Viêm thanh quản ở trẻ em có nguy hiểm không và cách nhận biết biến chứng

Viêm thanh quản ở trẻ em là gì?

Viêm thanh quản ở trẻ em là tình trạng sưng phù, viêm nhiễm niêm mạc tại thanh quản và các cấu trúc lân cận như nắp thanh môn hoặc vùng dưới thanh môn. Bệnh thường gặp nhất ở lứa tuổi từ sáu tháng đến ba tuổi, giai đoạn đường dẫn khí còn non nớt và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.

Thanh quản vừa giữ vai trò phát âm qua chuyển động của dây thanh, vừa là cửa ngõ dẫn khí vào phổi. Khi bị viêm, niêm mạc sưng to làm thay đổi tần số rung động của dây thanh khiến trẻ bị khàn tiếng hoặc mất tiếng. Nguy hiểm hơn, lớp niêm mạc phồng rộp làm thu hẹp lòng đường thở, cản trở luồng khí lưu thông ra vào phổi. Nhận biết tính chất của bệnh giúp cha mẹ không quá hoang mang nhưng cũng không lơ là trước các biến chứng hô hấp nguy hiểm.

Mức độ nguy hiểm của bệnh viêm thanh quản đối với trẻ nhỏ

Viêm thanh quản ở trẻ nhỏ phần lớn do nhiễm virus đường hô hấp trên và diễn tiến ở mức độ nhẹ đến trung bình, có thể tự lui sau vài ngày chăm sóc thích hợp. Tuy nhiên, căn bệnh này hoàn toàn có nguy cơ trở nên nguy hiểm tính mạng trong thời gian ngắn nếu tình trạng sưng phù niêm mạc tiến triển nhanh.

Đặc điểm giải phẫu đường thở của trẻ em là lòng thanh quản hẹp, tổ chức liên kết dưới niêm mạc lỏng lẻo và phản xạ co thắt cơ thanh quản rất nhạy cảm. Chỉ cần niêm mạc phù nề nhẹ một milimét cũng làm khẩu kính đường thở giảm đi đáng kể, khiến lưu lượng không khí sụt giảm mạnh. Khi phù nề bít tắc đường thở, trẻ rơi vào tình trạng suy hô hấp cấp, thiếu oxy não và kiệt sức nhanh chóng nếu không được xử trí y tế khẩn cấp.

Những dấu hiệu cảnh báo bệnh đang diễn tiến xấu

Viêm thanh quản thường khởi phát như cảm lạnh thông thường với sốt nhẹ, chảy nước mũi và nghẹt mũi. Sau một đến hai ngày, các triệu chứng đặc trưng bắt đầu lộ rõ, bao gồm giọng nói khàn đặc, tiếng khóc nghẹn và cơn ho có âm vang trầm sâu như tiếng chó sủa hay tiếng đập cánh.

Tình trạng chuyển nặng biểu hiện rõ nhất qua tiếng thở rít thanh quản, âm thanh nghe the the hoặc khò khè khi trẻ hít vào, đặc biệt dễ nhận thấy vào ban đêm hoặc lúc trẻ quấy khóc. Nếu tiếng thở rít xuất hiện ngay cả khi trẻ nằm yên tĩnh, kèm theo cánh mũi phập phồng, co kéo cơ liên sườn và rút lõm hõm ức, trẻ đã có dấu hiệu tắc nghẽn đường thở nghiêm trọng và cần được đưa đi cấp cứu ngay lập tức.

Yếu tố khởi phát và nguyên nhân gây viêm sưng thanh quản

Nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm thanh quản ở trẻ là các loại virus đường hô hấp như Parainfluenza, Adenovirus, virus hợp bào hô hấp hoặc cúm. Virus xâm nhập gây tổn thương biểu mô hô hấp, kích hoạt phản ứng viêm làm xung huyết, sưng nề thanh quản và vùng dưới thanh môn.

Bên cạnh đó, một số trường hợp viêm thanh quản do vi khuẩn có thể diễn tiến rất nặng thành viêm nắp thanh thiệt hoặc viêm khí phế quản giả mạc. Các yếu tố thuận lợi làm tăng nguy cơ mắc bệnh bao gồm thời tiết chuyển lạnh đột ngột, trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá, môi trường ô nhiễm, hoặc trẻ la hét, quấy khóc liên tục trong thời gian dài làm tổn thương cơ học dây thanh âm. Trẻ có cơ địa dị ứng hoặc trào ngược dạ dày thực quản cũng dễ bị kích ứng thanh quản hơn.

Phương pháp hỗ trợ và chăm sóc trẻ tại nhà đúng cách

Với các trường hợp nhẹ được bác sĩ chỉ định theo dõi tại nhà, việc quan trọng nhất là giữ cho trẻ bình tĩnh, tránh để trẻ khóc nhiều vì khóc sẽ làm tăng áp lực đường thở và khiến thanh quản phù nề nặng hơn. Cha mẹ nên bế trẻ ở tư thế ngồi thẳng hoặc hơi nâng cao đầu khi ngủ để giảm bớt gánh nặng hô hấp.

Tăng cường bổ sung nước ấm, nước trái cây hoặc sữa giúp làm loãng dịch đờm và làm dịu niêm mạc họng. Duy trì độ ẩm không khí trong phòng bằng máy tạo ẩm hoặc đưa trẻ vào phòng tắm có hơi nước ấm bốc lên trong vài phút có thể giúp trẻ dễ thở hơn. Luôn theo dõi sát nhịp thở, màu sắc da môi và thân nhiệt của trẻ cả ngày lẫn đêm để kịp thời phát hiện biến chứng.

Lưu ý an toàn

Thông tin cung cấp chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm ho liều mạnh, thuốc an thần hoặc thuốc chống viêm corticoid cho trẻ uống mà không có đơn thuốc. Nếu trẻ có dấu hiệu tím tái, co giật, thở dốc hoặc chảy nước dãi không nuốt được, phải đưa trẻ đến phòng cấp cứu của cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức, không cố gắng xử trí tại nhà.

Tóm tắt

Viêm thanh quản ở trẻ em đa số đáp ứng tốt nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, cha mẹ tuyệt đối không được chủ quan trước triệu chứng thở rít và khó thở. Khi thấy trẻ mệt lả hoặc tím tái, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay để bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Nhi khoa can thiệp kịp thời.