Biểu hiện nghi ngờ nhiễm giun đũa chó và tổn thương da thường gặp
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiễm giun đũa chó hay thường được gọi dân gian là bệnh sán chó là một bệnh lý nhiễm ký sinh trùng do ấu trùng Toxocara canis hoặc Toxocara cati gây ra. Người bị nhiễm thường do vô tình nuốt phải trứng giun có trong thức ăn, nước uống hoặc đất cát bị ô nhiễm bởi phân của chó hoặc mèo.
Khi vào cơ thể người, trứng giun nở thành ấu trùng và di chuyển qua tường ruột vào máu, đi đến nhiều cơ quan khác nhau như gan, phổi, mắt hoặc hệ thần kinh. Do con người là ký chủ ngõ cấm, ấu trùng không phát triển thành giun trưởng thành nhưng sự di chuyển của chúng gây ra tổn thương viêm và phản ứng dị ứng dai dẳng.
Việc tìm hiểu các hình ảnh biểu hiện ngoài da và triệu chứng toàn thân giúp người bệnh sớm phát hiện các bất thường, từ đó chủ động đến các cơ sở y tế chuyên khoa ký sinh trùng để thực hiện xét nghiệm chẩn đoán và theo dõi y tế phù hợp.
Nhiễm giun đũa chó là gì?
Bệnh giun đũa chó Toxocara là bệnh nhiễm ký sinh trùng zoonosis lây truyền từ động vật sang người. Ấu trùng giun đũa chó sau khi xâm nhập vào đường tiêu hóa của người sẽ chui qua thành ruột, theo dòng máu di chuyển khắp cơ thể. Hai thể bệnh lâm sàng chính hay gặp nhất là thể ấu trùng di chuyển nội tạng và thể ấu trùng di chuyển ở mắt. Ngoài ra, thể thông thường hoặc thể ẩn cũng khá phổ biến với các biểu hiện dị ứng ngoài da dai dẳng. Sự hiện diện của ấu trùng kích thích hệ miễn dịch giải phóng histamine và các chất trung gian hóa học, dẫn đến hiện tượng nổi mề đay, ngứa ngáy, tăng bạch cầu eosin trong máu. Việc phát hiện sớm bệnh lý này đóng vai trò quan trọng nhằm ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm ở mắt, gan, phổi và hệ thần kinh trung ương.
Biểu hiện mẩn ngứa và tổn thương ngoài da do giun đũa chó
Tổn thương da là một trong những lý do hàng đầu khiến người bệnh đi khám. Hình ảnh tổn thương da thường gặp nhất là các mảng mề đay sung huyết, sần ngứa hoặc các vệt phát ban đỏ rải rác ở tay, chân, lưng và bụng. Các cơn ngứa thường xuất hiện dồn dập, bộc phát dữ dội về đêm hoặc khi thời tiết thay đổi, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ và sinh hoạt. Nhiều trường hợp người bệnh nhầm lẫn tổn thương này với dị ứng thời tiết hoặc dị ứng thức ăn dẫn đến việc tự điều trị kéo dài bằng thuốc kháng histamine nhưng triệu chứng không thuyên giảm dứt điểm. Ngoài mề đay, sự di chuyển của ấu trùng dưới da còn có thể tạo ra các đường ngoằn ngoèo đỏ bừng hoặc các nốt sẩn nhỏ sưng tấy lưu lại nhiều tuần.
Dấu hiệu toàn thân khi ấu trùng di chuyển trong nội tạng
Khi ấu trùng Toxocara di chuyển và khu trú tại các cơ quan nội tạng, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân đa dạng tùy thuộc vào vị trí tổn thương. Ở thể ấu trùng di chuyển nội tạng, các biểu hiện phổ biến bao gồm sốt nhẹ kéo dài, mệt mỏi, chán ăn, sút cân và đau mỏi cơ khớp. Nếu ấu trùng xâm nhập gan, người bệnh có thể thấy đau tức vùng hạ sườn phải, gan sưng to nhẹ khi thăm khám. Tại hệ hô hấp, sự hiện diện của ấu trùng có thể gây ra ho kéo dài, thở khò khè hoặc các cơn hẹp phế quản tương tự như hen suyễn. Đối với thể di chuyển ở mắt, người bệnh có thể bị giảm thị lực một bên, đau mắt, đỏ mắt hoặc thấy ánh sáng chói bất thường.
