Cảm cúm uống thuốc gì và những lưu ý an toàn khi dùng thuốc

Cảm cúm uống thuốc gì?

Cảm cúm bắt nguồn từ các chủng virus cúm xâm nhập vào niêm mạc đường hô hấp trên và lây lan dễ dàng qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với bề mặt nhiễm mầm bệnh. Khác với cảm lạnh thông thường vốn diễn tiến nhẹ nhàng, cảm cúm thường bùng phát nhanh với các cơn sốt cao dao động từ 38 đến 40 độ C, đi kèm cảm giác ớn lạnh, đau nhức toàn thân dữ dội, mệt mỏi suy kiệt, ho khan và tắc nghẽn mũi.

Do căn nguyên là virus chứ không phải vi khuẩn, các phương pháp can thiệp bằng thuốc hiện nay chủ yếu tập trung vào điều trị hỗ trợ nhằm xoa dịu phản ứng viêm, giảm nhiệt độ cơ thể và khơi thông đường thở. Hầu hết các trường hợp cảm cúm thông thường ở người có sức đề kháng tốt sẽ tự thuyên giảm sau khoảng 7 đến 10 ngày nếu được chăm sóc và dùng thuốc đúng cách. Tuy nhiên, việc nhận biết rõ từng nhóm thuốc phù hợp và dùng đúng thời điểm là yếu tố quyết định để tránh những tác dụng phụ không mong muốn.

Các nhóm thuốc hạ sốt và giảm đau mỏi toàn thân

Khi bị cảm cúm, sốt và đau nhức cơ thể là những biểu hiện khiến người bệnh mệt mỏi nhất. Paracetamol là hoạt chất hạ sốt và giảm đau được lựa chọn phổ biến hàng đầu nhờ tính an toàn cao khi dùng đúng hướng dẫn. Hoạt chất này giúp hạ nhiệt độ cơ thể khi sốt cao và làm dịu các cơn đau đầu, đau mỏi cơ bắp.

Đối với người lớn không có bệnh lý nền về gan, paracetamol thường mang lại hiệu quả tốt sau khoảng 30 đến 60 phút. Trong một số tình huống, các thuốc kháng viêm không steroid như ibuprofen cũng có thể được cân nhắc để giảm đau và hạ sốt, nhưng cần thận trọng trên người có tiền sử bệnh lý tiêu hóa, tim mạch hoặc suy thận. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng aspirin để hạ sốt khi nghi ngờ nhiễm cúm, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên, do nguy cơ dẫn đến hội chứng Reye gây tổn thương gan và não nghiêm trọng.

Thuốc giảm nghẹt mũi chảy nước mũi và dị ứng hô hấp

Tình trạng nghẹt mũi, chảy nước mũi và hắt hơi liên tục làm suy giảm chất lượng giấc ngủ cũng như sinh hoạt hàng ngày của người bệnh cảm cúm. Để cải thiện các triệu chứng này, thuốc kháng histamin thế hệ một như chlorpheniramin hoặc thế hệ hai như loratadin, cetirizin thường được kết hợp trong các phác đồ hỗ trợ. Nhóm thuốc này làm giảm phản ứng dị ứng, giảm tiết dịch nhầy và giảm kích ứng đường hô hấp trên.

Bên cạnh đó, các thuốc co mạch đường uống chứa pseudoephedrine hoặc phenylephrine cũng thường xuất hiện trong các viên uống cảm cúm phối hợp để giải phóng tắc nghẽn khoang mũi. Tuy nhiên, nhóm co mạch đường uống có thể làm tăng huyết áp và nhịp tim, vì vậy người mắc bệnh tăng huyết áp, bệnh mạch vành hoặc cường giáp cần tránh tự ý sử dụng. Đối với các loại thuốc nhỏ hoặc xịt mũi co mạch tác dụng tại chỗ, người bệnh chỉ nên dùng ngắn ngày nhằm tránh nguy cơ teo niêm mạc hoặc nghẹt mũi hồi ứng.

