Mắt bé bị đỏ: Các nguyên nhân thường gặp và cách chăm sóc

Mắt bé bị đỏ là gì?

Đỏ mắt ở trẻ em là tình trạng các mạch máu nhỏ li ti trên màng kết mạc hoặc củng mạc bị giãn nở và sung huyết, làm cho lòng trắng của mắt chuyển sang màu hồng nhạt hoặc đỏ rực. Đây không phải là một bệnh lý đơn lẻ mà là phản ứng phòng vệ hoặc triệu chứng của nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau, từ kích ứng cơ học thông thường cho đến các bệnh nhiễm khuẩn cần can thiệp y tế.

Ở trẻ nhỏ, hàng rào bảo vệ bề mặt nhãn cầu và hệ miễn dịch còn non nớt, kết hợp với thói quen thường xuyên dùng tay quẹt lên mặt hoặc dụi mắt khi chơi đùa, khiến mắt bé rất dễ bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài. Tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh, mắt đỏ có thể tự thoái lui sau vài ngày khi được giữ vệ sinh sạch sẽ, nhưng cũng có thể tiến triển nặng nề gây ảnh hưởng đến thị giác nếu xảy ra bội nhiễm hoặc biến chứng loét giác mạc.

Các nguyên nhân phổ biến khiến mắt bé bị đỏ

Tình trạng mắt bé bị đỏ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau trong sinh hoạt hằng ngày. Phổ biến hàng đầu là viêm kết mạc, hay còn gọi là đau mắt đỏ, có thể do virus như Adenovirus, vi khuẩn như phế cầu, tụ cầu hoặc do phản ứng dị ứng thời tiết, bụi phấn hoa và lông động vật. Khi bị viêm kết mạc do virus hoặc vi khuẩn, mắt bé thường đỏ nhiều kèm tiết dịch ghèn vàng hoặc xanh, dính mi mắt sau khi ngủ dậy.

Bên cạnh đó, tắc tuyến lệ bẩm sinh cũng là nguyên nhân hay gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ dưới một tuổi, khiến nước mắt không thoát được xuống mũi, gây ứ đọng, đổ ghèn và đỏ khóe mắt. Ngoài ra, chấn thương nhẹ, dị vật nhỏ như hạt cát, sợi lông mi bay vào mắt, hoặc tác động kích ứng từ xà phòng tắm, khói thuốc lá, nước hồ bơi chứa clo cũng khiến màng kết mạc của bé bị kích ứng dữ dội và đỏ rực.

Dấu hiệu nhận biết và phân biệt mức độ đỏ mắt ở trẻ

Quan sát kỹ các triệu chứng đi kèm giúp cha mẹ bước đầu phán đoán được mức độ ảnh hưởng của tình trạng đỏ mắt. Nếu bé bị đỏ mắt do dị ứng, dấu hiệu nổi bật thường là ngứa nhiều, bé liên tục dụi mắt, chảy nước mắt trong và có thể kèm theo hắt hơi, sổ mũi nhưng thị lực không bị suy giảm. Khi nguyên nhân do nhiễm khuẩn, mắt bé thường có nhiều ghèn đặc màu vàng đục hoặc xanh, kết mạc sưng mọng và hai mi mắt dễ bị dính chặt vào buổi sáng.

Trong trường hợp mắt đỏ xuất hiện đột ngột sau khi trẻ chơi đùa ngoài trời hoặc tiếp xúc với vật lạ, kèm theo phản xạ chớp mắt liên tục, sợ ánh sáng và khóc thét do đau cộm, phụ huynh cần nghĩ ngay đến nguy cơ dị vật xâm nhập hoặc xước giác mạc. Việc theo dõi sát sao thái độ của trẻ, khả năng nhìn theo đồ vật và mức độ phù nề của mi mắt sẽ cung cấp thông tin giá trị cho bác sĩ chuyên khoa mắt khi thăm khám.

Cách chăm sóc và vệ sinh mắt cho bé tại nhà an toàn

Khi phát hiện mắt bé bị đỏ, bước chăm sóc cơ bản và quan trọng nhất là giữ gìn vệ sinh nhãn cầu sạch sẽ. Cha mẹ nên dùng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% chuyên dùng cho mắt để rửa và làm trôi gỉ mắt cho bé. Trước khi thao tác, người lớn phải rửa tay thật sạch bằng xà phòng sát khuẩn. Dùng gạc y tế tiệt trùng hoặc bông gòn sạch thấm nước muối sinh lý, lau nhẹ nhàng từ đầu khóe mắt ra đuôi mắt, tuyệt đối dùng riêng từng miếng gạc cho mỗi bên mắt để tránh lây nhiễm chéo.

Đồng thời, cần hướng dẫn hoặc nhắc nhở trẻ không dùng tay dụi mắt để hạn chế làm trầy xước bề mặt giác mạc. Cho trẻ nghỉ ngơi trong phòng thoáng mát, đủ ánh sáng nhưng tránh gió lùa và ánh nắng gay gắt trực tiếp. Phụ huynh nên giặt sạch khăn mặt, vỏ gối của trẻ bằng nước ấm và phơi dưới nắng, đồng thời giữ đồ chơi của bé luôn sạch sẽ để ngăn chặn mầm bệnh lây lan.

Các dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay

Mặc dù nhiều trường hợp đỏ mắt có thể tự khỏi khi chăm sóc vệ sinh đúng cách, phụ huynh tuyệt đối không được chủ quan trước những biểu hiện bất thường nghiêm trọng. Cần đưa bé đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt ngay lập tức nếu mắt bé bị đỏ kèm theo triệu chứng đau nhức dữ dội, bé quấy khóc liên tục không dứt hoặc sợ ánh sáng chói. Những dấu hiệu này cảnh báo tổn thương giác mạc hoặc viêm nội nhãn nguy hiểm.

Ngoài ra, cha mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đi khám khi phát hiện tròng đen của mắt mờ đục, mí mắt sưng tấy đỏ mọng lan rộng ra quanh hốc mắt, hoặc trẻ có biểu hiện suy giảm thị lực như hay vấp ngã, không dõi theo đồ chơi. Tình trạng mắt đỏ kèm sốt cao, xuất hiện nhiều dịch mủ đặc hoặc không có dấu hiệu thuyên giảm sau 48 giờ tự chăm sóc cũng là những chỉ định bắt buộc phải có sự đánh giá và can thiệp từ bác sĩ chuyên khoa.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, kháng viêm hoặc corticoid cho trẻ khi chưa có chỉ định cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc lạm dụng thuốc nhỏ mắt bừa bãi có thể dẫn đến nhiều biến chứng khôn lường như tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc làm nặng thêm tình trạng nhiễm trùng. Không áp dụng các biện pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng khoa học như nhỏ sữa mẹ, đắp lá cây, xông hơi tinh dầu vào mắt bé. Toàn bộ thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục y tế và không thay thế cho chẩn đoán trực tiếp từ nhân viên y tế.

Tóm tắt

Tình trạng mắt bé bị đỏ đòi hỏi sự quan sát cẩn trọng và cách xử trí đúng mực từ cha mẹ. Giữ vệ sinh sạch sẽ bằng nước muối sinh lý tiệt trùng và tạo môi trường sống trong lành là giải pháp an toàn hàng đầu. Khi mắt trẻ có biểu hiện đỏ kéo dài, nhiều mủ hoặc trẻ khó chịu quấy khóc, việc đưa bé đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt là điều cần thiết để bảo vệ an toàn thị giác lâu dài cho con.