Sốt xuất huyết gây tử vong thế nào và các biến chứng nguy hiểm

Sốt xuất huyết gây tử vong thế nào?

Sốt xuất huyết Dengue do vi rút thuộc họ Flaviviridae gây ra với 4 tuýp huyết thanh khác nhau là DEN 1, DEN 2, DEN 3 và DEN 4. Bệnh lây truyền sang người khi bị muỗi Aedes aegypti hoặc Aedes albopictus mang vi rút đốt. Diễn biến lâm sàng của bệnh thường trải qua ba giai đoạn gồm giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Nguy cơ tử vong ở người bệnh sốt xuất huyết không xuất hiện ngay ở những ngày đầu phát sốt mà thường tập trung vào giai đoạn nguy hiểm, bắt đầu từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Trong giai đoạn này, phản ứng miễn dịch của cơ thể cùng với sự tác động của vi rút làm tổn thương tế bào nội mạc mạch máu, khiến huyết tương thoát ra ngoài lòng mạch. Hiện tượng này làm giảm thể tích máu lưu thông, dẫn đến tụt huyết áp, thiếu máu nuôi các cơ quan và gây rối loạn chức năng nghiêm trọng toàn cơ thể.

Hiện tượng thoát huyết tương dẫn đến sốc sốt xuất huyết

Cơ chế tử vong hàng đầu ở bệnh nhân sốt xuất huyết là tình trạng sốc sốt xuất huyết Dengue do thoát huyết tương cấp tính. Khi vi rút Dengue tấn công cơ thể, các phản ứng viêm nảy sinh làm gia tăng độ thấm của thành mạch máu. Huyết tương là phần lỏng của máu mang theo nước, muối khoáng và protein bị rò rỉ ra ngoài lòng mạch vào các khoảng trống trong cơ thể như màng phổi hoặc màng bụng. Sự thất thoát dịch diễn ra nhanh chóng làm lượng thể tích tuần hoàn hiệu dụng trong lòng mạch sụt giảm nghiêm trọng.

Khi thể tích máu giảm quá nhanh, tim không còn đủ lượng máu để bơm đi nuôi các cơ quan. Huyết áp của người bệnh bắt đầu tụt kẹp, mạch nhanh nhỏ nguy hiểm, cơ thể rơi vào trạng thái sốc giảm thể tích. Nếu tình trạng sốc thoát huyết tương này kéo dài mà không được truyền bù dịch kịp thời và đúng phác đồ y khoa tại cơ sở y tế, người bệnh sẽ bị ngưng tim, ngưng thở và tử vong trong vòng vài giờ.

Biến chứng xuất huyết nặng và rủi ro suy đa tạng

Cùng với thoát huyết tương, rối loạn đông máu và giảm tiểu cầu nghiêm trọng là nguyên nhân chính gây ra các biến chứng xuất huyết đe dọa tính mạng. Vi rút Dengue ức chế tủy xương sản xuất tiểu cầu, đồng thời làm tăng phá hủy tiểu cầu ở ngoại vi và gây tổn thương thành mạch. Khi số lượng tiểu cầu giảm xuống mức quá thấp, cơ thể mất đi khả năng tự cầm máu tự nhiên.

Người bệnh sốt xuất huyết nặng có thể gặp tình trạng xuất huyết nội tạng dữ dội như chảy máu dạ dày, xuất huyết đường ruột, xuất huyết phổi hoặc xuất huyết não. Sự mất máu cấp tính kết hợp với tình trạng tụt huyết áp kéo dài làm giảm lưu lượng máu cung cấp cho các tạng quan trọng. Tình trạng thiếu oxy và dưỡng chất kéo dài khiến tế bào các cơ quan bị tổn thương nặng nề, dẫn đến suy gan cấp, suy thận cấp, viêm cơ tim và suy đa cơ quan, dần dẫn tới tử vong.

Cơ chế tái nhiễm vi rút Dengue khác tuýp huyết thanh

Một yếu tố quan trọng khiến tỷ lệ diễn tiến nặng và tử vong tăng cao là hiện tượng tăng cường phụ thuộc kháng thể khi tái nhiễm sốt xuất huyết. Vi rút Dengue có bốn tuýp huyết thanh khác nhau. Khi một người mắc bệnh lần đầu với một tuýp vi rút, cơ thể sẽ tạo ra kháng thể đáp ứng miễn dịch bền vững với tuýp đó, nhưng chỉ có khả năng bảo vệ chéo ngắn hạn với ba tuýp còn lại.

Nếu sau đó người bệnh bị nhiễm lần thứ hai với một tuýp vi rút Dengue khác, các kháng thể cũ còn sót lại không những không tiêu diệt được vi rút mới mà còn vô tình liên kết giúp vi rút xâm nhập vào các tế bào bạch cầu nhanh chóng hơn. Tình trạng này kích hoạt phản ứng miễn dịch quá mức của cơ thể, giải phóng hàng loạt chất trung gian gây viêm. Hệ quả là tổn thương thành mạch máu trở nên cực kỳ nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ thoát huyết tương diện rộng, sốc nặng và biến chứng nguy hiểm hơn gấp nhiều lần so với lần nhiễm đầu tiên.

Nguy cơ tử vong do chủ quan ở giai đoạn nguy hiểm

Nguy cơ tử vong ở bệnh nhân sốt xuất huyết còn đến từ sự thiếu nhận biết về tiến trình diễn tiến của bệnh. Trong 3 ngày đầu, người bệnh thường sốt cao liên tục, đau mỏi toàn thân và nhức mắt. Từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, khi thân nhiệt bắt đầu hạ xuống, nhiều người bệnh và gia đình lầm tưởng rằng bệnh đã bắt đầu khỏi nên nảy sinh tâm lý chủ quan.

Tuy nhiên, thời điểm hạ sốt lại chính là lúc giai đoạn nguy hiểm bắt đầu xuất hiện. Đây là giai đoạn hiện tượng thoát huyết tương và hạ tiểu cầu tiến triển mạnh nhất. Nếu không được bác sĩ chuyên khoa theo dõi sát sao qua các xét nghiệm máu định kỳ, người bệnh có thể diễn tiến sang trạng thái sốc hoặc xuất huyết nội tạng mà không hề hay biết. Sự phát hiện trễ các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng dữ dội, nôn ói liên tục, chảy máu chân răng hay tay chân lạnh ẩm khiến việc cấp cứu trở nên vô cùng khó khăn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học đại chúng, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị, không tự dùng các thuốc giảm đau hạ sốt nhóm aspirin hay ibuprofen vì có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết dạ dày nghiêm trọng. Khi nghi ngờ mắc sốt xuất huyết, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám, làm xét nghiệm máu và theo dõi tiến triển. Việc theo dõi y tế chặt chẽ trong giai đoạn nguy hiểm là yếu tố quyết định để phòng ngừa biến chứng nặng.

Tóm tắt

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh lý có thể diễn biến phức tạp và gây tử vong do sốc thoát huyết tương, xuất huyết nặng và suy đa tạng. Việc hiểu rõ cơ chế nguy hiểm, chủ động diệt muỗi phòng bệnh và nhạy bén nhận biết các dấu hiệu cảnh báo để đi khám kịp thời là cách quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe và tính mạng cho bản thân cũng như gia đình.