Sốt xuất huyết không phát ban có nguy hiểm không và cách nhận biết sớm

Sốt xuất huyết không phát ban?

Sốt xuất huyết Dengue lây truyền sang người qua vết đốt của muỗi vằn cái mang mầm bệnh, phổ biến nhất là loài Aedes aegypti. Sau thời gian ủ bệnh, virus nhân lên nhanh chóng trong cơ thể và tác động trực tiếp lên hệ tuần hoàn cũng như hệ miễn dịch. Nhiều người thường mặc định rằng chữ xuất huyết trong tên bệnh đồng nghĩa với việc da phải nổi mẩn đỏ, bầm tím hoặc rát đỏ toàn thân.

Tuy nhiên, phát ban ngoài da chỉ là một phản ứng phụ thuộc vào cơ địa và đáp ứng miễn dịch của từng cá nhân. Việc không có ban da không làm giảm đi mức độ hoạt động của virus Dengue trong máu. Tổn thương cốt lõi của sốt xuất huyết nằm ở thành mạch máu bên trong cơ thể, sự sụt giảm tiểu cầu và tình trạng cô đặc máu, những biến đổi này hoàn toàn có thể diễn ra âm thầm mà mắt thường không thể thấy được qua bề mặt da.

Sốt xuất huyết không phát ban có nguy hiểm không

Quan niệm cho rằng sốt xuất huyết luôn đi kèm những nốt mẩn đỏ li ti dưới da là một hiểu lầm phổ biến và nguy hiểm. Trên thực tế lâm sàng, các biểu hiện xuất huyết dưới da chỉ là một phản ứng của mao mạch trước độc tố của virus và phản ứng miễn dịch của cơ thể, hoàn toàn không phải tiêu chí duy nhất để xác định độ nặng nhẹ của bệnh.

Nhiều trường hợp người bệnh không xuất hiện ban da nhưng vẫn xảy ra tình trạng tăng tính thấm thành mạch, dẫn tới hiện tượng thoát huyết tương ra khỏi lòng mạch. Tình trạng này làm giảm thể tích tuần hoàn, cô đặc máu, tụt huyết áp và có thể dẫn đến sốc sốt xuất huyết Dengue. Nguy hiểm hơn, chính vì không thấy các đốm đỏ ngoài da nên nhiều người chủ quan, lầm tưởng bản thân chỉ bị cảm sốt thông thường, từ đó trì hoãn thăm khám và nhập viện muộn khi các cơ quan nội tạng đã chịu tổn thương nghiêm trọng.

Cách nhận biết triệu chứng sốt xuất huyết khi không có ban da

Khi không xuất hiện các ban xuất huyết dưới da, sốt xuất huyết Dengue vẫn có những triệu chứng đặc trưng khác giúp nhận diện. Dấu hiệu ban đầu điển hình nhất là sốt cao đột ngột từ 39 đến 40 độ C, cơn sốt thường kéo dài liên tục và đáp ứng rất kém với các loại thuốc hạ sốt thông thường.

Bên cạnh sốt, người bệnh thường cảm thấy đau đầu dữ dội, đặc biệt là cảm giác đau nhức nhối phía sau hốc mắt. Toàn thân mệt lả, đau nhức cơ bắp sâu và đau ê ẩm các khớp xương đến mức vận động khó khăn. Kèm theo đó là tình trạng chán ăn, buồn nôn, khô khát họng và có thể kèm theo cảm giác ớn lạnh. Vì các dấu hiệu này rất giống với hội chứng nhiễm siêu vi đường hô hấp, người bệnh cần đặc biệt chú ý yếu tố dịch tễ trong khu vực sinh sống để sớm nghĩ đến nguy cơ sốt xuất huyết.

Các dấu hiệu cảnh báo biến chứng nặng cần đến bệnh viện ngay

Giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh là thời điểm then chốt mà người bệnh và người nhà phải theo dõi sát sao. Vào thời điểm này, thân nhiệt có thể đã hạ dần, tạo cảm giác như bệnh đang thuyên giảm, nhưng thực chất đây lại là giai đoạn dễ bùng phát các biến chứng đe dọa tính mạng.

Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm bao gồm: đau bụng nhiều và liên tục, nhất là đau tức vùng hạ sườn phải; nôn ói nhiều lần trong ngày; xuất huyết niêm mạc như chảy máu chân răng tự nhiên, chảy máu cam khó cầm, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc phân lẫn máu; phụ nữ có thể bị rong kinh bất thường. Ngoài ra, người bệnh có biểu hiện li bì, bứt rứt, vật vã, tiểu ít, tay chân lạnh nhớp mồ hôi. Khi thấy bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện cấp cứu ngay.

Nguyên tắc chăm sóc và theo dõi người bệnh tại nhà an toàn

Khi có triệu chứng nghi ngờ sốt xuất huyết, việc đầu tiên cần làm là đến cơ sở y tế để được xét nghiệm công thức máu và xét nghiệm kháng nguyên Dengue NS1 nhằm chẩn đoán xác định. Trong trường hợp được bác sĩ chỉ định theo dõi tại nhà, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc chăm sóc.

Chế độ nghỉ ngơi tại giường là bắt buộc, tránh vận động gắng sức. Cần bù nước và điện giải tích cực bằng dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ hướng dẫn, kết hợp nước ép trái cây giàu vitamin C, nước dừa tươi hoặc súp loãng. Về thuốc hạ sốt, chỉ được sử dụng Paracetamol đơn chất theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế, tuyệt đối không tự ý sử dụng Aspirin hay Ibuprofen vì các hoạt chất này gây ức chế ngưng tập tiểu cầu, làm trầm trọng thêm nguy cơ xuất huyết. Định kỳ tái khám và làm xét nghiệm máu hàng ngày theo lịch hẹn của bác sĩ để theo dõi biến động của tiểu cầu và chỉ số dung tích hồng cầu hematocrit.

Lưu ý an toàn

Không tự ý mua và sử dụng kháng sinh vì kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus Dengue. Tuyệt đối không tự ý gọi dịch vụ truyền dịch hay truyền đạm tại nhà mà không có chỉ định và sự giám sát trực tiếp của bác sĩ, bởi thao tác này rất dễ dẫn đến tai biến phù phổi cấp hoặc sốc phản vệ. Người bệnh mắc các bệnh nền mạn tính, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ cần được thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa ngay từ những ngày đầu khởi phát sốt.

Tóm tắt

Sốt xuất huyết không phát ban hoàn toàn có thể diễn tiến nặng tương tự các ca bệnh có biểu hiện ngoài da rầm rộ. Người bệnh không nên dựa vào triệu chứng phát ban để phán đoán mức độ bệnh. Khi xuất hiện sốt cao liên tục không rõ nguyên nhân, việc chủ động đến cơ sở y tế để được xét nghiệm và hướng dẫn theo dõi sát sao là biện pháp tốt nhất nhằm ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.