Trẻ 5 tuổi ngủ bị giật chân có nguy hiểm không và cách xử trí

Trẻ 5 tuổi ngủ bị giật chân là gì?

Giật chân khi ngủ ở trẻ nhỏ, đặc biệt là giai đoạn 5 tuổi, là cử động giật cơ không tự chủ xảy ra chủ yếu ở chi dưới trong giai đoạn chuyển tiếp giữa trạng thái thức và ngủ hoặc trong giấc ngủ nông. Trong y khoa, hiện tượng này thường được gọi là giật cơ lúc bắt đầu ngủ. Đây là phản xạ thần kinh hoàn toàn bình thường, xuất hiện ở cả trẻ em lẫn người trưởng thành khi các nhóm cơ bắp thả lỏng đột ngột.

Ở lứa tuổi mầm non, não bộ và các đường dẫn truyền thần kinh vận động chưa hoàn thiện tuyệt đối. Khi trẻ tham gia nhiều hoạt động thể lực, chạy nhảy nhiều hoặc tiếp xúc với thiết bị điện tử trước giờ ngủ, các tế bào thần kinh vận động có thể vẫn duy trì trạng thái hưng phấn nhẹ, dẫn đến các đợt phát xung ngắn gây giật nhẹ ở cẳng chân hoặc ngón chân mà không gây hại cho sức khỏe của trẻ.

Nguyên nhân phổ biến khiến trẻ 5 tuổi ngủ bị giật chân

Có nhiều yếu tố tác động khiến trẻ 5 tuổi gặp phải tình trạng giật chân khi ngủ. Đầu tiên là hiện tượng giật cơ sinh lý khi ngủ, xảy ra tự nhiên khi các cơ thư giãn nhanh chóng lúc trẻ bước vào trạng thái ngủ sâu. Yếu tố thứ hai liên quan đến tình trạng vận động quá mức vào ban ngày; khi cơ bắp chân bị mỏi mệt hoặc căng thẳng sau nhiều giờ vui chơi, các bó cơ dễ bị co rút cục bộ trong đêm.

Bên cạnh đó, việc trẻ trải qua cảm xúc căng thẳng, sợ hãi, phấn khích quá độ hoặc xem điện thoại, tivi sát giờ đi ngủ cũng khiến hệ thần kinh trung ương khó hạ nhiệt. Về mặt dinh dưỡng, sự thiếu hụt một số vi chất thiết yếu như canxi, magie, vitamin D hoặc sắt cũng có thể làm tăng tính kích thích của màng tế bào thần kinh cơ, dẫn đến hiện tượng bồn chồn chân hoặc giật nhẹ chi dưới khi ngủ.

Phân biệt giật chân sinh lý và co giật bệnh lý

Để đảm bảo an toàn cho trẻ, cha mẹ cần biết cách phân biệt giữa giật chân lành tính và cơn co giật có nguồn gốc bệnh lý thần kinh. Giật chân sinh lý thường chỉ biểu hiện bằng một vài cú giật nhanh ở ngón chân, bàn chân hoặc cẳng chân, xuất hiện rải rác khi trẻ mới thiu thiu ngủ. Trẻ không bị tím tái, hơi thở vẫn đều đặn và nếu cha mẹ khẽ chạm hoặc giữ nhẹ chân bé, cơn giật sẽ dừng lại ngay.

Ngược lại, co giật bệnh lý hoặc các rối loạn vận động trong giấc ngủ thường có tính chu kỳ, lặp đi lặp lại nhịp nhàng và không thể dứt điểm khi cha mẹ giữ chân trẻ. Ngoài ra, co giật thường đi kèm các biểu hiện bất thường như trợn mắt, gồng cứng cơ toàn thân, nghiến răng, sùi bọt mép hoặc rối loạn nhịp thở. Khi cơn qua đi, trẻ thường rơi vào trạng thái li bì hoặc mệt mỏi rõ rệt.

Cách xử trí và chăm sóc giấc ngủ cho trẻ tại nhà

Khi thấy trẻ 5 tuổi ngủ bị giật chân ở mức độ nhẹ, cha mẹ không nên quá hoảng hốt hay vội vàng đánh thức trẻ dậy. Thay vào đó, hãy nhẹ nhàng xoa dịu bằng cách vuốt nhẹ lưng hoặc cẳng chân để giúp bé cảm nhận được sự vỗ về và tiếp tục duy trì giấc ngủ.

Về lâu dài, cha mẹ nên xây dựng chu trình đi ngủ lành mạnh cho trẻ. Cần cố định giờ đi ngủ và thức dậy mỗi ngày, đồng thời tạo không gian phòng ngủ yên tĩnh, thoáng mát và ánh sáng dịu nhẹ. Tránh để trẻ vận động mạnh hoặc tiếp xúc với màn hình điện tử ít nhất 1 đến 2 giờ trước khi ngủ. Trước giờ ngủ, việc ngâm chân nước ấm, xoa bóp bắp chân nhẹ nhàng và đọc truyện cổ tích sẽ giúp hệ thần kinh của trẻ thư giãn tối đa. Cha mẹ cũng cần chú ý bổ sung chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng, giàu canxi và rau xanh.

Thời điểm cha mẹ cần đưa trẻ đi khám bác sĩ

Mặc dù đa phần trường hợp giật chân ở trẻ 5 tuổi là lành tính, gia đình vẫn cần chủ động đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa nhi hoặc thần kinh nhi nếu xuất hiện các biểu hiện nghi ngại. Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám khi cơn giật chân xảy ra liên tục suốt đêm làm trẻ thức giấc nhiều lần, quấy khóc không dứt hoặc kèm theo ban ngày trẻ kêu đau nhức chân, bồn chồn khó chịu ở cẳng chân.

Đặc biệt, nếu hiện tượng giật chân lan rộng thành giật nửa người, giật toàn thân, có dấu hiệu co giật, mất ý thức thoáng qua hoặc trẻ có biểu hiện chậm phát triển vận động, việc thăm khám y khoa là bắt buộc. Phụ huynh nên dùng điện thoại quay lại video lúc trẻ giật chân để bác sĩ có thêm dữ liệu chẩn đoán chính xác.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc an thần, thuốc chống co giật hoặc bổ sung ồ ạt canxi, vi chất liều cao cho trẻ khi chưa có chỉ định và xét nghiệm cụ thể từ nhân viên y tế. Việc dùng sai liều vi chất có thể gây quá tải cho thận và ảnh hưởng bất lợi đến sự phát triển của trẻ nhỏ.

Tóm tắt

Hiện tượng trẻ 5 tuổi ngủ bị giật chân phần lớn là phản xạ sinh lý tự nhiên và sẽ tự giảm dần khi hệ thần kinh của trẻ hoàn thiện hơn. Việc duy trì thói quen ngủ khoa học, dinh dưỡng cân đối và tạo tâm lý thoải mái sẽ giúp trẻ ngủ ngon giấc. Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường hoặc lo ngại nào, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra chu đáo.