Nhiễm virus RSV ở người lớn, triệu chứng thường gặp và cách phòng bệnh

Virus RSV ở người lớn là gì?

Virus hợp bào hô hấp, tên tiếng Anh là Respiratory Syncytial Virus (RSV), là một loại virus thuộc họ Pneumoviridae lây lan qua đường giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc thông qua tiếp xúc với các bề mặt bị ô nhiễm. Sau khi xâm nhập vào cơ thể qua niêm mạc mũi, miệng hoặc mắt, virus bám dính vào các tế bào biểu mô đường hô hấp và kích hoạt phản ứng viêm tại chỗ.

Ở người trưởng thành có hệ miễn dịch bình thường, cơ thể có khả năng kiểm soát sự nhân lên của virus, do đó triệu chứng thường chỉ giới hạn ở đường hô hấp trên. Dù vậy, nhiễm RSV không tạo ra miễn dịch bền vững trọn đời, nghĩa là một người có thể bị tái nhiễm nhiều lần trong suốt cuộc đời. Việc hiểu rõ cơ chế hoạt động của virus giúp cộng đồng chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe và phòng tránh nguy cơ lây lan cho những người xung quanh.

Triệu chứng nhiễm virus RSV ở người trưởng thành

Các dấu hiệu nhiễm virus RSV ở người lớn thường xuất hiện từ 4 đến 6 ngày sau khi tiếp xúc với nguồn lây. Ở giai đoạn đầu, biểu hiện phổ biến bao gồm nghẹt mũi, chảy nước mũi trong, đau rát họng nhẹ và ho khan. Một số người có thể bị sốt nhẹ, cảm giác mệt mỏi toàn thân, nhức đầu hoặc đau mỏi các cơ bắp.

Trong phần lớn trường hợp nhẹ, các biểu hiện này tương tự như bệnh cảm lạnh do rhinovirus hay cúm mùa thông thường. Người bệnh vẫn có thể duy trì sinh hoạt hằng ngày nếu được nghỉ ngơi hợp lý. Tuy nhiên, nếu cơn ho tăng dần, xuất hiện đờm đặc hoặc ho kèm cảm giác tức nặng ở lồng ngực, đó có thể là dấu hiệu cho thấy tổn thương đã lan xuống đường dẫn khí thấp hơn. Việc chú ý diễn tiến của cơn ho và nhịp thở là yếu tố quan trọng để phân biệt nhiễm trùng nhẹ với các đợt bùng phát nặng hơn.

Nhóm người lớn có nguy cơ biến chứng nặng khi nhiễm RSV

Dù bất kỳ ai cũng có thể nhiễm virus hợp bào hô hấp, một số nhóm đối tượng người lớn có nguy cơ cao diễn tiến nặng và cần được đặc biệt lưu tâm. Trước hết là người từ 65 tuổi trở lên, do hệ miễn dịch tự nhiên bị suy giảm theo tuổi tác, khiến cơ thể khó chống đỡ hiệu quả trước các tác nhân gây nhiễm trùng đường thở.

Nhóm tiếp theo là những người mắc các bệnh mạn tính về tim và phổi, chẳng hạn như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản dai dẳng hoặc suy tim ứ huyết. Khi virus RSV xâm nhập, nó có thể kích hoạt các đợt bùng phát cấp tính, làm suy giảm chức năng thông khí một cách nhanh chóng. Ngoài ra, những bệnh nhân đang điều trị ức chế miễn dịch, người sau ghép tạng hoặc người mắc bệnh lý huyết học cũng dễ bị viêm phế quản phổi nặng, đòi hỏi sự can thiệp và theo dõi sát sao từ nhân viên y tế.

Dấu hiệu cảnh báo nhiễm virus RSV trở nặng cần thăm khám y tế

Nhiễm virus RSV có thể tiến triển nhanh chóng ở những người có thể trạng yếu, do đó việc nhận biết các tín hiệu cảnh báo chuyển nặng là vô cùng quan trọng. Người bệnh hoặc người chăm sóc cần đặc biệt chú ý nếu xuất hiện cảm giác khó thở, thở gấp, thở khò khè hoặc phải gắng sức để hít thở. Cảm giác đau tức ngực liên tục, sốt cao khó hạ hoặc ho nhiều kèm theo đờm có màu vàng xanh cũng là những biểu hiện cần đánh giá chuyên khoa.

Bên cạnh đó, các dấu hiệu toàn thân như mệt lả, lú lẫn, mất định hướng, chóng mặt nhiều hoặc môi và đầu ngón tay tím tái phản ánh tình trạng thiếu hụt oxy trong máu nghiêm trọng. Khi gặp bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, người bệnh không nên tự theo dõi tại nhà mà cần đến ngay cơ sở y tế hoặc bệnh viện có chuyên khoa hô hấp để được đo độ bão hòa oxy máu và hỗ trợ điều trị thích hợp.

Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm virus RSV trong cộng đồng

Hiện nay, phòng ngừa chủ động là phương pháp hữu hiệu nhất để hạn chế sự lây lan của virus hợp bào hô hấp. Biện pháp cơ bản và thiết thực nhất là duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 20 giây, đặc biệt là sau khi ho, xì mũi hoặc tiếp xúc với bề mặt nơi công cộng. Sử dụng dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn cũng là lựa chọn thay thế tiện lợi khi không có nước sạch.

Bên cạnh việc giữ vệ sinh tay, người lớn nên hạn chế đưa tay chạm lên mắt, mũi và miệng để tránh đưa mầm bệnh vào cơ thể. Việc thường xuyên khử khuẩn các bề mặt tiếp xúc nhiều như tay nắm cửa, công tắc đèn và điện thoại cá nhân cũng giúp giảm nguy cơ lây truyền gián tiếp. Đối với người có triệu chứng hô hấp, cần đeo khẩu trang y tế đúng cách, che miệng khi ho và giữ khoảng cách an toàn với người già hoặc người mắc bệnh nền trong gia đình.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc khám, chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ. Hiện nay chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu được khuyến cáo sử dụng rộng rãi cho mọi trường hợp nhiễm RSV ở người lớn. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh vì kháng sinh không có tác dụng đối với virus, đồng thời việc lạm dụng có thể gây tác dụng phụ và tình trạng kháng thuốc nguy hiểm. Khi có biểu hiện hô hấp bất thường, hãy trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế để có hướng dẫn an toàn.

Tóm tắt

Nhiễm virus RSV ở người lớn tuy thường diễn tiến nhẹ nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với người cao tuổi và người có bệnh nền tim phổi. Nâng cao ý thức vệ sinh cá nhân, làm sạch môi trường sống và chủ động đi khám khi có triệu chứng trở nặng là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp của bản thân và gia đình.