Biểu hiện nhiễm virus cúm ở người cao tuổi có bệnh nền và các dấu hiệu cảnh báo

Nhiễm virus cúm ở người cao tuổi có bệnh nền là gì?

Nhiễm virus cúm ở người cao tuổi có bệnh nền là tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp do các chủng virus cúm gây ra trên cơ địa người già có sẵn các rối loạn mạn tính như bệnh tim mạch, đái tháo đường, suy thận hoặc bệnh hô hấp mạn. Khi tuổi cao, hiện tượng lão hóa hệ thống miễn dịch làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên của niêm mạc đường thở và làm giảm khả năng sản sinh kháng thể đáp ứng.

Sự cộng hưởng giữa độc lực của virus cúm và gánh nặng bệnh nền khiến tiến trình bệnh lý diễn ra phức tạp hơn rất nhiều so với người trẻ tuổi. Thay vì biểu hiện rầm rộ với các triệu chứng sốt cao hay đau nhức cơ bắp điển hình, người cao tuổi thường biểu hiện bệnh âm thầm, mơ hồ nhưng lại có nguy cơ suy hô hấp hoặc bùng phát đợt cấp bệnh nền rất nhanh chóng. Hiểu rõ đặc điểm này giúp gia đình chủ động chăm sóc và đưa người bệnh đi khám kịp thời.

Triệu chứng nhiễm cúm không điển hình ở người cao tuổi

Khác với người trưởng thành thường khởi phát cúm với cơn sốt cao đột ngột kèm ớn lạnh, người cao tuổi có thể không hề sốt, thậm chí một số trường hợp còn ghi nhận thân nhiệt hạ thấp dưới mức bình thường do trung tâm điều hòa nhiệt độ kém nhạy bén. Thay vào đó, dấu hiệu đầu tiên dễ thấy nhất lại là sự thay đổi về trạng thái tinh thần và hành vi sinh hoạt thường ngày.

Người bệnh có thể đột ngột trở nên lơ mơ, ngủ gà, phản ứng chậm chạp, nói năng lẫn lộn hoặc xuất hiện tình trạng mê sảng nhẹ mà trước đó không có. Tình trạng mệt mỏi suy kiệt diễn tiến rất nhanh, khiến người già bỏ bữa, chán ăn, từ chối uống nước hoặc mất khả năng tự thực hiện các sinh hoạt cá nhân đơn giản. Bên cạnh đó, các triệu chứng hô hấp như ho khan, nghẹt mũi, rát họng có thể xuất hiện kín đáo nhưng tình trạng suy nhược thể chất lại chiếm ưu thế.

Biểu hiện đợt cấp bùng phát của các bệnh nền mạn tính

Virus cúm khi xâm nhập vào cơ thể sẽ kích hoạt phản ứng viêm toàn thân mạnh mẽ, tạo gánh nặng lớn lên các cơ quan vốn đã suy yếu. Đối với người mắc bệnh tim mạch, nhiễm cúm có thể làm tăng nhịp tim bất thường, xuất hiện cảm giác hồi hộp, đau thắt ngực, khó thở khi nằm hoặc làm tăng huyết áp đột ngột, làm tăng đáng kể nguy cơ nhồi máu cơ tim và suy tim cấp.

Ở bệnh nhân mắc bệnh đái tháo đường, nhiễm trùng cúm kích thích giải phóng các hormone đối kháng insulin, gây khó kiểm soát chỉ số đường huyết, có thể dẫn đến biến chứng tăng đường huyết nghiêm trọng. Đối với người có tiền sử bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc hen phế quản, virus làm tổn thương sâu biểu mô phế quản, khiến tình trạng co thắt đường thở trở nên dữ dội, biểu hiện qua tiếng thở rít, thở khò khè, ho có đờm đặc và thiếu oxy máu nhanh chóng.

Dấu hiệu cảnh báo nguy cơ biến chứng hô hấp nặng

Biến chứng nguy hiểm và phổ biến nhất của cúm ở người cao tuổi là viêm phổi nguyên phát do virus hoặc bội nhiễm vi khuẩn thứ phát. Người chăm sóc cần đặc biệt lưu tâm nếu nhận thấy nhịp thở của người bệnh trở nên nhanh nông, cánh mũi phập phồng, co kéo cơ liên sườn hoặc tím tái ở đầu ngón tay và khóe môi. Đây là bằng chứng rõ ràng cho thấy tình trạng trao đổi khí tại phổi đang bị suy giảm nghiêm trọng.

Ngoài ra, nếu sau vài ngày có dấu hiệu hồi phục nhẹ, người bệnh bỗng nhiên sốt cao trở lại, ho ra đờm đặc có màu xanh đục hoặc đờm lẫn vệt máu, kèm theo cảm giác đau tức ngực dữ dội khi hít sâu, đó là tín hiệu cảnh báo bội nhiễm vi khuẩn đường hô hấp. Việc theo dõi sát chỉ số bão hòa oxy qua mạch nảy SpO2 tại nhà là phương pháp hữu ích giúp phát hiện tình trạng giảm oxy máu thầm lặng trước khi xuất hiện triệu chứng khó thở rầm rộ.

Nguyên tắc theo dõi và chăm sóc an toàn tại nhà

Khi người cao tuổi có bệnh nền bắt đầu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ nhiễm virus cúm, việc đầu tiên cần làm là liên hệ với bác sĩ điều trị để được tư vấn phác đồ theo dõi cụ thể, tuyệt đối không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều các thuốc điều trị bệnh nền đang dùng. Người bệnh cần được nằm nghỉ ngơi tại không gian thoáng khí, ấm áp, tránh gió lùa và hạn chế tiếp xúc gần với các thành viên khác nhằm tránh lây lan.

Cần khuyến khích người già uống từng ngụm nước ấm nhỏ đều đặn trong ngày, bổ sung dung dịch điện giải theo hướng dẫn của nhân viên y tế để chống mất nước do sốt hoặc thở nhanh. Thức ăn nên được chế biến mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo loãng hoặc súp dinh dưỡng. Người chăm sóc phải đo thân nhiệt, huyết áp, đường huyết và SpO2 đều đặn từ hai đến ba lần mỗi ngày để kịp thời ghi nhận những biến động bất thường.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc thăm khám hay chẩn đoán từ bác sĩ chuyên khoa. Người nhà tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc kháng virus, thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đau chống viêm cho người cao tuổi dùng khi chưa có chỉ định y khoa. Khi nhận thấy người bệnh có biểu hiện thở khó, lơ mơ, tụt huyết áp hoặc sốt cao liên tục không hạ, cần đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Nhận biết sớm các biểu hiện kín đáo khi người cao tuổi có bệnh nền nhiễm virus cúm là chìa khóa giúp phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm đến tính mạng. Gia đình cần chủ động phối hợp chặt chẽ với các bác sĩ chuyên khoa để duy trì kiểm soát bệnh nền ổn định, đồng thời thực hiện tiêm phòng vắc xin cúm hằng năm theo hướng dẫn y tế để bảo vệ sức khỏe cho người già một cách tốt nhất.