Tiêm mũi 2 viêm não Nhật Bản sau 1 tháng có ảnh hưởng gì không?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản đúng lịch là giải pháp then chốt giúp xây dựng hàng rào miễn dịch vững chắc bảo vệ hệ thần kinh trung ương trước sự tấn công của virus gây bệnh. Tuy nhiên trong thực tế, nhiều phụ huynh gặp tình huống trễ hẹn và băn khoăn liệu tiêm mũi 2 viêm não Nhật Bản sau 1 tháng có sao không.
Câu trả lời phụ thuộc trực tiếp vào loại vắc xin đã sử dụng ở mũi 1. Đối với vắc xin bất hoạt Jevax có khoảng cách chuẩn là 1 đến 2 tuần, việc tiêm sau 1 tháng là trễ lịch nhưng không gây nguy hiểm và không cần tiêm lại từ đầu, chỉ cần tiêm bù càng sớm càng tốt. Ngược lại, nếu sử dụng vắc xin sống Imojev thì mũi 2 vốn được chỉ định sau 1 năm, nên việc tiêm sau 1 tháng là quá sớm và chưa đúng phác đồ.
Tiêm mũi 2 viêm não Nhật Bản sau 1 tháng có ảnh hưởng gì không?
Bệnh viêm não Nhật Bản là bệnh nhiễm trùng cấp tính ở hệ thần kinh trung ương do virus viêm não Nhật Bản gây ra, lây truyền chủ yếu qua vết đốt của loài muỗi Culex tritaeniorhynchus. Căn bệnh này có thể để lại di chứng thần kinh nặng nề như liệt vận động, rối loạn nhận thức, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phòng ngừa chủ động bằng vắc xin. Do cơ chế sinh miễn dịch cần các liều kích thích liên tiếp để tạo nồng độ kháng thể bảo vệ bền vững, việc tuân thủ lịch tiêm là điều vô cùng cần thiết. Mặc dù vậy, do các nguyên nhân khách quan như trẻ bị ốm sốt, dịch bệnh hoặc phụ huynh quên lịch hẹn, tình trạng tiêm trễ mũi 2 vẫn thường xuyên xảy ra trong cộng đồng. Nắm vững nguyên tắc xử trí tiêm bù sẽ giúp bảo toàn trọn vẹn giá trị phòng bệnh của vắc xin.
Xác định loại vắc xin viêm não Nhật Bản đã tiêm ở mũi đầu tiên
Hiện nay tại Việt Nam có hai nhóm vắc xin phòng bệnh viêm não Nhật Bản với phác đồ hoàn toàn khác biệt. Nhóm thứ nhất là vắc xin bất hoạt sản xuất từ não chuột mang tên Jevax, có lịch tiêm cơ bản gồm mũi 1 khi trẻ từ 1 tuổi, mũi 2 cách mũi 1 từ 1 đến 2 tuần và mũi 3 sau mũi 2 đúng 1 năm. Nhóm thứ hai là vắc xin sống giảm độc lực tái tổ hợp mang tên Imojev, chỉ định cho người từ 9 tháng tuổi với mũi 1 khởi đầu và mũi 2 cách mũi 1 ít nhất 1 năm hoặc áp dụng liều duy nhất cho người lớn. Do đó, trước khi lo lắng về việc tiêm mũi 2 viêm não Nhật Bản sau 1 tháng, người chăm sóc cần mở sổ tiêm chủng để xác định chính xác tên loại chế phẩm sinh học đã sử dụng cho mũi đầu tiên.
Ảnh hưởng của việc tiêm trễ mũi 2 đối với vắc xin Jevax
Nếu mũi đầu tiên là vắc xin Jevax với lịch hẹn chuẩn là sau 1 đến 2 tuần, việc tiêm sau 1 tháng tức là lịch tiêm đã bị trễ khoảng 2 đến 3 tuần so với khuyến cáo ban đầu. Theo hướng dẫn y khoa phổ quát từ các tổ chức tiêm chủng, việc tiêm trễ bất kỳ mũi vắc xin nào đều không làm mất đi trí nhớ miễn dịch của cơ thể từ liều trước đó và người tiêm hoàn toàn không phải tiêm lại từ đầu. Kháng thể hình thành sau mũi 1 vẫn lưu lại trong hệ miễn dịch. Khi tiêm bổ sung mũi 2, cơ thể sẽ lập tức kích hoạt phản ứng đáp ứng miễn dịch thứ phát để củng cố nồng độ kháng thể đặc hiệu, giúp tiếp tục hoàn thiện chu trình bảo vệ theo đúng nguyên tắc bổ sung liều thiếu.
