Nội soi dạ dày và những thông tin cần biết trước khi thực hiện

Nội soi dạ dày là gì?

Nội soi dạ dày, hay nội soi đường tiêu hóa trên, là tiêu chuẩn vàng trong đánh giá các tổn thương niêm mạc ống tiêu hóa. Ống nội soi mềm có đường kính nhỏ, trang bị hệ thống chiếu sáng và camera độ nét cao truyền hình ảnh phóng đại trực tiếp lên màn hình quan sát y khoa. Nhờ đó, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa có thể phát hiện chính xác các tổn thương bề mặt rất nhỏ như sung huyết, viêm trợt, ổ loét, polyp, dị sản niêm mạc hoặc các tổn thương tiền ung thư ở giai đoạn sớm. Ngoài việc quan sát hình thái, bác sĩ có thể luồn các dụng cụ chuyên dụng qua kênh thao tác của ống soi để thực hiện can thiệp tức thì, bao gồm gắp dị vật đường tiêu hóa, tiêm xơ hoặc kẹp clip cầm máu, cắt polyp và bấm mảnh mô nhỏ làm xét nghiệm mô bệnh học hoặc test urease nhanh tìm vi khuẩn Helicobacter pylori. Đây là thủ thuật có tính chính xác cao và giữ vai trò cốt lõi trong thăm khám tiêu hóa hiện đại.

Các phương pháp nội soi dạ dày phổ biến hiện nay

Hiện nay, hai hình thức nội soi dạ dày được áp dụng phổ biến nhất là nội soi thường và nội soi có tiền mê. Nội soi thường được tiến hành khi người bệnh hoàn toàn tỉnh táo. Bác sĩ sẽ gây tê vùng họng bằng thuốc xịt tê tại chỗ nhằm giảm phản xạ nôn trước khi đưa ống soi qua đường miệng. Phương pháp này có ưu điểm là tiết kiệm chi phí và an toàn, tuy nhiên người bệnh thường có cảm giác nôn nao, khó chịu, nghẹn nhẹ ở họng trong vài phút thực hiện.

Ngược lại, phương pháp nội soi có tiền mê sử dụng thuốc an thần tác dụng ngắn qua đường tĩnh mạch. Người bệnh sẽ chìm vào giấc ngủ êm dịu, không cảm thấy sợ hãi hay đau đớn trong suốt quá trình thăm dò. Khi thủ thuật kết thúc, người bệnh tỉnh táo trở lại nhanh chóng sau 15 đến 30 phút mà không lưu lại ký ức khó chịu. Tùy thuộc vào thể trạng, tiền sử bệnh tim mạch, hô hấp và nguyện vọng cá nhân, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp thích hợp nhằm mang lại sự an toàn và thoải mái cao nhất.

Quá trình chuẩn bị cần thiết trước khi nội soi dạ dày

Sự chuẩn bị chu đáo của người bệnh quyết định trực tiếp đến độ chính xác và an toàn của ca nội soi. Yêu cầu quan trọng hàng đầu là phải nhịn ăn hoàn toàn ít nhất 6 đến 8 tiếng trước khi làm thủ thuật để dạ dày sạch cặn thức ăn, giúp bác sĩ quan sát rõ toàn bộ niêm mạc và tránh nguy cơ sặc dịch thức ăn vào đường thở. Người bệnh có thể uống một ngụm nhỏ nước lọc trước giờ soi khoảng 2 đến 3 tiếng, nhưng tuyệt đối tránh uống nước ngọt có gas, sữa hoặc các loại nước có màu sẫm.

Ngoài ra, người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ về các bệnh lý nền mạn tính như bệnh tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc tiền sử dị ứng thuốc. Danh sách các thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông máu, thuốc chống kết tập tiểu cầu, viên sắt hay thuốc trung hòa axit dạ dày, cần được kê khai chi tiết. Trong một số trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể yêu cầu tạm ngừng các loại thuốc này vài ngày trước khi tiến hành nội soi để phòng ngừa nguy cơ chảy máu.

Chăm sóc và theo dõi sức khỏe sau khi hoàn tất nội soi

Sau khi kết thúc thủ thuật, người bệnh thường được nghỉ ngơi tại phòng theo dõi từ 30 đến 60 phút để nhân viên y tế kiểm tra các chỉ số sinh hiệu. Cảm giác đau rát nhẹ ở cổ họng, đầy hơi hoặc trướng bụng nhẹ do lượng khí bơm vào trong quá trình soi là phản ứng sinh lý thông thường và sẽ tự biến mất sau vài giờ. Người bệnh chưa nên ăn uống ngay mà cần chờ khoảng 1 tiếng cho cảm giác tê vùng họng biến mất hoàn toàn nhằm tránh bị nuốt sặc.

Bữa ăn đầu tiên sau nội soi nên ưu tiên các món mềm, lỏng, nguội và dễ tiêu hóa như cháo loãng, súp hoặc canh ấm, tránh thức ăn cay nóng, chua, nhiều dầu mỡ hay rượu bia. Đối với người thực hiện nội soi tiền mê, tác dụng của thuốc an thần có thể làm giảm sự tập trung và phản xạ trong ngày. Do đó, người bệnh không nên tự điều khiển phương tiện giao thông, không vận hành máy móc phức tạp và cần có người thân đồng hành đưa về nhà để đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Lưu ý an toàn

Mặc dù nội soi dạ dày là thủ thuật y tế có độ an toàn cao, người bệnh vẫn cần lưu ý theo dõi các biểu hiện bất thường sau khi về nhà. Cần liên hệ ngay với cơ sở y tế hoặc đến phòng cấp cứu gần nhất nếu xuất hiện các triệu chứng như đau bụng dữ dội tăng dần, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sốt cao hoặc khó thở kéo dài. Nội dung trong bài viết chỉ mang tính chất cung cấp kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho chỉ định hoặc lời khuyên trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa.

Tóm tắt

Nội soi dạ dày là phương pháp thăm dò thiết yếu giúp phát hiện sớm và điều trị hiệu quả nhiều bệnh lý tiêu hóa nguy hiểm. Việc hiểu rõ quy trình thực hiện, tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn nhịn ăn và phối hợp chặt chẽ với nhân viên y tế sẽ giúp quá trình nội soi diễn ra nhẹ nhàng, an toàn và đạt kết quả chẩn đoán chính xác nhất.