Có cần khám sàng lọc trước khi tiêm vắc xin HPV không?

Khám sàng lọc trước khi tiêm HPV là gì?

Vắc xin phòng virus u nhú ở người (Human Papillomavirus – HPV) là biện pháp chủ động và hiệu quả giúp ngăn ngừa các chủng virus nguy cơ cao gây ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn, ung thư vòm họng và các bệnh lý lành tính như mụn cóc sinh dục hay sùi mào gà. Khái niệm khám sàng lọc trước khi tiêm chủng thường khiến nhiều người nhầm lẫn giữa hai hình thức: khám sàng lọc trước tiêm chủng thông thường và khám sàng lọc tầm soát ung thư cổ tử cung chuyên sâu. Khám sàng lọc trước tiêm là quy trình bắt buộc dành cho mọi đối tượng trước bất kỳ mũi tiêm nào, do bác sĩ thăm khám mạch, nhiệt độ, huyết áp và hỏi bệnh sử. Trong khi đó, việc khám phụ khoa, soi cổ tử cung hoặc làm xét nghiệm định type HPV không phải là điều kiện tiên quyết để được chỉ định tiêm vắc xin này.

Khám sàng lọc trước tiêm chủng và tầm soát phụ khoa khác nhau thế nào

Khám sàng lọc trước tiêm chủng là quy trình y tế tiêu chuẩn tại mọi trung tâm tiêm chủng nhằm bảo đảm an toàn trực tiếp cho người tiêm. Trong bước này, bác sĩ sẽ kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn cơ bản như thân nhiệt, nhịp tim, huyết áp, đồng thời lắng nghe tim phổi và khai thác tiền sử bệnh án. Bác sĩ sẽ hỏi kỹ về tiền sử dị ứng với các thành phần vắc xin, các bệnh lý cấp tính đang mắc, tình trạng mang thai hoặc dự định có thai trong thời gian tới.

Ngược lại, khám sàng lọc phụ khoa hoặc tầm soát ung thư cổ tử cung bao gồm các kỹ thuật chuyên sâu như khám mỏ vịt, soi cổ tử cung, làm xét nghiệm tế bào cổ tử cung Pap smear hoặc xét nghiệm sinh học phân tử HPV DNA. Mục đích của các xét nghiệm này là phát hiện sớm những tổn thương tiền ung thư hoặc sự hiện diện của virus trong tế bào biểu mô âm đạo và cổ tử cung. Đây là quy trình theo dõi sức khỏe sinh sản định kỳ, không phải là điều kiện kỹ thuật bắt buộc để quyết định một người có được tiêm vắc xin HPV hay không.

Người từng quan hệ tình dục hoặc từng nhiễm virus có tiêm được không

Hiệu quả bảo vệ của vắc xin phòng HPV đạt mức cao nhất khi được tiêm cho những người chưa từng phơi nhiễm với virus, đặc biệt là lứa tuổi vị thành niên và trước khi bắt đầu có quan hệ tình dục. Tuy nhiên, những người đã từng quan hệ tình dục, đã lập gia đình, sinh con hoặc thậm chí từng có kết quả xét nghiệm dương tính với một hay vài chủng HPV vẫn được khuyến cáo tiêm phòng nếu nằm trong độ tuổi chỉ định.

Virus HPV có rất nhiều chủng khác nhau, trong đó vắc xin thế hệ mới có thể bảo vệ cơ thể khỏi nhiều type nguy cơ cao và nguy cơ thấp phổ biến như type 16, 18, 6, 11 và các type khác. Nếu một người đã từng nhiễm một type HPV cụ thể, cơ thể vẫn có nguy cơ nhiễm các type còn lại chưa mắc. Việc tiêm vắc xin lúc này vẫn mang lại giá trị bảo vệ chéo trước những chủng virus mà người đó chưa từng tiếp xúc, đồng thời hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ tái nhiễm trong tương lai.

