Người bị sốt xuất huyết cần kiêng gì để đảm bảo an toàn và mau hồi phục
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút Dengue gây ra, truyền sang người qua vết cắn của muỗi vằn Aedes. Bệnh thường gây ra các triệu chứng như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau hốc mắt, phát ban và nguy cơ giảm tiểu cầu dẫn đến xuất huyết dưới da hoặc xuất huyết nội tạng.
Bên cạnh việc theo dõi y khoa và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, chế độ chăm sóc tại nhà đóng vai trò rất quan trọng đối với quá trình phục hồi của người bệnh. Việc nắm rõ sốt xuất huyết kiêng gì sẽ giúp gia đình chủ động phòng ngừa các yếu tố kích thích làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh.
Chế độ kiêng khem đúng cách bao gồm việc loại bỏ một số nhóm thực phẩm khó tiêu, đồ uống kích thích, hạn chế vận động thể lực mạnh và đặc biệt là tránh sử dụng các loại thuốc hạ sốt giảm đau thuộc nhóm không steroid khi chưa có chỉ định y khoa.
Sốt xuất huyết kiêng gì?
Sốt xuất huyết Dengue khiến cơ thể người bệnh rơi vào trạng thái mệt mỏi suy nhược, hệ miễn dịch suy giảm và hệ tiêu hóa trở nên nhạy cảm hơn bình thường. Trong giai đoạn sốt cao và giai đoạn nguy hiểm, số lượng tiểu cầu trong máu có thể giảm mạnh, làm tăng nguy cơ chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc xuất huyết đường tiêu hóa. Do đó, việc ăn uống và sinh hoạt không phù hợp có thể vô tình làm gia tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng. Những quy tắc kiêng khem ở người bệnh sốt xuất huyết không nhằm mục đích bắt người bệnh nhịn ăn hay kiêng khem quá mức gây thiếu chất, mà tập trung vào việc loại bỏ các tác nhân có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày, gây nhầm lẫn khi theo dõi dấu hiệu xuất huyết hoặc làm tăng áp lực lên gan và thận. Việc hiểu đúng và thực hành kiêng khem khoa học dưới sự hướng dẫn của y bác sĩ sẽ giúp người bệnh giữ vững thể trạng, giảm nhẹ triệu chứng và tạo điều kiện cho cơ thể nhanh chóng phục hồi sức khỏe.
Thực phẩm sẫm màu và đồ ăn cay nóng nhiều dầu mỡ
Trong suốt quá trình điều trị sốt xuất huyết, người bệnh cần tuyệt đối tránh tiêu thụ các loại thực phẩm và nước uống có màu đỏ, thẫm, đen hoặc nâu như huyết heo, tiết canh, sô cô la, nước tăng lực màu đỏ, củ dền hay các loại nước giải khát sẫm màu. Nguyên nhân là do khi người bệnh nôn ói hoặc đi ngoài, màu sắc của những thực phẩm này có thể khiến gia đình và bác sĩ nhầm lẫn với dấu hiệu xuất huyết đường tiêu hóa. Việc nhầm lẫn này có thể dẫn đến chẩn đoán sai lệch hoặc bỏ sót giai đoạn biến chứng nguy hiểm của bệnh. Bên cạnh đó, các món ăn chứa nhiều gia vị cay nóng như ớt, tiêu, gừng, cùng thực phẩm chiên xào nhiều dầu mỡ cũng cần bị loại bỏ khỏi thực đơn. Những món ăn này dễ gây kích ứng niêm mạc dạ dày, làm tăng cảm giác đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn và làm trầm trọng thêm tình trạng tổn thương hệ tiêu hóa vốn đang rất nhạy cảm của người bệnh. Thay vào đó, gia đình nên chuẩn bị các món ăn thức uống mềm, lỏng, dễ nuốt, vị thanh nhẹ để người bệnh dễ hấp thu dinh dưỡng mà không gây áp lực lên dạ dày.
