Phụ nữ mang thai nên làm xét nghiệm máu vào những thời điểm nào

Mang thai xét nghiệm máu khi nào là gì?

Xét nghiệm máu thai kỳ bao gồm nhiều xét nghiệm cận lâm sàng khác nhau, từ công thức máu toàn phần, định nhóm máu, yếu tố Rh, sàng lọc bệnh truyền nhiễm cho đến đo đường huyết và tầm soát dị tật bẩm sinh. Máu của người mẹ là nguồn vận chuyển dưỡng chất và oxy nuôi dưỡng bào thai, đồng thời phản ánh trực tiếp tình trạng chuyển hóa và miễn dịch của cơ thể mẹ.

Việc thực hiện các xét nghiệm này đúng thời điểm giúp bác sĩ phát hiện kịp thời tình trạng thiếu máu do thiếu sắt, bất đồng nhóm máu mẹ con, đái tháo đường thai kỳ hoặc các bệnh nhiễm trùng như viêm gan B, HIV và giang mai. Từ những kết quả chuẩn xác, đội ngũ y tế sẽ xây dựng phác đồ theo dõi, can thiệp dinh dưỡng hoặc điều trị dự phòng phù hợp, giảm thiểu tối đa các rủi ro sản khoa và chuẩn bị điều kiện tốt nhất cho cuộc sinh nở.

Xét nghiệm máu trong ba tháng đầu thai kỳ

Ngay trong lần khám thai đầu tiên, thường rơi vào khoảng tuần thứ 6 đến tuần thứ 12, bác sĩ sẽ chỉ định một gói xét nghiệm máu toàn diện. Mục tiêu chính ở giai đoạn này là xác định nhóm máu hệ ABO, yếu tố Rh để dự phòng tình trạng bất đồng nhóm máu giữa mẹ và con. Bên cạnh đó, xét nghiệm công thức máu toàn phần giúp phát hiện sớm nguy cơ thiếu máu thiếu sắt hoặc bệnh tan máu bẩm sinh Thalassemia.

Ngoài ra, thai phụ cũng được tầm soát các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể lây qua nhau thai như virus viêm gan B, giang mai, HIV và kháng thể Rubella. Trong khoảng tuần 11 đến tuần 13 và 6 ngày, xét nghiệm máu sàng lọc trước sinh như Double test hoặc xét nghiệm ADN tự do của thai nhi trong máu mẹ NIPT thường được kết hợp cùng siêu âm đo độ mờ da gáy để đánh giá nguy cơ mắc các hội chứng bất thường nhiễm sắc thể phổ biến như hội chứng Down, Edwards và Patau.

Xét nghiệm máu trong ba tháng giữa thai kỳ

Bước sang tam cá nguyệt thứ hai, lịch xét nghiệm máu tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi sự phát triển của thai nhi và chức năng chuyển hóa của người mẹ. Nếu chưa thực hiện sàng lọc dị tật ở giai đoạn đầu, thai phụ có thể được chỉ định làm xét nghiệm Triple test trong khoảng tuần thứ 15 đến tuần thứ 20 để ước tính nguy cơ dị tật ống thần kinh và bất thường nhiễm sắc thể.

Đặc biệt, trong khoảng tuần thai thứ 24 đến 28, tất cả thai phụ đều được khuyến cáo thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống để sàng lọc đái tháo đường thai kỳ. Đây là xét nghiệm lấy máu nhiều lần sau khi uống một lượng dung dịch đường tiêu chuẩn nhằm đánh giá khả năng dung nạp carbohydrate. Việc phát hiện sớm đái tháo đường thai kỳ giúp bác sĩ và thai phụ kịp thời điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, vận động, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như đa ối, thai to hoặc tiền sản giật.

Xét nghiệm máu trong ba tháng cuối chuẩn bị cho cuộc sinh

Ở tam cá nguyệt thứ ba, từ tuần thứ 28 đến tuần thứ 36 trở đi, xét nghiệm máu nhằm mục đích đánh giá lại thể trạng tổng quát của người mẹ và chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc chuyển dạ. Bác sĩ thường chỉ định kiểm tra lại công thức máu để đánh giá tình trạng thiếu máu cận sinh, số lượng tiểu cầu và các yếu tố đông máu cơ bản nhằm dự phòng nguy cơ băng huyết sau sinh.

Bên cạnh đó, xét nghiệm chức năng gan, chức năng thận và định lượng acid uric trong máu có thể được thực hiện nếu thai phụ có các triệu chứng nghi ngờ tiền sản giật hoặc tăng huyết áp thai kỳ. Đối với những thai phụ có nhóm máu Rh âm tính chưa xuất hiện kháng thể, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm kiểm tra kháng thể bất thường và tiêm dự phòng globulin miễn dịch kháng D theo đúng hướng dẫn chuyên môn để bảo vệ thai nhi.

Những lưu ý quan trọng khi đi làm xét nghiệm máu thai kỳ

Để kết quả xét nghiệm máu phản ánh chính xác nhất tình trạng sức khỏe, thai phụ cần chú ý tuân thủ đúng hướng dẫn của nhân viên y tế trước khi lấy mẫu. Một số xét nghiệm như đo đường huyết lúc đói, nghiệm pháp dung nạp glucose hoặc mỡ máu yêu cầu mẹ bầu phải nhịn ăn từ 8 đến 10 tiếng, chỉ được uống một ít nước lọc. Ngược lại, các xét nghiệm công thức máu thông thường hay sàng lọc NIPT không đòi hỏi phải nhịn ăn tuyệt đối.

Thai phụ nên trao đổi trước với bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phòng xét nghiệm về loại xét nghiệm sắp thực hiện để có sự chuẩn bị chu đáo. Hãy giữ tâm lý thoải mái, nghỉ ngơi đầy đủ vào đêm hôm trước, tránh căng thẳng và thông báo cho bác sĩ nếu đang sử dụng các loại thuốc bổ sung, vitamin hoặc khoáng chất vì một số hoạt chất có thể làm sai lệch nhẹ chỉ số sinh hóa máu.

Lưu ý an toàn

Thông tin về các mốc xét nghiệm máu trong thai kỳ chỉ mang tính chất tham khảo phổ quát và không thay thế cho chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa sản. Tùy thuộc vào tiền sử bệnh lý, sức khỏe thực tế của từng thai phụ và diễn biến của thai nhi, bác sĩ có thể điều chỉnh hoặc bổ sung các xét nghiệm chuyên biệt khác. Thai phụ không nên tự ý bỏ qua các mốc kiểm tra định kỳ hoặc tự giải đoán kết quả xét nghiệm mà không có sự tư vấn của nhân viên y tế chuyên môn.

Tóm tắt

Xét nghiệm máu là phương pháp theo dõi thai kỳ an toàn, khoa học và không thể thiếu để bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé. Việc chủ động thăm khám và thực hiện xét nghiệm đúng các mốc thời gian khuyến cáo giúp phát hiện sớm các nguy cơ, từ đó nhận được sự tư vấn, hỗ trợ y tế kịp thời để đón một thai kỳ trọn vẹn và an tâm.