Mẹ bị bướu cổ có nên cho con bú không và những lưu ý cần biết

Mẹ bị bướu cổ có nên cho con bú là gì?

Bướu cổ là tình trạng sưng to hoặc gia tăng kích thước bất thường của tuyến giáp, một tuyến nội tiết quan trọng nằm ở trước cổ có chức năng sản xuất hormone triiodothyronine và thyroxine nhằm điều hòa quá trình trao đổi chất của toàn bộ cơ thể. Ở phụ nữ sau khi sinh con, bướu cổ có thể biểu hiện dưới dạng bướu giáp lan tỏa, bướu đa nhân hoặc gắn liền với các rối loạn chuyển hóa chức năng như bệnh Basedow, viêm tuyến giáp bán cấp hoặc suy giáp sau sinh. Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng vàng chứa đầy đủ kháng thể giúp củng cố hệ miễn dịch non yếu của trẻ nhỏ. Do đó, việc duy trì nuôi con bằng sữa mẹ luôn được các chuyên gia y tế khuyến khích tối đa đối với các bà mẹ có bướu cổ lành tính hoặc bệnh lý tuyến giáp đã được ổn định. Người mẹ chỉ cần cân nhắc tạm dừng cho con bú trong những trường hợp rất đặc thù, điển hình như khi cần sử dụng thuốc phóng xạ hoặc dùng các nhóm thuốc điều trị có nồng độ bài tiết qua sữa cao tiềm ẩn nguy cơ cho bé.

Khả năng cho con bú theo từng dạng bệnh bướu cổ

Đối với bướu cổ đơn thuần lành tính hoặc các nhân tuyến giáp không làm biến đổi nồng độ hormone trong máu, người mẹ hoàn toàn có thể nuôi con bằng sữa mẹ bình thường mà không gây bất kỳ tác hại nào đến chất lượng sữa. Trong trường hợp người mẹ bị suy giáp và đang điều trị thay thế bằng levothyroxine, việc cho con bú vẫn được khuyến khích mạnh mẽ vì lượng hormone ngoại sinh bài tiết vào sữa mẹ là rất thấp, tương đương với nồng độ sinh lý tự nhiên.

Nếu người mẹ mắc cường giáp hoặc bệnh Basedow, việc cho con bú vẫn có thể tiếp tục an toàn khi người mẹ được bác sĩ chuyên khoa nội tiết chỉ định các thuốc kháng giáp trạng tổng hợp phù hợp ở mức liều kiểm soát. Ngược lại, trường hợp người mẹ bắt buộc phải chỉ định điều trị hoặc thăm dò chức năng bằng iod phóng xạ, việc cho con bú bắt buộc phải tạm dừng hoặc chấm dứt hoàn toàn nhằm ngăn chặn chất phóng xạ theo sữa mẹ làm tổn thương tuyến giáp chưa hoàn thiện của trẻ sơ sinh.

Tác động của thuốc điều trị bướu cổ đối với sữa mẹ

Đa số các thuốc điều trị bệnh lý tuyến giáp hiện nay đều có phương án sử dụng phù hợp cho phụ nữ đang nuôi con nhỏ nếu có sự giám sát y khoa. Thuốc levothyroxine sử dụng cho người suy giáp là dạng hormone thay thế tương thích tự nhiên, hầu như không mang lại tác dụng bất lợi cho em bé khi người mẹ dùng đúng theo liều lượng bác sĩ đã cân nhắc.

Đối với người mẹ cần dùng thuốc kháng giáp để kiểm soát tình trạng cường giáp như propylthiouracil hay methimazole, thuốc vẫn có thể qua được sữa mẹ nhưng ở tỷ lệ tương đối thấp nếu duy trì ở liều điều trị từ thấp đến trung bình. Bác sĩ thường tư vấn người mẹ nên uống thuốc ngay sau khi vừa kết thúc một cữ bú hoặc sau khi vắt hết sữa, qua đó kéo dài khoảng thời gian cho đến cữ bú tiếp theo để cơ thể đào thải bớt thuốc. Phụ nữ tuyệt đối không nên tự ý ngừng dùng thuốc hoặc tự điều chỉnh liều vì bệnh tuyến giáp không được kiểm soát có thể gây nguy hiểm cho người mẹ và làm gián đoạn nguồn sữa.

Chế độ dinh dưỡng và chăm sóc cho mẹ bị bướu cổ khi nuôi con

Giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ đòi hỏi người phụ nữ phải bổ sung đầy đủ dinh dưỡng và các vi chất thiết yếu, trong đó có iod – nguyên liệu không thể thiếu để tuyến giáp tổng hợp hormone. Người mẹ nên áp dụng chế độ ăn uống phong phú, dùng muối iod với lượng vừa phải và tăng cường các thực phẩm lành mạnh như cá biển, trứng, sản phẩm từ sữa và rau củ xanh. Cần thận trọng, không tự ý bổ sung các loại viên uống chứa hàm lượng iod cao hoặc ăn quá nhiều rong biển đậm đặc vì dư thừa iod có thể làm rối loạn hoạt động tuyến giáp trầm trọng hơn.

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, người mẹ cần chú ý nghỉ ngơi đầy đủ, hạn chế tình trạng căng thẳng kéo dài và uống đủ nước để hỗ trợ cơ chế tiết sữa hoạt động trơn tru. Khi phát hiện bản thân có những biểu hiện bất thường như mệt lả kéo dài, sụt cân ngoài ý muốn, run tay, tim đập nhanh hồi hộp hoặc vùng bướu ở cổ to nhanh gây nuốt nghẹn và khó thở, người mẹ cần sớm đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được xét nghiệm máu và siêu âm kiểm tra kịp thời.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết mang tính phổ biến kiến thức y khoa, không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Người mẹ mắc bướu cổ tuyệt đối không tự ý mua thuốc, dừng thuốc hoặc thay đổi liều lượng thuốc đang dùng. Cần thông báo cụ thể với nhân viên y tế về việc đang cho con bú trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc tây, thảo dược hoặc sản phẩm bổ sung nào. Chống chỉ định hoàn toàn việc cho con bú khi người mẹ đang trong liệu trình điều trị hoặc chẩn đoán bằng iod phóng xạ.

Tóm tắt

Người mẹ bị bướu cổ phần lớn đều có thể yên tâm duy trì việc cho con bú để mang lại nguồn dinh dưỡng tối ưu cho sự phát triển của trẻ. Chìa khóa quan trọng là kiểm soát tốt chức năng tuyến giáp dưới sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa và tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn trong suốt thời gian nuôi con.