Sỏi niệu quản đoạn sát thành bàng quang và các cách điều trị
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Sỏi niệu quản đoạn sát thành bàng quang là vị trí sỏi nằm ở 1/3 dưới niệu quản nơi ống dẫn nước tiểu chuẩn bị cắm vào bàng quang. Đây là khu vực lòng ống hẹp nên sỏi dễ bị kẹt lại gây ra hiện tượng ứ nước thận đau quặn thận và rối loạn tiểu tiện. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc chủ yếu vào kích thước sỏi mức độ cản trở dòng chảy nước tiểu và các biến chứng đi kèm.
Đối với những viên sỏi nhỏ bác sĩ có thể chỉ định theo dõi kết hợp với điều trị nội khoa tống sỏi nhằm hỗ trợ sỏi tự thoát ra ngoài theo đường tiểu tự nhiên. Trong trường hợp sỏi kích thước lớn bề mặt xù xì hoặc gây tắc nghẽn nặng các kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn như tán sỏi ngược dòng bằng laser sẽ được ưu tiên để loại bỏ viên sỏi nhanh chóng và an toàn.
Sỏi niệu quản đoạn sát thành bàng quang là gì?
Sỏi niệu quản đoạn sát thành bàng quang còn được gọi là sỏi niệu quản đoạn 1/3 dưới. Niệu quản là hai ống dẫn nước tiểu từ bể thận xuống bàng quang. Đoạn niệu quản đi qua thành bàng quang có đường kính tương đối hẹp và cấu trúc cơ co bóp phức tạp do đó viên sỏi di chuyển từ trên thận xuống rất dễ mắc kẹt tại đây. Khi sỏi kẹt lại áp lực trong niệu quản và bể thận gia tăng nhanh chóng dẫn đến các cơn đau quặn thận dồn dập đau lan xuống vùng bẹn sinh dục kèm theo cảm giác buồn tiểu liên tục nhưng tiểu dắt tiểu buốt. Nếu không được chẩn đoán và xử trí kịp thời tình trạng tắc nghẽn kéo dài có thể gây giãn bể thận suy giảm chức năng thận và nhiễm trùng đường tiết niệu nghiêm trọng.
Các yếu tố quyết định phương pháp điều trị sỏi niệu quản
Để đưa ra phác đồ điều trị phù hợp cho sỏi niệu quản đoạn sát thành bàng quang bác sĩ chuyên khoa Thận Tiết niệu sẽ đánh giá tổng thể dựa trên nhiều yếu tố y học. Kích thước và hình dáng viên sỏi là yếu tố quan trọng hàng đầu. Những viên sỏi có kích thước nhỏ thường có khả năng tự trôi ra ngoài cao hơn so với sỏi kích thước lớn. Bên cạnh đó mức độ tắc nghẽn đường tiết niệu tình trạng ứ nước tại thận và các triệu chứng lâm sàng như đau kéo dài hay sốt nhiễm trùng cũng quyết định việc có cần can thiệp ngoại khoa hay không. Ngoài ra thể trạng chung của người bệnh chức năng thận và tiền sử mắc các bệnh lý nền cũng được xem xét kỹ lưỡng nhằm đảm bảo tính an toàn tối đa trong suốt quá trình điều trị.
Điều trị nội khoa hỗ trợ tống sỏi ra ngoài
Điều trị nội khoa tống sỏi thường được áp dụng cho các trường hợp sỏi niệu quản đoạn sát thành bàng quang có kích thước nhỏ chưa gây ra biến chứng ứ nước nghiêm trọng hay nhiễm trùng đường tiểu. Bác sĩ sẽ kê các nhóm thuốc giúp giãn cơ trơn niệu quản kết hợp với thuốc giảm đau và chống viêm để làm giảm co thắt tạo điều kiện thuận lợi cho viên sỏi di chuyển xuống bàng quang và thoát ra ngoài theo nước tiểu. Người bệnh cần uống đủ lượng nước hằng ngày theo hướng dẫn của bác sĩ để tăng áp lực lọc và thể tích nước tiểu. Trong quá trình theo dõi người bệnh cần tái khám định kỳ đúng hẹn để kiểm tra vị trí sỏi qua siêu âm hoặc hình ảnh học tránh trường hợp sỏi nằm lại quá lâu gây tổn thương niệu quản.
Tán sỏi niệu quản ngược dòng bằng laser
Tán sỏi niệu quản ngược dòng là phương pháp can thiệp ngoại khoa ít xâm lấn được áp dụng phổ biến nhất hiện nay đối với sỏi niệu quản đoạn 1/3 dưới. Bác sĩ sẽ đưa ống soi nhỏ qua đường niệu đạo vào bàng quang rồi tiếp cận trực tiếp vị trí sỏi ở đoạn sát thành niệu quản. Sau đó năng lượng laser được sử dụng để tán nhỏ viên sỏi thành các mảnh mịn và gắp thoát ra ngoài. Phương pháp này mang lại hiệu quả cao không cần mổ hở ít gây đau đớn thời gian phục hồi nhanh và bệnh nhân thường có thể xuất viện sau một đến hai ngày. Tuy nhiên kỹ thuật này đòi hỏi trang thiết bị hiện đại cùng tay nghề cao của bác sĩ chuyên khoa để tránh nguy cơ tổn thương thành niệu quản.