Đồ uống có cồn, nước có ga và thức uống chứa caffeine
Việc bổ sung đủ nước là yêu cầu quan trọng hàng đầu trong chăm sóc người bệnh sốt xuất huyết nhằm bù lại lượng dịch bị thất thoát do sốt cao và thoát huyết tương. Tuy nhiên, không phải loại thức uống nào cũng phù hợp cho người bệnh. Các loại đồ uống chứa cồn như rượu, bia hay thức uống chứa caffeine như cà phê, trà đậm cần phải kiêng tuyệt đối. Cồn và caffeine có tác dụng lợi tiểu, vô tình khiến cơ thể mất nước nhanh hơn, làm trầm trọng thêm tình trạng rối loạn điện giải và gây áp lực lớn cho gan trong việc chuyển hóa. Ngoài ra, các loại nước ngọt có ga, nước ngọt đóng chai chứa hàm lượng đường hóa học cao cũng không được khuyến khích sử dụng. Lượng đường quá cao có thể làm chậm quá trình hoạt động của các tế bào bạch cầu, từ đó suy giảm khả năng kháng khuẩn của hệ miễn dịch. Người bệnh nên ưu tiên uống nước lọc ấm, nước oresol pha đúng tỷ lệ, nước dừa tươi, nước ép trái cây giàu vitamin C như cam, bưởi hoặc các loại nước cháo loãng để cung cấp năng lượng và cân bằng điện giải an toàn.
Các loại thuốc hạ sốt giảm đau nhóm aspirin và ibuprofen
Một trong những lưu ý an toàn quan trọng nhất khi chăm sóc người bệnh sốt xuất huyết là tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc hạ sốt, giảm đau thuộc nhóm kháng viêm không steroid như aspirin, ibuprofen hoặc naproxen. Cơ chế của các loại thuốc này là ức chế kết tập tiểu cầu và làm mỏng niêm mạc dạ dày, làm gia tăng nguy cơ chảy máu kéo dài và có thể gây ra biến chứng xuất huyết dạ dày vô cùng nguy hiểm đến tính mạng người bệnh. Khi người bệnh có biểu hiện sốt cao, thuốc hạ sốt an toàn được các chuyên gia y tế khuyến cáo sử dụng là paracetamol đơn chất. Tuy nhiên, việc dùng paracetamol cũng cần tuân thủ nghiêm ngặt về liều lượng và khoảng cách giữa các lần uống theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn. Việc dùng quá liều paracetamol có thể gây tổn thương tế bào gan, đặc biệt trong bối cảnh vi rút sốt xuất huyết vốn đã có thể làm suy giảm chức năng gan của người bệnh.
Vận động thể lực nặng và thói quen sinh hoạt không phù hợp
Bên cạnh chế độ dinh dưỡng và sử dụng thuốc, thói quen sinh hoạt của người bệnh sốt xuất huyết cũng cần được chú trọng điều chỉnh. Trong giai đoạn sốt và giai đoạn hạ sốt kèm giảm tiểu cầu, người bệnh tuyệt đối không nên vận động thể lực mạnh, tập luyện thể thao nặng hay lao động mất nhiều sức. Việc vận động mạnh có thể làm tăng nguy cơ va chạm, chấn thương gây xuất huyết dưới da, chảy máu cơ hoặc xuất huyết nội tạng rất khó kiểm soát. Người bệnh cần dành nhiều thời gian nghỉ ngơi tại giường, duy trì không gian phòng ở thoáng mát, sạch sẽ và tránh gió lùa trực tiếp. Đồng thời, người bệnh không nên tắm nước quá lạnh hoặc tắm quá lâu vì có thể gây co mạch đột ngột hoặc nhiễm lạnh làm bệnh diễn tiến phức tạp hơn. Việc vệ sinh cơ thể nên thực hiện nhẹ nhàng bằng nước ấm và lau người nhanh chóng. Gia đình cũng cần chú ý cho người bệnh nằm trong mùng kể cả ban ngày để ngăn ngừa muỗi vằn cắn và lây truyền vi rút Dengue cho những người xung quanh.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Sốt xuất huyết là bệnh lý có diễn biến nhanh và phức tạp, đặc biệt là vào thời điểm sốt bắt đầu giảm. Người bệnh và gia đình tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà khi thấy các dấu hiệu bất thường, không tự ý dùng thuốc hạ sốt ngoài paracetamol và không tự truyền dịch khi chưa có chỉ định. Hãy trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế để được tư vấn và theo dõi sát sao.
