Cách chăm sóc trẻ bị cúm A tại nhà an toàn cha mẹ nên biết

Chăm sóc trẻ bị cúm A tại nhà

Cúm A ở trẻ em là tình trạng nhiễm virus cúm xâm nhập vào niêm mạc mũi họng và phế quản, lây truyền chủ yếu qua giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc bề mặt bám virus. Khác với cảm lạnh thông thường chỉ gây ngạt mũi hoặc sốt nhẹ, cúm A thường khiến trẻ sốt cao liên tục từ 38,5 đến 40 độ C, rét run, đau rát họng, quấy khóc và kiệt sức nhanh chóng.

Bệnh có xu hướng lây lan nhanh trong môi trường học đường và nhà trẻ. Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ một đến bốn ngày trước khi các biểu hiện rầm rộ xuất hiện. Việc chẩn đoán xác định thường dựa trên thăm khám lâm sàng của bác sĩ kết hợp với xét nghiệm nhanh kháng nguyên cúm từ dịch ngoáy tỵ hầu. Khi trẻ được xác định mắc cúm A thể nhẹ không có chỉ định nhập viện, việc cách ly và chăm sóc cẩn thận tại nhà đóng vai trò quyết định giúp trẻ giảm khó chịu, ngăn chặn virus lây lan cho người thân và hồi phục sức khỏe an toàn.

Kiểm soát sốt và giảm đau mỏi an toàn cho trẻ

Sốt cao là triệu chứng điển hình và khiến trẻ mệt mỏi nhất khi nhiễm cúm A. Cha mẹ cần theo dõi nhiệt độ của trẻ thường xuyên bằng nhiệt kế điện tử ở nách hoặc trán. Khi trẻ sốt trên 38,5 độ C và có biểu hiện quấy khóc, khó chịu, có thể cho trẻ dùng thuốc hạ sốt paracetamol theo đúng hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn, tính liều chuẩn theo cân nặng thực tế của trẻ và bảo đảm khoảng cách an toàn giữa các lần uống.

Tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống aspirin hoặc các thuốc chứa acid acetylsalicylic vì có nguy cơ dẫn đến hội chứng Reye, một tổn thương não và gan cực kỳ nguy hiểm ở trẻ nhỏ. Bên cạnh dùng thuốc khi cần thiết, cha mẹ nên cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, chất liệu cotton thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt. Có thể dùng khăn mềm nhúng nước ấm lau chườm nhẹ nhàng ở các vùng trán, nách, bẹn để giúp cơ thể thoát nhiệt dễ dàng hơn. Không dùng nước lạnh hoặc cồn để lau người cho trẻ vì dễ gây co mạch ngoại vi và nhiễm lạnh.

Bù nước và tăng cường dinh dưỡng dễ tiêu hóa

Tình trạng sốt cao, thở nhanh, chảy nước mũi và mồ hôi trộm khiến trẻ bị cúm A mất nước rất nhanh. Nếu không bù dịch đầy đủ, trẻ dễ bị suy kiệt và tăng nguy cơ co giật do sốt cao. Cha mẹ cần khuyến khích trẻ uống nhiều nước từng ngụm nhỏ trong ngày. Dung dịch bù nước và điện giải oresol pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn trên bao bì là lựa chọn tối ưu khi trẻ sốt cao hoặc tiêu chảy nhẹ. Ngoài ra, nước ấm, nước canh rau củ hoặc nước trái cây tươi giàu vitamin C cũng rất tốt cho trẻ.

Đối với chế độ ăn, khi bị cúm A, cổ họng trẻ thường đau rát và vị giác suy giảm, dẫn đến tình trạng chán ăn, bỏ bữa. Cha mẹ nên chuẩn bị các món ăn dạng lỏng, mềm, ấm và dễ nuốt như cháo thịt nạc, súp gà hoặc súp củ quả. Chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa trong ngày thay vì ép trẻ ăn nhiều trong một bữa. Đối với trẻ còn bú mẹ, cần tăng cường cữ bú để vừa cung cấp nước vừa bổ sung kháng thể tự nhiên giúp cơ thể chống lại virus.