Nguy cơ xuất hiện khoảng trống miễn dịch khi tiêm chậm
Vấn đề lớn nhất khi tiêm mũi 2 viêm não Nhật Bản sau 1 tháng không nằm ở phản ứng phụ hay độc tính của vắc xin, mà là khoảng trống miễn dịch phát sinh trong thời gian trì hoãn. Mũi 1 của vắc xin viêm não Nhật Bản bất hoạt chỉ có tác dụng tạo bước mồi ban đầu cho hệ thống miễn dịch, tỷ lệ bảo vệ thực tế chưa đủ mạnh để chống lại sự tấn công của virus ngoài môi trường tự nhiên. Nếu sinh sống tại khu vực có lưu hành dịch hoặc tiếp xúc với muỗi truyền bệnh Culex trong khoảng thời gian bị trễ mũi tiêm, cơ thể vẫn có nguy cơ mắc bệnh viêm não Nhật Bản với nhiều biến chứng thần kinh nguy hiểm. Vì vậy, việc trì hoãn không gây hại về mặt dung nạp thuốc nhưng lại làm tăng nguy cơ phơi nhiễm bệnh tật.
Cách xử trí và hoàn thành phác đồ tiêm chủng an toàn
Nếu phát hiện đã quá 1 tháng kể từ mũi 1 vắc xin Jevax, gia đình nên sắp xếp đưa người tiêm đến trung tâm tiêm chủng sớm nhất có thể mà không cần chờ đợi thêm. Bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành khám sàng lọc tổng quát trước tiêm, kiểm tra thân nhiệt, tiền sử dị ứng và xác nhận thể trạng ổn định để chỉ định tiêm bù mũi 2. Sau khi hoàn thành mũi 2 trễ, mốc tiêm mũi 3 vẫn sẽ được tính là sau mũi 2 tối thiểu 1 năm chứ không tính theo lịch hẹn cũ. Đối với trường hợp dùng vắc xin Imojev, việc tiêm mũi 2 sau 1 tháng là tiêm trước khoảng cách tối thiểu, nhân viên y tế sẽ tư vấn dời ngày tiêm về đúng mốc tròn 1 năm sau mũi 1 nhằm đảm bảo hiệu quả miễn dịch lâu dài.
Lưu ý an toàn
Tuyệt đối không tự ý cho trẻ tiêm vắc xin tại nhà hoặc bỏ qua bước khám sàng lọc trước tiêm. Khi có sự sai lệch về ngày hẹn, cần mang toàn bộ phiếu tiêm và sổ theo dõi sức khỏe đến cơ sở y tế có thẩm quyền để bác sĩ kiểm tra, đối chiếu loại vắc xin cụ thể và đưa ra chỉ định tiêm bù an toàn, chuẩn xác.
Tóm tắt
Việc tiêm mũi 2 vắc xin viêm não Nhật Bản sau 1 tháng không làm mất tác dụng của mũi đầu tiên và không cần tiêm lại từ đầu nếu đang dùng vắc xin Jevax. Tuy nhiên, người chăm sóc cần sớm đưa người tiêm đến trung tâm tiêm chủng để hoàn thành phác đồ, đảm bảo cơ thể sớm đạt nồng độ kháng thể bảo vệ cao nhất trước nguy cơ lây nhiễm virus.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tiêm trễ mũi 2 vắc xin viêm não Nhật Bản có phải tiêm lại từ mũi 1 không?
Không cần tiêm lại từ đầu. Theo nguyên tắc tiêm chủng, khoảng cách giữa các liều có thể kéo dài mà không làm giảm hiệu quả đáp ứng miễn dịch cuối cùng của cơ thể, bạn chỉ cần tiêm tiếp mũi 2 càng sớm càng tốt.
Trì hoãn mũi 2 có làm giảm khả năng phòng bệnh trong thời gian chờ không?
Trong thời gian chưa tiêm mũi 2, lượng kháng thể từ mũi 1 chưa đủ nồng độ bảo vệ tối ưu. Nếu chẳng may bị muỗi mang mầm bệnh đốt, nguy cơ nhiễm virus viêm não Nhật Bản vẫn ở mức đáng lo ngại.
Lịch tiêm mũi 3 được tính thế nào nếu mũi 2 bị tiêm trễ?
Sau khi hoàn thành mũi 2 trễ, mũi 3 của vắc xin Jevax vẫn được tính theo mốc sau mũi 2 tối thiểu 1 năm. Bác sĩ tại phòng tiêm sẽ ghi chú cụ thể lịch hẹn tiếp theo vào sổ theo dõi.
Trường hợp tiêm vắc xin Imojev sau 1 tháng có được chấp nhận không?
Nếu dùng vắc xin sống giảm độc lực Imojev, mũi 2 được chỉ định cách mũi 1 tối thiểu 1 năm. Tiêm sau 1 tháng là sai khoảng cách tối thiểu, do đó cần kiểm tra chính xác loại thuốc ghi trong sổ.
Cần chuẩn bị gì khi đưa trẻ đi tiêm bù mũi 2 bị trễ lịch?
Người tiêm chỉ cần chuẩn bị sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng theo dõi điện tử, kiểm tra sức khỏe hiện tại không bị sốt hay ốm cấp tính và đến phòng khám chuyên khoa tiêm chủng để được khám sàng lọc.