Thuốc giảm ho và hỗ trợ loãng đờm đường hô hấp

Cơn ho trong cảm cúm có thể là phản xạ tự nhiên giúp tống xuất chất tiết hoặc là ho khan do kích ứng niêm mạc họng. Việc chọn thuốc cần dựa vào tính chất cụ thể của cơn ho. Với các trường hợp ho có đờm đặc ở cổ họng, các hoạt chất làm loãng đờm và tiêu chất nhầy như acetylcysteine, bromhexine hoặc ambroxol giúp giảm độ quánh của dịch tiết, tạo điều kiện để người bệnh khạc đờm ra ngoài dễ dàng hơn.

Ngược lại, nếu người bệnh ho khan nhiều gây mất ngủ, rát họng và mệt lả cơ bụng, các thuốc giảm ho tác động trung ương như dextromethorphan có thể được cân nhắc dùng vào ban đêm. Không nên tự ý dùng thuốc ức chế cơn ho khi họng đang ứ đọng nhiều đờm đặc vì có thể cản trở lưu thông đường thở và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng hô hấp dưới. Súc họng thường xuyên bằng nước muối sinh lý ấm cũng là biện pháp đơn giản giúp sát khuẩn nhẹ và làm dịu nhanh cơn ngứa rát cổ họng.

Chế độ dinh dưỡng và chăm sóc nâng cao thể trạng

Bên cạnh việc sử dụng các nhóm thuốc cải thiện triệu chứng, chế độ chăm sóc và phục hồi thể trạng đóng vai trò then chốt giúp hệ miễn dịch nhanh chóng đẩy lùi virus. Người bệnh cần dành nhiều thời gian để nghỉ ngơi tại phòng thoáng khí, hạn chế lao động nặng hoặc thức khuya làm suy giảm sức đề kháng.

Uống đủ nước là nguyên tắc đặc biệt quan trọng, bao gồm nước lọc ấm, nước ép trái cây giàu vitamin C, nước dừa hoặc nước canh ấm. Nước giúp bù lại lượng dịch mất đi do sốt, đồng thời giữ ẩm niêm mạc mũi họng và hỗ trợ làm loãng chất nhầy. Về mặt dinh dưỡng, nên ưu tiên các món ăn mềm, dễ tiêu hóa như cháo, súp và bổ sung thêm rau xanh, củ quả tươi. Việc bổ sung vi chất như vitamin C hoặc kẽm có thể hỗ trợ hàng rào phòng thủ tự nhiên của cơ thể, nhưng nên thông qua chế độ ăn uống cân bằng thay vì lạm dụng các chế phẩm bổ sung liều cao kéo dài.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không dùng đồng thời nhiều loại thuốc cảm cúm tổng hợp và thuốc hạ sốt đơn thuần để tránh nguy cơ quá liều paracetamol gây suy gan cấp. Không tự ý mua thuốc kháng sinh vì thuốc không có tác dụng với virus cúm và làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh. Không dùng aspirin hạ sốt cho trẻ em và người dưới 18 tuổi. Phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người có bệnh nền tim mạch, gan, thận hoặc đái tháo đường cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như khó thở, đau tức ngực dữ dội, sốt cao liên tục không hạ hoặc ho ra đờm lẫn máu, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám.

Tóm tắt

Cảm cúm phần lớn là bệnh tự giới hạn nhưng việc dùng thuốc đúng cách giúp người bệnh dễ chịu hơn và giảm nguy cơ tai biến y khoa. Thay vì lạm dụng kháng sinh hoặc phối hợp bừa bãi các chế phẩm hạ sốt, bạn nên nghỉ ngơi, bổ sung nước và trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn để được tư vấn phác đồ hỗ trợ phù hợp. Khi triệu chứng kéo dài hoặc nặng dần, thăm khám kịp thời là giải pháp an toàn nhất.