Vệ sinh đường thở và cách ly phòng lây nhiễm tại nhà

Virus cúm A nhân lên mạnh mẽ ở đường hô hấp trên, khiến niêm mạc mũi họng của trẻ tiết nhiều dịch nhầy gây nghẹt mũi và khó thở. Cha mẹ nên dùng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% nhỏ mũi hoặc xịt mũi nhẹ nhàng cho trẻ vài lần mỗi ngày nhằm làm loãng dịch nhầy và làm sạch đường thở. Dùng khăn giấy mềm thấm dịch mũi rồi bỏ ngay vào thùng rác có nắp đậy, không dùng khăn tay vải dùng đi dùng lại nhiều lần. Hướng dẫn trẻ súc miệng bằng nước muối ấm nếu trẻ đã lớn.

Cúm A có khả năng lây lan rất mạnh qua không khí và các bề mặt tiếp xúc. Do đó, cần cho trẻ nghỉ học ở nhà và hạn chế tiếp xúc gần với người lớn tuổi, phụ nữ có thai hoặc trẻ sơ sinh trong gia đình. Phòng nghỉ của trẻ cần được giữ thông thoáng, sạch sẽ, mở cửa đón gió tự nhiên và ánh nắng, tránh đóng kín cửa và bật điều hòa nhiệt độ quá thấp. Người chăm sóc trẻ cần đeo khẩu trang y tế và rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay trước và sau khi tiếp xúc với trẻ.

Nhận biết các dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi khám ngay

Đa số trẻ bị cúm A sẽ tự thuyên giảm sau khoảng 5 đến 7 ngày nếu không có biến chứng. Tuy nhiên, cha mẹ không được chủ quan mà cần theo dõi sát các diễn biến bất thường để kịp thời đưa trẻ đến cơ sở y tế. Những dấu hiệu nguy hiểm đòi hỏi phải đưa trẻ đi khám cấp cứu bao gồm: sốt cao liên tục trên 39 độ C không đáp ứng với thuốc hạ sốt, sốt kéo dài quá 3 ngày hoặc sốt tái phát sau khi đã hạ vài ngày.

Bên cạnh nhiệt độ, nhịp thở là chỉ số quan trọng phản ánh tình trạng phổi của trẻ. Nếu thấy trẻ thở nhanh bất thường, thở khò khè, lồng ngực rút lõm khi hít vào, cánh mũi phập phồng hoặc môi và đầu ngón tay tím tái, cần đưa trẻ đi viện ngay lập tức. Ngoài ra, các biểu hiện thần kinh như li bì, khó đánh thức, lờ đờ, co giật, nôn trớ tất cả mọi thứ sau khi ăn uống hoặc có dấu hiệu mất nước nặng như mắt trũng, khóc không có nước mắt, tiểu rất ít cũng là tình trạng báo động cần can thiệp y tế khẩn cấp.

Lưu ý an toàn

Thông tin hướng dẫn chăm sóc trong bài mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý mua và cho trẻ uống thuốc kháng sinh vì thuốc kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus cúm A. Các loại thuốc kháng virus đặc hiệu chỉ được sử dụng khi có chỉ định và đơn kê từ bác sĩ chuyên khoa sau khi thăm khám. Cha mẹ cần tuân thủ nghiêm ngặt liều lượng thuốc hạ sốt dựa trên cân nặng của trẻ và chủ động đưa trẻ đi khám ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Tóm tắt

Chăm sóc trẻ bị cúm A tại nhà đòi hỏi sự kiên nhẫn, bình tĩnh và theo dõi sát sao từ các bậc cha mẹ. Bằng cách kiểm soát thân nhiệt an toàn, bù đủ nước, bổ sung dinh dưỡng phù hợp và giữ gìn môi trường sống sạch sẽ, trẻ sẽ sớm vượt qua giai đoạn mệt mỏi và phục hồi thể trạng. Cha mẹ hãy luôn giữ liên lạc với nhân viên y tế để nhận được tư vấn phù hợp nhất.