Tóm tắt
Việc thực hiện đúng các nguyên tắc kiêng khem về ăn uống, sử dụng thuốc và sinh hoạt đóng vai trò thiết yếu giúp hỗ trợ kiểm soát bệnh sốt xuất huyết an toàn. Kết hợp chế độ kiêng khem khoa học với việc tuân thủ chỉ định của bác sĩ và theo dõi chặt chẽ các dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp người bệnh vượt qua giai đoạn nguy hiểm và sớm khôi phục sức khỏe.
Nguồn tham khảo
- Dengue and dengue hemorrhagic fever: The Southeast Asia Regional Office (WHO) guidelines for clinical management of dengue hemorrhagic fever
- Virology & Immunology Journal: Recent Trends in Dengue Virus Infection; An Analysis of Virological, Clinical and Laboratory Profiles of Patients with Dengue Virus Infection in the Center for Clinical Management of Dengue Fever and Dengue Hemorrhagic Fever, Sri-Lanka
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người bị sốt xuất huyết có cần kiêng tắm rửa hoàn toàn không?
Người bệnh không nhất thiết phải kiêng tắm hoàn toàn nhưng cần tránh tắm nước lạnh, tắm quá lâu hoặc dội nước đột ngột. Nên vệ sinh cơ thể bằng cách lau người nhẹ nhàng với nước ấm trong phòng kín gió để giữ cơ thể sạch sẽ và dễ chịu mà không lo bị nhiễm lạnh.
Sốt xuất huyết có được ăn trứng gà và thực phẩm giàu đạm không?
Trứng gà và thực phẩm giàu đạm cung cấp dinh dưỡng cần thiết giúp tái tạo thể trạng. Tuy nhiên, người bệnh nên ăn trứng chế biến chín tới dưới dạng cháo hoặc súp, tránh ăn trứng rán quá nhiều dầu mỡ gây đầy bụng và nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu sốt cao.
Tại sao người bệnh sốt xuất huyết không nên uống nước hoa quả sẫm màu?
Nước hoa quả hoặc thực phẩm sẫm màu như đỏ, tím, nâu có thể làm thay đổi màu sắc của phân hoặc chất nôn. Điều này gây khó khăn cho việc nhận biết dấu hiệu xuất huyết đường tiêu hóa, dẫn đến nguy cơ chẩn đoán nhầm hoặc chậm trễ xử lý y khoa.
Người bị sốt xuất huyết có nên tự ý mua dung dịch truyền dịch tại nhà không?
Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc thuê người truyền dịch tại nhà. Việc truyền dịch không đúng chỉ định, sai tốc độ hoặc sai loại dịch truyền có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như phù phổi cấp, suy tim hoặc phản vệ nghiêm trọng.
Sau khi hết sốt người bệnh sốt xuất huyết đã an toàn chưa và cần lưu ý gì?
Giai đoạn vừa hết sốt thường là giai đoạn nguy hiểm nhất của bệnh sốt xuất huyết, nơi biến chứng thoát huyết tương và giảm tiểu cầu dễ xảy ra. Người bệnh vẫn cần tiếp tục nghỉ ngơi, kiêng vận động mạnh và theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo dưới sự giám sát y tế.
