dội và tiêu chảy cấp. Tình trạng nôn và tiêu chảy kéo dài khiến cơ thể mất nước, mất điện giải nghiêm trọng và nhanh chóng rơi vào trạng thái lả đi.

Ở một số bệnh nhân, phát ban trên da có thể xuất hiện kèm theo dấu hiệu suy giảm chức năng gan và thận. Trong các trường hợp nặng, người bệnh có biểu hiện lơ mơ, hạ huyết áp, khó thở, vàng da hoặc xuất hiện các dấu hiệu chảy máu như chảy máu chân răng, chảy máu cam, bầm tím dưới da hay đi ngoài ra máu. Cần lưu ý rằng không phải mọi ca bệnh đều có xuất huyết, do đó không nên chờ đến khi có chảy máu mới tìm kiếm sự trợ giúp y tế.

Thời gian ủ bệnh Ebola và yêu cầu theo dõi dịch tễ

Thời gian ủ bệnh do virus Ebola được tính từ thời điểm virus xâm nhập vào cơ thể cho đến khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Khoảng thời gian này kéo dài từ 2 đến 21 ngày, với thời gian trung bình thường rơi vào khoảng 8 đến 10 ngày tùy thuộc vào cơ địa và lượng virus tiếp xúc. Trong suốt giai đoạn ủ bệnh, người nhiễm virus thường chưa có biểu hiện lâm sàng và chưa có khả năng lây truyền bệnh cho người khác.

Đối với những người có tiền sử di chuyển đến vùng dịch hoặc từng tiếp xúc với người nghi nhiễm, việc tự theo dõi thân nhiệt và sức khỏe hằng ngày trong trọn vẹn 21 ngày là bắt buộc. Nếu trong thời gian này xuất hiện sốt hoặc đau mỏi cơ thể, người nghi phơi nhiễm cần lập tức cách ly tạm thời và thông báo cho cơ quan y tế địa phương.

Phân biệt triệu chứng Ebola với sốt xuất huyết và cúm

Việc phân biệt bệnh Ebola với các bệnh truyền nhiễm phổ biến như cúm hay sốt xuất huyết Dengue dựa trên triệu chứng lâm sàng đơn thuần là rất khó khăn vì có nhiều biểu hiện chồng lấp. Bệnh cúm thường tập trung nhiều vào các triệu chứng đường hô hấp trên như ho, hắt hơi, chảy nước mũi và đau họng. Bệnh sốt xuất huyết lại hay gây sốt cao đột ngột, đau hốc mắt và sốt kéo dài liên tục.

Trong khi đó, bệnh do virus Ebola thường nổi bật với các triệu chứng đường tiêu hóa rầm rộ như nôn mửa và tiêu chảy nặng gây mất nước nhanh. Điểm khác biệt quan trọng nhất để định hướng chẩn đoán Ebola chính là yếu tố dịch tễ, bao gồm lịch sử đi lại vùng dịch hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của bệnh nhân nhiễm Ebola trong vòng 21 ngày.

Hướng xử trí an toàn khi nghi ngờ mắc virus Ebola

Khi xuất hiện các triệu chứng sốt bất thường kèm theo yếu tố dịch tễ nghi ngờ, người bệnh tuyệt đối không tự ý di chuyển bằng phương tiện công cộng đến các nơi đông người hoặc tự mua thuốc điều trị tại nhà. Việc cần làm ngay là chủ động liên hệ qua điện thoại với cơ sở y tế gần nhất hoặc đường dây nóng phòng chống dịch để nhận được chỉ dẫn di chuyển và cách ly an toàn.

Trong thời gian chờ hướng dẫn của nhân viên y tế, người nghi nhiễm nên ở phòng riêng, hạn chế tối đa tiếp xúc gần với người thân và không dùng chung đồ dùng cá nhân. Việc chẩn đoán xác định bệnh do virus Ebola bắt buộc phải dựa trên các xét nghiệm sinh học phân tử chuyên biệt tại các phòng xét nghiệm đạt chuẩn an toàn sinh học theo quy định của Bộ Y tế.

Lưu ý an toàn

Thông tin về triệu chứng bệnh Ebola chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ quát và không thể thay thế cho quá trình chẩn đoán, đánh giá chuyên môn của bác sĩ. Người dân tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc hạ sốt hoặc các sản phẩm truyền miệng để tự điều trị khi có dấu hiệu nghi ngờ. Khi có yếu tố tiếp xúc dịch tễ hoặc đi về từ vùng có dịch, việc khai báo y tế trung thực và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế là biện pháp an toàn quan trọng nhất để bảo vệ bản thân và cộng đồng.

Tóm tắt

Triệu chứng bệnh Ebola có sự tiến triển phức tạp từ các biểu hiện ban đầu giống sốt virus đến các tổn thương tiêu hóa và toàn thân nghiêm trọng. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường kết hợp với theo dõi chặt chẽ yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày đóng vai trò phát hiện bệnh kịp thời, giảm thiểu nguy cơ biến chứng và ngăn ngừa sự lây lan trong cộng đồng.