Dấu hiệu đột quỵ não xuất hiện đột ngột và cách xử trí cấp cứu

Dấu hiệu đột quỵ là gì?

Đột quỵ brain bao gồm hai thể bệnh chính là đột quỵ nhồi máu brain do tắc mạch máu và đột quỵ xuất huyết brain do vỡ mạch máu. Ngoài ra, người bệnh có thể gặp cơn thiếu máu brain cục bộ tạm thời với các biểu hiện tương tự đột quỵ nhưng hồi phục trong thời gian ngắn. Dù ở thể bệnh nào, các biểu hiện tổn thương thần kinh cũng thường xuất hiện đột ngột và tiến triển rất nhanh.

Việc nhận diện sớm đột quỵ dựa vào các thay đổi bất thường ở khuôn mặt, vận động tay chân và khả năng ngôn ngữ của người bệnh. Thời gian vàng để can thiệp y khoa hiệu quả thường nằm trong vài giờ đầu kể từ khi các triệu chứng bắt đầu xuất hiện. Do đó, hiểu rõ bản chất tổn thương và tính chất cấp bách của tai biến mạch máu brain là nền tảng để triển khai các biện pháp sơ cứu phù hợp.

Quy tắc FAST nhận diện sớm biến cố đột quỵ não

Quy tắc FAST là công cụ dễ nhớ giúp phát hiện nhanh các triệu chứng đột quỵ phổ biến nhất. Chữ F đại diện cho khuôn mặt, khi người bệnh bị liệt cơ mặt dẫn đến méo miệng, nhân trung lệch hoặc nụ cười bị lệch sang một bên. Chữ A đại diện cho tay chân, biểu hiện qua tình trạng yếu hoặc tê đột ngột một bên cơ thể, người bệnh không thể giơ hai tay lên cao cùng lúc hoặc một tay bị rơi xuống tự do.

Chữ S đại diện cho giọng nói, khi người bệnh khó nói, phát âm không rõ từ, nói ngọng hoặc không hiểu được lời nói của người khác. Chữ T đại diện cho thời gian, nhấn mạnh rằng ngay khi phát hiện bất kỳ triệu chứng nào trong ba dấu hiệu trên, cần lập tức gọi xe cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ gần nhất.

Các triệu chứng đột quỵ não thường gặp khác

Bên cạnh quy tắc FAST, đột quỵ não còn có thể biểu hiện qua nhiều triệu chứng thần kinh khác xuất hiện thình lình. Người bệnh có thể gặp tình trạng rối loạn thị giác đột ngột như nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực ở một hay cả hai bên mắt. Sự mất cân bằng và chóng mặt dữ dội cũng là biểu hiện quan trọng, khiến người bệnh đi đứng xiêu vẹo, mất phối hợp động tác hoặc ngã đột ngột.

Cơn đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột không rõ nguyên nhân, thường được mô tả là đau nhất từ trước đến nay, có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ xuất huyết brain. Ngoài ra, người bệnh có thể có biểu hiện rối loạn ý thức, lú lẫn, mất định hướng không gian thời gian hoặc đột ngột rơi vào trạng thái hôn mê. Nhận biết toàn diện các biểu hiện này giúp không bỏ sót biến cố cấp cứu.

Những việc cần làm ngay khi phát hiện người bị đột quỵ

Khi nghi ngờ một người bị đột quỵ, hành động quan trọng nhất là gọi ngay trung tâm cấp cứu 115 hoặc liên hệ xe cấp cứu của bệnh viện gần nhất. Trong lúc chờ lực lượng y tế, cần giữ cho người bệnh ở vị trí an toàn, thoáng mát và nằm nghiêng một bên nếu có biểu hiện nôn mửa để tránh nguy cơ sặc chất nôn vào đường hô hấp.

Cần nới lỏng quần áo, cà vạt, thắt lưng của người bệnh để tạo sự thông thoáng cho hô hấp. Theo dõi sát sao tình trạng ý thức, nhịp thở và cử động của nạn nhân. Nếu người bệnh ngừng thở hoặc ngừng tim, người hỗ trợ có kỹ năng cần tiến hành hồi sức tim phổi ngay lập tức. Ghi nhớ chính xác thời điểm xuất hiện triệu chứng đầu tiên là thông tin cực kỳ quan trọng để cung cấp cho bác sĩ khi đến bệnh viện.

Những sai lầm nguy hiểm cần tránh khi sơ cứu đột quỵ

Xử trí sai cách khi sơ cứu đột quỵ có thể gây nguy hiểm đến tính mạng và làm mất đi cơ hội hồi phục của người bệnh. Tuyệt đối không cho người bệnh ăn, uống hoặc uống bất kỳ loại thuốc nào, kể cả thuốc hạ huyết áp hay thuốc an thần, vì nguy cơ sặc vào phổi rất cao do phản xạ nuốt bị suy giảm.

Không tự ý thực hiện các biện pháp dân gian chưa được kiểm chứng như cạo gió, trích máu ngón tay, trích máu dái tai hoặc cạy răng người bệnh. Những hành động này làm kéo dài thời gian tiếp cận y tế và có thể gây biến chứng nhiễm trùng hoặc chảy máu khó kiểm soát. Ngoài ra, không tự vận chuyển người bệnh bằng xe máy hay các phương tiện không đảm bảo an toàn, mà cần ưu tiên phương tiện cấp cứu chuyên dụng có trang bị y tế.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chung và không thay thế cho việc chẩn đoán hay xử trí y tế chuyên khoa. Đột quỵ não là tình trạng cấp cứu y khoa đe dọa tính mạng, mọi trường hợp nghi ngờ đều cần được đánh giá và can thiệp trực tiếp bởi nhân viên y tế tại cơ sở chuyên khoa. Tuyệt đối không tự điều trị hoặc trì hoãn việc đưa người bệnh đến bệnh viện.

Tóm tắt

Nhận biết sớm các triệu chứng đột quỵ não qua quy tắc FAST và các biểu hiện thần kinh bất thường đóng vai trò quyết định trong việc cứu chữa người bệnh. Xử trí đúng cách và đưa nạn nhân đến cơ sở y tế trong thời gian vàng giúp giảm thiểu nguy cơ tử vong cũng như các di chứng nặng nề về sau.