Chăm sóc trẻ sơ sinh bị sốt an toàn và hiệu quả ngay tại nhà

Chăm sóc trẻ sơ sinh bị sốt là gì?

Sốt là hiện tượng gia tăng thân nhiệt của cơ thể vượt qua mức bình thường do trung tâm điều hòa nhiệt độ ở vùng dưới đồi thiết lập lại. Ở trẻ sơ sinh, thân nhiệt được xác định là sốt khi nhiệt độ đo được tại hậu môn đạt từ ba mươi tám độ C trở lên, hoặc nhiệt độ đo ở nách đạt từ ba mươi bảy phẩy năm độ C trở lên.

Cơ chế điều hòa thân nhiệt ở trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện, lớp mỡ dưới da còn mỏng và diện tích bề mặt cơ thể so với cân nặng tương đối lớn, khiến trẻ rất dễ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ môi trường xung quanh hoặc quần áo ủ quá ấm. Tuy nhiên, sốt ở giai đoạn sơ sinh thường liên quan đến các tác nhân nhiễm khuẩn hoặc virus, chẳng hạn như viêm đường hô hấp, nhiễm trùng đường tiêu hóa, nhiễm trùng máu hoặc nhiễm trùng rốn. Do đó, việc theo dõi sát sao thân nhiệt và trạng thái toàn thân của trẻ sơ sinh là vô cùng quan trọng.

Cách đo thân nhiệt chính xác cho trẻ sơ sinh

Để xác định chính xác trẻ có bị sốt hay không, phụ huynh cần sử dụng nhiệt kế y tế thay vì chỉ dùng tay áp vào trán hoặc lưng trẻ. Vị trí đo nhiệt độ hậu môn được xem là phản ánh chính xác nhất nhiệt độ trung tâm ở trẻ sơ sinh. Khi đo hậu môn, cha mẹ nên dùng nhiệt kế điện tử đầu mềm, vệ sinh sạch sẽ, bôi trơn đầu đo và đưa nhẹ nhàng vào trực tràng khoảng một đến hai centimet.

Nếu đo ở nách, cha mẹ cần lau khô hõm nách của trẻ, đặt bầu cảm biến nhiệt kế vào chính giữa nách và khép chặt cánh tay trẻ vào thân mình trong suốt thời gian thiết bị đo. Phương pháp đo nách thuận tiện và dễ thực hiện hơn, nhưng thông thường nhiệt độ đo nách sẽ thấp hơn nhiệt độ hậu môn khoảng 0,5 độ C. Việc ghi lại thời gian và mức nhiệt độ cụ thể qua mỗi lần đo sẽ giúp bác sĩ có cơ sở dữ liệu quan trọng để đánh giá diễn tiến bệnh của trẻ.

Các bước chăm sóc và làm mát cơ thể an toàn tại nhà

Khi trẻ sơ sinh bị sốt, ưu tiên hàng đầu là tạo môi trường thông thoáng và dễ chịu cho trẻ tỏa nhiệt tự nhiên. Cha mẹ nên cởi bớt các lớp quần áo dày, chỉ cho trẻ mặc một lớp quần áo mỏng bằng chất liệu cotton mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt. Không nên quấn tã hay trùm chăn quá kín vì điều này dễ làm nhiệt độ cơ thể tích tụ và tăng cao hơn.

Phòng ngủ của trẻ cần duy trì nhiệt độ thoáng mát, ổn định quanh mức hai mươi sáu đến hai mươi tám độ C, tránh gió lùa trực tiếp từ quạt hoặc luồng gió phả thẳng từ máy điều hòa nhiệt độ. Nếu trẻ toát mồ hôi, phụ huynh dùng khăn xô mềm lau khô lưng, ngực và trán cho trẻ để tránh tình trạng mồ hôi thấm ngược làm trẻ nhiễm lạnh. Đồng thời, cha mẹ cần tiếp tục cho trẻ bú mẹ hoặc bú bình theo nhu cầu, chia nhỏ cữ bú để trẻ dễ tiêu hóa và không bị mất nước.

Phương pháp lau mát hạ nhiệt đúng cách cho trẻ sơ sinh

Phương pháp lau người bằng nước ấm là biện pháp hỗ trợ hạ nhiệt vật lý an toàn được khuyến cáo cho trẻ sơ sinh. Cha mẹ chuẩn bị chậu nước ấm có nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt của trẻ khoảng một đến hai độ C, dùng khuỷu tay hoặc nhiệt kế thử độ ấm của nước để đảm bảo không làm bỏng da trẻ.

Dùng khăn bông mềm nhúng nước ấm, vắt ráo bớt nước rồi nhẹ nhàng lau khắp người trẻ, đặc biệt chú ý đến các vị trí có mạch máu lớn đi qua như hai bên nách, hai bên bẹn và vùng cổ. Nước ấm sẽ giúp các mạch máu dưới da giãn nở nhẹ, tạo điều kiện cho nhiệt lượng thoát ra môi trường bên ngoài dễ dàng hơn. Cần tránh lau vùng ngực và lưng quá lâu. Thay khăn liên tục và thực hiện việc lau người trong khoảng mười đến mười lăm phút, sau đó lau khô người trẻ và mặc lại trang phục mỏng.

Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám ngay

Hệ thống miễn dịch của trẻ sơ sinh còn rất non nớt, do đó bất kỳ cơn sốt nào ở lứa tuổi này cũng đều có thể là tín hiệu cảnh báo của một đợt nhiễm trùng nghiêm trọng cần can thiệp y tế khẩn cấp. Cha mẹ cần lập tức đưa trẻ đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế có chuyên khoa nhi khi thấy trẻ sốt từ ba mươi tám độ C trở lên đo ở hậu môn.

Đặc biệt, cần đi khám cấp cứu ngay nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm kèm theo như bú kém, bỏ bú, li bì khó đánh thức, quấy khóc liên tục không thể dỗ, da tái nhợt hoặc nổi vân tím, thở nhanh, thở rên, co lõm lồng ngực khi hít vào, nôn trớ tất cả mọi thứ hoặc có biểu hiện co giật. Cha mẹ tuyệt đối không trì hoãn việc đưa trẻ đi khám vì diễn tiến bệnh ở trẻ sơ sinh thường rất nhanh và khó lường trước.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ sơ sinh dùng thuốc hạ sốt như paracetamol hoặc ibuprofen khi chưa có sự thăm khám và hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Tránh áp dụng các biện pháp dân gian chưa được kiểm chứng khoa học như cạo gió, cắt lể, đắp lá cây, chườm đá lạnh hoặc lau người bằng cồn y tế lên da trẻ sơ sinh. Những phương pháp này có thể gây bỏng lạnh, co giật, tổn thương làn da mỏng manh hoặc ngộ độc qua da rất nguy hiểm đến tính mạng của trẻ.

Tóm tắt

Sốt ở trẻ sơ sinh đòi hỏi sự bình tĩnh, cẩn trọng và theo dõi sát sao từ gia đình. Việc đo nhiệt độ đúng cách, giữ trẻ thoáng mát và nhanh chóng đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa nhi là nguyên tắc quan trọng hàng đầu giúp bảo vệ an toàn cho trẻ. Phụ huynh tuyệt đối không tự phán đoán bệnh hoặc tự ý cho trẻ sơ sinh dùng thuốc khi chưa có chỉ định y khoa.