Các phương pháp xét nghiệm chẩn đoán bệnh giun đũa chó
Việc chẩn đoán nhiễm giun đũa chó không thể chỉ dựa vào hình ảnh tổn thương ngoài da hay triệu chứng lâm sàng vì chúng rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý dị ứng hoặc nhiễm ký sinh trùng khác. Bác sĩ chuyên khoa thường chỉ định xét nghiệm máu huyết thanh học bằng kỹ thuật ELISA để tìm kháng thể IgG kháng Toxocara canis trong máu. Kết quả xét nghiệm ELISA dương tính kết hợp với chỉ số bạch cầu áan (eosinophil) tăng cao trong công thức máu là căn cứ quan trọng hỗ trợ chẩn đoán. Trong một số trường hợp tổn thương nội tạng phức tạp hoặc ảnh hưởng đến mắt, bác sĩ có thể chỉ định thêm chẩn đoán hình ảnh như siêu âm bụng, chụp cộng hưởng từ hoặc soi đáy mắt để đánh giá mức độ tổn thương.
Con đường lây truyền và biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Nguồn lây nhiễm chính của giun đũa chó xuất phát từ phân của chó, mèo chứa trứng giun phát tán ra môi trường sống xung quanh như đất, cát, rau sống và nước uống. Người bị nhiễm do thói quen ăn uống không ăn chín uống sôi, không rửa sạch tay sau khi tiếp xúc với thú cưng hoặc khi làm vườn, chơi đùa dưới đất cát. Để phòng ngừa hiệu quả, người dân cần tuân thủ các biện pháp vệ sinh cá nhân và môi trường. Hãy rửa tay sạch bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh hoặc tiếp xúc với động vật. Thức ăn cần được nấu chín kỹ, rau sống phải rửa dưới dòng nước chảy. Đồng thời, chủ nuôi thú cưng cần tẩy giun định kỳ cho chó mèo và xử lý phân động vật an toàn.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của y bác sĩ. Khi phát hiện các dấu hiệu ngứa da kéo dài, nổi mề đay không rõ nguyên nhân hoặc suy giảm thị lực, người bệnh không được tự ý mua thuốc tẩy giun hoặc thuốc corticoid để tự điều trị tại nhà. Việc dùng sai thuốc có thể gây kháng thuốc, ngộ độc gan thận hoặc làm lặn triệu chứng tạm thời khiến bệnh tiến triển nặng hơn. Người bệnh cần đến các cơ sở y tế có chuyên khoa ký sinh trùng để được bác sĩ thăm khám, làm xét nghiệm và tư vấn phác đồ phù hợp.
Tóm tắt
Nhiễm giun đũa chó Toxocara là bệnh lý ký sinh trùng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể chẩn đoán và kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm. Việc chủ động nhận biết các tổn thương da, duy trì thói quen ăn chín uống sôi và thăm khám y khoa kịp thời là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Xét nghiệm ELISA sán chó dương tính có chắc chắn đang mắc bệnh không?
Kết quả ELISA dương tính cho thấy cơ thể từng tạo kháng thể chống lại Toxocara. Bác sĩ sẽ kết hợp triệu chứng lâm sàng, chỉ số bạch cầu áan và tiền sử tiếp xúc để xác định bạn đang nhiễm bệnh cấp tính hay chỉ là vết sẹo miễn dịch cũ.
Bệnh giun đũa chó có lây trực tiếp từ người sang người không?
Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người qua tiếp xúc thông thường hay nước bọt. Ấu trùng giun chỉ lây qua đường tiêu hóa khi con người vô tình nuốt phải trứng giun đã phát triển trong môi trường đất cát hoặc thực phẩm bị ô nhiễm.
Người nuôi chó mèo làm thế nào để hạn chế nguy cơ nhiễm sán chó?
Bạn nên tẩy giun định kỳ cho thú cưng theo hướng dẫn của bác sĩ thú y, rửa tay bằng xà phòng sau khi vuốt ve động vật, dọn dẹp vệ sinh phân chó mèo hàng ngày và tránh thả thú cưng đi tự do ở nơi công cộng.
Thời gian điều trị bệnh giun đũa chó thường kéo dài bao lâu?
Thời gian điều trị phụ thuộc vào thể bệnh và đáp ứng của từng cá thể, thường kéo dài từ một đến vài tuần theo phác đồ chỉ định của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc hoặc tự kéo dài liệu trình.
Nổi mề đay do sán chó có khác gì so với mề đay dị ứng thông thường?
Mề đay do sán chó thường kéo dài tái phát nhiều đợt, không đáp ứng dứt điểm với thuốc dị ứng thông thường và hay đi kèm với ngứa dữ dội hoặc tăng bạch cầu eosin trong xét nghiệm công thức máu.