Phẫu thuật nội soi và các can thiệp ngoại khoa khác
Trong một số trường hợp đặc biệt khi viên sỏi niệu quản đoạn sát thành bàng quang có kích thước quá lớn bề mặt xù xì kẹt chặt vào niệu quản hoặc kèm theo các dị dạng bẩm sinh đường tiết niệu phẫu thuật nội soi lấy sỏi hoặc mổ mở sẽ được xem xét chỉ định. Phẫu thuật giúp bác sĩ tiếp cận trực tiếp và gắp trọn vẹn viên sỏi ra khỏi đường tiết niệu giải phóng hoàn toàn sự tắc nghẽn. Mặc dù thời gian nằm viện và phục hồi sau phẫu thuật dài hơn so với tán sỏi ngược dòng các phương pháp này đóng vai trò thiết yếu trong việc giải quyết triệt để những tổn thương phức tạp mà can thiệp ít xâm lấn không thể xử lý hiệu quả.
Lưu ý an toàn
Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc truyền miệng hoặc dùng thảo dược không rõ nguồn gốc để uống với hy vọng làm tan sỏi mà không có chỉ định từ bác sĩ. Việc điều trị sỏi niệu quản đoạn sát thành bàng quang cần được thực hiện dựa trên thăm khám lâm sàng siêu âm và các xét nghiệm chuyên khoa. Nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như đau quặn dữ dội không giảm sốt cao kèm rét rung tiểu ra máu tươi hoặc tiểu dắt kèm buốt rát nghiêm trọng người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Thận Tiết niệu để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.
Tóm tắt
Sỏi niệu quản đoạn sát thành bàng quang hoàn toàn có thể xử lý hiệu quả nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ y khoa. Việc lựa chọn giữa điều trị nội khoa theo dõi hay các kỹ thuật tán sỏi ít xâm lấn phụ thuộc vào đánh giá chuyên môn của bác sĩ đối với từng người bệnh. Chủ động thăm khám sức khỏe định kỳ và tuân thủ hướng dẫn y tế là giải pháp thiết thực để bảo vệ chức năng thận cũng như hạn chế các biến chứng nguy hiểm.
Nguồn tham khảo
- Urolithiasis: Development of a new scoring system predicting medical expulsive therapy success on 4–10 mm distal ureteral stones: medical expulsive therapy stone score (METSS)
- Kocatepe Tıp Dergisi: PREDICTIVE FACTORS AFFECTING THE SUCCESS OF MEDICAL EXPULSIVE THERAPY IN PATIENTS WITH DISTAL URETERAL STONE
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Sỏi niệu quản đoạn sát thành bàng quang có tự rớt ra ngoài được không
Những viên sỏi nhỏ kích thước dưới 5mm có khả năng tự trôi xuống bàng quang và thoát ra ngoài qua đường tiểu dưới sự hỗ trợ của thuốc. Tuy nhiên viên sỏi lớn hoặc bề mặt xù xì dễ kẹt lại và cần được can thiệp y tế.
Tán sỏi niệu quản ngược dòng bằng laser có đau không
Thủ thuật tán sỏi ngược dòng được tiến hành dưới chế độ gây mê hoặc gây tê nên người bệnh không cảm thấy đau trong quá trình thực hiện. Sau thủ thuật có thể xuất hiện cảm giác tức nhẹ vùng hạ vị nhưng triệu chứng sẽ sớm thuyên giảm.
Khi bị sỏi niệu quản đoạn sát thành bàng quang nên uống bao nhiêu nước hằng ngày
Người bệnh nên duy trì bổ sung từ 2 đến 3 lít nước mỗi ngày theo chỉ định của bác sĩ. Lượng nước đầy đủ giúp tạo áp lực lọc tốt hơn, hỗ trợ quá trình đẩy viên sỏi ra ngoài và ngăn ngừa lắng đọng tinh thể mới.
Điều trị sỏi niệu quản bằng phương pháp tán sỏi ngược dòng mất bao lâu
Thời gian thực hiện một ca tán sỏi ngược dòng thường kéo dài khoảng 30 đến 60 phút tùy theo độ cứng và kích thước sỏi. Sau khi theo dõi từ 24 đến 48 giờ tại cơ sở y tế, bệnh nhân có thể xuất viện khi sức khỏe ổn định.
Làm thế nào để phòng ngừa sỏi niệu quản tái phát sau điều trị
Để ngăn sỏi tái phát bạn cần duy trì uống đủ nước, giảm muối trong khẩu phần ăn, hạn chế thực phẩm quá nhiều oxalat và đạm động vật. Ngoài ra việc khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện và xử lý sớm các bất thường tại hệ tiết niệu.
