Hình ảnh phát ban sốt xuất huyết ở trẻ em và cách phân biệt

Hình ảnh sốt xuất huyết ở trẻ em là gì?

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi vằn Aedes aegypti. Ở trẻ nhỏ, bệnh thường khởi phát đột ngột với triệu chứng sốt cao liên tục kéo dài từ 2 đến 7 ngày, kèm theo đau đầu, đau hốc mắt và đau mỏi cơ khớp. Tổn thương da và mạch máu là một trong những đặc trưng trực quan nổi bật nhất của bệnh.

Các biểu hiện ngoài da thay đổi theo từng giai đoạn, từ sung huyết đỏ da trong những ngày đầu sốt, tiếp đến là sự xuất hiện của các chấm xuất huyết li ti dưới da, và cuối cùng là ban hồi phục dạng da hoa tiêu khi trẻ bắt đầu thuyên giảm. Do biểu hiện ban đầu rất dễ nhầm lẫn với sốt phát ban hoặc dị ứng thông thường, việc nhận biết chính xác đặc điểm tổn thương ngoài da có ý nghĩa quan trọng trong công tác theo dõi và chăm sóc trẻ tại nhà.

Đặc điểm các chấm xuất huyết dưới da ở trẻ nhỏ

Tổn thương da điển hình nhất của sốt xuất huyết là các chấm xuất huyết nhỏ li ti, có màu đỏ hoặc tím sẫm, thường xuất hiện ở cẳng tay, cẳng chân, ngực hoặc bụng của trẻ. Các chấm này xuất hiện do hồng cầu thoát ra khỏi lòng mạch khi thành mao mạch bị tăng tính thấm hoặc tiểu cầu trong máu giảm sút.

Đặc điểm phân biệt quan trọng nhất là các chấm xuất huyết này không biến mất khi dùng ngón tay căng nhẹ vùng da xung quanh. Đôi khi, tổn thương da có thể tụ lại thành từng mảng bầm tím dưới da dù trẻ không hề va chạm vào vật cứng. Khi quan sát thấy hiện tượng này, phụ huynh cần đặc biệt chú ý vì đây là dấu hiệu cho thấy tình trạng thoát mạch đã bắt đầu diễn ra.

Phân biệt ban sốt xuất huyết với ban dị ứng và sốt phát ban

Trong những ngày đầu khởi phát sốt cao, da của trẻ thường ửng đỏ, xung huyết toàn thân tương tự như khi bị sốt do virus thông thường. Đến giai đoạn lui sốt hoặc hồi phục, cơ thể trẻ có thể xuất hiện ban dạng dát sẩn đỏ li ti xen kẽ với những vùng da lành hình tròn hoặc bầu dục, tạo nên hình ảnh da hoa tiêu rất đặc trưng.

Khác với ban dị ứng thường gây ngứa dữ dội và nổi gờ cộm trên mặt da như mày đay, ban sốt xuất huyết thường phẳng với bề mặt da. Ở giai đoạn hồi phục, ban có thể hơi ngứa nhẹ nhưng không kèm theo phù nề mi mắt hay môi như trong các phản ứng dị ứng thuốc hoặc thức ăn. Việc phân biệt rõ tính chất sẩn ngứa hay dát phẳng giúp định hướng nguyên nhân chính xác hơn.

Biểu hiện xuất huyết niêm mạc và các hốc tự nhiên

Ngoài các vết xuất huyết trên bề mặt da, phụ huynh cần quan sát kỹ các hốc tự nhiên để phát hiện sớm tình trạng xuất huyết niêm mạc. Biểu hiện phổ biến gồm có chảy máu chân răng khi trẻ đánh răng, chảy máu cam một bên hoặc hai bên mũi tái diễn nhiều lần.

Ở trẻ lớn gái đã bước vào tuổi dậy thì, sốt xuất huyết có thể khiến chu kỳ kinh nguyệt xuất hiện sớm bất thường hoặc lượng máu kinh ra nhiều hơn hẳn bình thường. Một số trẻ có thể xuất hiện tình trạng xuất huyết kết mạc mắt khiến tròng trắng có vệt đỏ tươi. Những tổn thương niêm mạc này cảnh báo mức độ suy giảm tiểu cầu rõ rệt và đòi hỏi phải được đánh giá y tế ngay lập tức.

Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm phụ huynh cần theo dõi sát

Bên cạnh việc quan sát tổn thương trên da, cha mẹ cần nhận biết các biểu hiện cảnh báo nguy cơ diễn tiến nặng của sốt xuất huyết. Khi trẻ có biểu hiện đau bụng liên tục, đặc biệt là đau vùng hạ sườn phải, nôn ói nhiều lần trong ngày hoặc nôn ra dịch có màu nâu đen thì cần đưa đi cấp cứu ngay.

Các dấu hiệu khác bao gồm trẻ li bì, lơ mơ, bứt rứt, tay chân lạnh ẩm, tiểu ít và biểu hiện mệt lả dù thân nhiệt đã hạ về mức bình thường. Đây là lúc thể tích tuần hoàn bị suy giảm do thoát huyết tương nặng, có thể dẫn tới sốc nếu không được bác sĩ xử trí truyền dịch kịp thời theo phác đồ chuyên khoa.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng kháng sinh, thuốc hạ sốt chứa aspirin hoặc ibuprofen vì có thể gây loét dạ dày và xuất huyết khó cầm. Không tự ý truyền dịch tại nhà cho trẻ khi chưa có chỉ định và giám sát trực tiếp của nhân viên y tế.

Tóm tắt

Nhận diện đúng các dạng tổn thương da trong sốt xuất huyết giúp phụ huynh theo dõi sát tiến triển bệnh của trẻ. Tuy nhiên, hình thái phát ban không phản ánh trọn vẹn mức độ nặng của bệnh. Việc đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và theo dõi định kỳ theo chỉ định của bác sĩ là yếu tố quyết định sự an toàn của trẻ.