Dấu hiệu cảnh báo viêm tai giữa và cách xử trí

Viêm tai giữa là gì?

Khoang tai giữa là khoảng không gian chứa không khí nằm ngay sau màng nhĩ, bao gồm chuỗi xương con truyền âm thanh và được thông nối với vùng mũi họng qua vòi nhĩ. Viêm tai giữa xảy ra khi lớp niêm mạc lót trong khoang này bị viêm nhiễm, phù nề và tiết dịch, cản trở sự lưu thông không khí bình thường.

Tình trạng này có thể xuất hiện dưới dạng viêm tai giữa cấp tính với các triệu chứng bùng phát rầm rộ hoặc viêm tai giữa ứ dịch kéo dài không đau đớn nhưng làm suy giảm thính lực. Do cấu trúc vòi nhĩ ở trẻ em ngắn hơn, nằm ngang hơn so với người lớn, trẻ nhỏ là nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao nhất. Hiểu rõ bản chất bệnh học giúp người bệnh bình tĩnh theo dõi các biểu hiện lâm sàng và tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn chính xác.

Đau nhức sâu trong tai kèm cảm giác căng tức

Đau tai là biểu hiện thường gặp nhất và xuất hiện sớm nhất khi tai giữa bắt đầu bị viêm. Cơn đau thường có tính chất đau nhức buốt sâu bên trong ống tai, có thể lan lên nửa đầu, thái dương hoặc lan xuống vùng hàm và cổ cùng bên. Người bệnh thường cảm thấy tai bị tức nặng, căng phồng giống như có vật cản bên trong do áp lực dịch ứ đọng đẩy căng màng nhĩ.

Ở trẻ nhỏ chưa biết nói, triệu chứng đau tai thường biểu hiện gián tiếp qua việc trẻ liên tục lấy tay dụi tai, kéo vành tai, quấy khóc không dứt, đặc biệt là khóc thét khi nằm xuống do tư thế nằm làm gia tăng áp lực dịch lên màng nhĩ. Cơn đau có thể dữ dội hơn về đêm, làm gián đoạn giấc ngủ và khiến người bệnh mệt mỏi, khó chịu.

Suy giảm thính lực và cảm giác ù tai kéo dài

Sự tích tụ dịch nhầy hoặc mủ trong hòm nhĩ làm cản trở quá trình rung động bình thường của màng nhĩ và chuỗi xương con, dẫn đến tình trạng giảm khả năng truyền dẫn âm thanh. Người bệnh thường cảm thấy âm thanh xung quanh bị nghẹt, tiếng nói như vang vọng từ dưới nước hoặc có cảm giác như đang bị nút kín lỗ tai.

Đi kèm với giảm thính lực là hiện tượng ù tai với những âm thanh lạ như tiếng ve kêu, tiếng gió rít hoặc tiếng lục bục theo nhịp thở. Ở trẻ em, dấu hiệu này thường thể hiện qua việc trẻ xem tivi ở mức âm lượng lớn hơn bình thường, không phản hồi khi được gọi tên từ xa hoặc giảm khả năng tập trung trong học tập. Nếu tình trạng ứ dịch kéo dài mà không được xử lý, nguy cơ suy giảm thính lực vĩnh viễn có thể xảy ra.

Chảy dịch mủ hoặc chất nhầy từ ống tai ngoài

Chảy dịch tai là dấu hiệu cho thấy áp lực trong hòm tai đã tăng cao đến mức làm rách hoặc thủng một lỗ nhỏ trên màng nhĩ để dịch mủ thoát ra ngoài ống tai. Dịch chảy ra có thể có màu vàng trong, màu trắng đục, lẫn mủ đặc hoặc đôi khi có vệt máu nhạt, kèm theo mùi hôi tanh khó chịu.

Khi màng nhĩ thủng và dịch mủ được giải phóng, người bệnh thường có cảm giác bớt đau nhức tai đột ngột và hạ sốt tạm thời. Tuy nhiên, đây không phải là dấu hiệu bệnh đã khỏi hoàn toàn mà là giai đoạn viêm đã chuyển biến nặng. Việc màng nhĩ bị thủng đòi hỏi người bệnh phải được bác sĩ chuyên khoa làm sạch ống tai, kiểm tra tổn thương và theo dõi sát sao để màng nhĩ có thể liền lại an toàn, tránh biến chứng viêm tai giữa mạn tính.

Sốt và các triệu chứng toàn thân đi kèm

Bởi viêm tai giữa thường khởi nguồn từ một đợt nhiễm trùng đường hô hấp trên, người bệnh rất hay gặp phải các triệu chứng toàn thân như sốt nhẹ từ 38 độ C hoặc sốt cao trên 39 độ C. Sốt thường đi kèm với cảm giác ớn lạnh, mệt mỏi toàn thân, đau họng, nghẹt mũi và chảy nước mũi.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, phản ứng toàn thân có thể rất rõ rệt qua việc biếng ăn, bỏ bú, nôn trớ sau khi bú hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ như tiêu chảy. Khi nuốt, sự thay đổi áp lực ở vòm họng và vòi nhĩ tác động vào tai giữa đang bị viêm sẽ gây đau nhói, khiến trẻ sợ ăn và quấy khóc nhiều hơn. Việc phát hiện sốt kết hợp với tiền sử viêm đường hô hấp gần đó là căn cứ quan trọng để nghi ngờ bệnh lý tai giữa.

Nguyên tắc thăm khám và chăm sóc y tế đúng cách

Khi nhận thấy các dấu hiệu nghi ngờ viêm tai giữa, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng để được soi màng nhĩ bằng thiết bị chuyên dụng. Bác sĩ sẽ đánh giá chính xác mức độ sung huyết, tình trạng ứ dịch hoặc lỗ thủng màng nhĩ để đưa ra phác đồ can thiệp phù hợp cho từng cá nhân, có thể bao gồm thuốc nhỏ tai, thuốc giảm đau hoặc kháng sinh khi có nhiễm khuẩn.

Người bệnh tuyệt đối không được tự ý nhỏ các loại nước lá, thuốc kháng sinh tự mua hay cồn vào tai khi chưa biết màng nhĩ có thủng hay không. Cần giữ tai luôn khô ráo, tránh để nước bẩn chảy vào tai khi tắm gội. Song song đó, việc làm thông thoáng đường thở bằng cách vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý sẽ hỗ trợ vòi nhĩ hoạt động tốt hơn, thúc đẩy quá trình hồi phục tự nhiên của tai giữa.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục thường thức, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng tăm bông ngoáy sâu vào tai, không tự ý nhỏ thuốc hoặc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng vào ống tai. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt cao liên tục không hạ, sưng đỏ đau nhức sau vành tai, chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng hoặc liệt cơ mặt, cần đến ngay bệnh viện để được cấp cứu kịp thời, tránh các biến chứng nội sọ nguy hiểm.

Tóm tắt

Viêm tai giữa hoàn toàn có thể kiểm soát tốt và hồi phục hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và can thiệp y tế đúng hướng. Việc chủ động nhận biết năm dấu hiệu cảnh báo thường gặp giúp bạn bảo vệ thính giác và ngăn ngừa biến chứng mạn tính. Hãy duy trì thói quen vệ sinh tai mũi họng cẩn thận và luôn tham vấn ý kiến bác sĩ chuyên khoa khi cơ thể có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.