Cách sơ cứu người bị tai biến mạch máu não tại nhà đúng quy trình y tế

Sơ cứu người bị tai biến là gì?

Tai biến mạch máu não là hội chứng tổn thương chức năng thần kinh xảy ra cấp tính do sự gián đoạn tuần hoàn máu脑. Tình trạng này được chia làm hai dạng chính gồm đột quỵ nhồi máu脑 do xuất hiện cục máu đông gây tắc mạch và đột quỵ xuất huyết do vỡ mạch máu trong脑. Khi nguồn máu nuôi dưỡng bị gián đoạn, khu vực tế bào脑 tương ứng sẽ nhanh chóng bị thiếu oxy và dưỡng chất dẫn đến suy giảm hoặc mất hoàn toàn chức năng điều khiển.

Sơ cứu ban đầu đối với người bị tai biến không thay thế cho các biện pháp can thiệp chuyên khoa tại bệnh viện nhưng là mắt xích khởi đầu tối quan trọng. Mục đích chính của công tác hỗ trợ ban đầu là giữ cho người bệnh ở tư thế an toàn, hạn chế tối đa tổn thương thứ phát do ngã hoặc sặc chất tiết, đồng thời phối hợp đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế có năng lực điều trị đột quỵ trong thời gian ngắn nhất.

Nhận biết nhanh các biểu hiện nghi ngờ tai biến mạch máu não

Để hỗ trợ kịp thời, người xung quanh cần nhanh chóng quan sát các biểu hiện bất thường ở người bệnh thông qua quy tắc nhận biết phổ biến. Đầu tiên là hiện tượng lệch mặt hoặc méo miệng, biến dạng nụ cười khi bệnh nhân cố gắng cử động cơ mặt. Tiếp theo là tình trạng yếu hoặc liệt một bên cơ thể, biểu hiện qua việc người bệnh không thể nâng đồng thời hai tay lên hoặc một bên tay bị rơi xuống nhanh chóng. Sự rối loạn ngôn ngữ cũng là dấu hiệu đặc trưng khi người bệnh khó nói, nói ngọng, phát âm không rõ từ hoặc không hiểu được lời nói của người khác.

Bên cạnh đó, bệnh nhân có thể xuất hiện các triệu chứng đi kèm như mất thăng bằng đột ngột, chóng mặt dữ dội, thị lực giảm ở một hoặc cả hai mắt, hoặc đau đầu gay gắt không rõ nguyên nhân. Ngay khi phát hiện một trong các biểu hiện này, cần xem đây là tình huống cấp cứu và hành động ngay lập tức để hỗ trợ người bệnh.

Quy trình sơ cứu ban đầu và bảo vệ đường thở cho người bệnh

Khi phát hiện người có dấu hiệu tai biến mạch máu não, việc đầu tiên cần làm là giữ bình tĩnh và gọi ngay dịch vụ cấp cứu 115 hoặc liên hệ xe vận chuyển y tế gần nhất. Trong lúc chờ lực lượng y tế, hãy đặt bệnh nhân nằm ở nơi thoáng mát, bằng phẳng và an toàn, tránh để người bệnh bị ngã hoặc va đập vào các vật cứng xung quanh.

Nới lỏng quần áo, cúc áo cổ, thắt lưng để giúp người bệnh dễ thở hơn. Nếu bệnh nhân còn tỉnh táo, hãy giữ họ ở tư thế nằm ngửa hoặc nâng nhẹ đầu lên khoảng 15 đến 30 độ. Trong trường hợp bệnh nhân bị giảm tri giác, nôn mửa hoặc tiết nhiều đờm dãi, cần nhẹ nhàng đưa người bệnh sang tư thế nằm nghiêng an toàn một bên. Tư thế này giúp chất nôn và dịch tiết chảy ra ngoài, ngăn ngừa nguy cơ đường thở bị tắc nghẽn hoặc chất tiết đi vào phổi gây viêm phổi sặc. Thường xuyên theo dõi nhịp thở và mức độ tỉnh táo của người bệnh cho đến khi nhân viên y tế đến tiếp quản.

Những sai lầm nghiêm trọng cần tuyệt đối tránh khi hỗ trợ người bệnh

Trong quá trình sơ cứu người bị tai biến, nhiều thói quen dân gian chưa được kiểm chứng có thể gây ra những hậu quả vô cùng nguy hiểm đối với tính mạng bệnh nhân. Tuyệt đối không cho người bệnh ăn, uống nước hoặc uống bất kỳ loại thuốc nào, kể cả thuốc hạ huyết áp hay các bài thuốc truyền miệng. Khi bị tai biến, phản xạ nuốt của bệnh nhân thường bị suy giảm, việc cho ăn uống có thể gây sặc, tắc đường thở hoặc đưa vật lạ vào phổi.

Thêm vào đó, người hỗ trợ không được tự ý thực hiện các thao tác như cạo gió, trích máu ngón tay, bấm huyệt hoặc cúng bái kéo dài thời gian. Những hành vi này không những không có hiệu quả điều trị mà còn làm mất đi thời gian vàng cấp cứu quý giá. Không nên tự ý di chuyển người bệnh bằng các phương tiện không chuyên dụng như xe máy nếu không thật sự bắt buộc, vì việc xóc nẩy có thể làm tăng áp lực nội sọ hoặc khiến tình trạng xuất huyết脑 trở nên tồi tệ hơn.

Tầm quan trọng của thời gian vàng và chuẩn bị thông tin cho bác sĩ

Khái niệm thời gian vàng trong cấp cứu tai biến mạch máu não đề cập đến khoảng thời gian tối ưu từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên đến khi bệnh nhân nhận được can thiệp y tế chuyên khoa. Với các trường hợp đột quỵ nhồi máu não, việc sử dụng thuốc tiêu huyết khối hoặc can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học đạt hiệu quả cao nhất nếu bệnh nhân được đưa đến bệnh viện sớm trong những giờ đầu.

Trong thời gian chờ đợi hoặc vận chuyển, người nhà cần ghi nhớ chính xác mốc thời gian người bệnh bắt đầu xuất hiện các triệu chứng bất thường đầu tiên. Nếu có thể, hãy thu gom sẵn các hồ sơ bệnh án cũ, đơn thuốc đang sử dụng và thông tin về các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hay bệnh tim mạch. Những thông tin này giúp đội ngũ bác sĩ tại khoa cấp cứu nhanh chóng đưa ra chẩn đoán chính xác và đưa ra phương án điều trị phù hợp nhất cho người bệnh.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe chung và không thay thế cho sự tư vấn hay hướng dẫn của chuyên gia y tế. Khi nghi ngờ có người bị tai biến mạch máu não, việc ưu tiên hàng đầu là gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Người hỗ trợ tuyệt đối không tự ý chẩn đoán, không can thiệp bằng các phương pháp dân gian nguy hiểm và không cho người bệnh dùng bất kỳ loại thuốc nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Sơ cứu tai biến mạch máu não đòi hỏi sự nhanh chóng, chính xác và tuân thủ đúng các nguyên tắc an toàn y tế. Việc nhận biết sớm các triệu chứng, giữ cho đường thở bệnh nhân thông thoáng và nhanh chóng chuyển đến cơ sở y tế là những yếu tố quyết định để bảo vệ tính mạng và giảm thiểu di chứng cho người bệnh.