Quy trình thăm khám tiêu chuẩn tại cơ sở tiêm phòng

Khi đến cơ sở tiêm chủng để tiêm vắc xin phòng HPV, quy trình y khoa diễn ra nhanh chóng, rõ ràng và tập trung vào tính an toàn. Người tiêm sẽ điền phiếu thông tin sức khỏe và được bác sĩ lâm sàng kiểm tra trực tiếp. Bác sĩ sẽ đánh giá xem người tiêm có đang trong đợt sốt cao, nhiễm trùng cấp tính, suy giảm miễn dịch nặng hay đang dùng các thuốc ức chế miễn dịch hay không. Những trường hợp đang sốt hoặc có bệnh cấp tính thường được tư vấn tạm hoãn tiêm cho đến khi sức khỏe hồi phục hoàn toàn.

Sau khi bác sĩ kết luận đủ điều kiện tiêm chủng, điều dưỡng sẽ thực hiện tiêm bắp ở vùng cơ delta cánh tay theo đúng kỹ thuật vô khuẩn. Người tiêm cần ở lại cơ sở y tế theo dõi ít nhất ba mươi phút sau tiêm nhằm phát hiện và xử trí kịp thời nếu có các phản ứng dị ứng hoặc sốc phản vệ hiếm gặp. Bác sĩ cũng sẽ dặn dò lịch tiêm của các mũi tiếp theo để hoàn thành đúng phác đồ tiêm chủng.

Tại sao vẫn cần duy trì tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ sau khi tiêm

Một ngộ nhận phổ biến là sau khi hoàn thành đầy đủ các mũi tiêm vắc xin HPV thì không cần phải đi khám phụ khoa hay tầm soát ung thư cổ tử cung nữa. Mặc dù vắc xin có hiệu lực bảo vệ rất cao đối với các chủng virus nguy cơ cao phổ biến nhất, vắc xin không thể phòng ngừa được toàn bộ tất cả các chủng HPV gây bệnh tồn tại trong tự nhiên. Hơn nữa, vắc xin chỉ có tác dụng phòng ngừa nhiễm mới, không có tác dụng điều trị các tổn thương tiền ung thư hoặc tế bào ung thư đã hình thành từ trước.

Do đó, phụ nữ sau khi tiêm phòng vẫn cần tuân thủ lịch khám phụ khoa và tầm soát định kỳ theo hướng dẫn y tế của chuyên khoa sản phụ khoa. Các phương pháp tầm soát như xét nghiệm tế bào học cổ tử cung hoặc xét nghiệm HPV DNA định kỳ giúp phát hiện sớm bất kỳ biến đổi tế bào bất thường nào ngay từ giai đoạn sớm, từ đó bác sĩ có thể can thiệp kịp thời và bảo vệ sức khỏe sinh sản một cách toàn diện nhất.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y học, không thay thế cho việc chẩn đoán hay tư vấn trực tiếp từ bác sĩ. Phụ nữ đang mang thai không được khuyến cáo tiêm vắc xin HPV; nếu phát hiện có thai trong quá trình tiêm, cần tạm hoãn các mũi tiếp theo cho đến sau khi sinh. Người có tiền sử dị ứng nghiêm trọng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin hoặc từng bị sốc phản vệ ở mũi tiêm trước phải báo ngay với bác sĩ khám sàng lọc.

Tóm tắt

Người chuẩn bị tiêm vắc xin HPV không bắt buộc phải làm các xét nghiệm sàng lọc hay khám phụ khoa chuyên sâu trước khi tiêm, nhưng cần thực hiện đầy đủ bước khám sàng lọc trước tiêm tại cơ sở tiêm chủng. Hãy chủ động trao đổi với bác sĩ về tình trạng sức khỏe và duy trì thói quen tầm soát phụ khoa định kỳ sau tiêm để bảo vệ sức khỏe tối ưu.