Biểu hiện của bệnh khô mắt kéo dài và những dấu hiệu cần chú ý

Biểu hiện khô mắt kéo dài là gì?

Khô mắt kéo dài, hay hội chứng khô mắt mạn tính, là một rối loạn đa yếu tố của màng phim nước mắt và bề mặt nhãn cầu. Màng phim nước mắt bình thường được cấu tạo từ ba lớp thiết yếu gồm lớp mỡ ngoài cùng giúp hạn chế bay hơi, lớp nước ở giữa cung cấp oxy cùng dưỡng chất và lớp nhầy trong cùng giúp nước mắt dàn đều trên bề mặt giác mạc.

Khi một trong ba lớp này bị rối loạn cấu trúc hoặc chức năng của tuyến lệ và tuyến meibomius suy giảm, màng nước mắt sẽ trở nên mất ổn định. Tình trạng này khiến các tế bào biểu mô bề mặt giác mạc và kết mạc bị phơi nhiễm trực tiếp với không khí, dẫn đến phản ứng viêm vi thể kéo dài. Khô mắt không được kiểm soát có thể chuyển từ kích ứng nhẹ sang tổn thương thực thể, gây suy giảm đáng kể chất lượng cuộc sống và hiệu suất công việc hàng ngày của người mắc.

Cảm giác cộm xốn và châm chích như có dị vật trong mắt

Biểu hiện đặc trưng và phổ biến hàng đầu của khô mắt mạn tính là cảm giác cộm xốn như có dị vật hoặc hạt cát nhỏ mắc kẹt dưới mi mắt. Tình trạng này xuất hiện khi màng phim nước mắt mất ổn định, khiến bề mặt giác mạc và kết mạc không được bôi trơn đầy đủ. Mỗi lần chớp mắt, sự ma sát giữa mi mắt và nhãn cầu gia tăng gây ra cảm giác xót và châm chích khó chịu.

Cảm giác cộm rát thường trở nên trầm trọng hơn vào cuối ngày làm việc hoặc sau những khoảng thời gian dài tập trung vào màn hình máy tính, điện thoại. Nhiều người có phản xạ đưa tay lên dụi mắt nhằm giảm bớt cảm giác vướng víu. Tuy nhiên, hành động dụi mắt liên tục có thể vô tình làm xước bề mặt giác mạc, tạo điều kiện thuận lợi cho các vi sinh vật xâm nhập và gây viêm nhiễm thứ phát.

Mắt đỏ rát và xuất hiện dịch nhầy bám dính quanh mi mắt

Khô mắt kéo dài thường đi kèm hiện tượng mắt đỏ ngầu, các mạch máu ở kết mạc nhãn cầu cương tụ rõ rệt. Khi bề mặt mắt bị khô rát mạn tính, phản ứng viêm nhẹ tại chỗ sẽ kích thích hệ thống mao mạch giãn nở, làm cho lòng trắng của mắt chuyển sang màu đỏ hoặc hồng nhạt.

Bên cạnh tình trạng đỏ mắt, người bệnh có thể nhận thấy sự xuất hiện của chất nhầy hoặc ghèn dây dính quanh khóe mắt và mi mắt, nhất là sau khi ngủ dậy. Lớp dịch nhầy này hình thành do tuyến nước mắt không tiết đủ dịch lỏng để rửa trôi tế bào biểu mô bong tróc và chất nhầy tự nhiên. Đôi mắt thường xuyên có cảm giác cay rát, nặng nề, khiến người bệnh luôn muốn nhắm nghiền mắt lại để tìm kiếm sự dễ chịu tạm thời.

Chảy nước mắt sống phản xạ và tăng nhạy cảm với ánh sáng

Nhiều người cảm thấy mâu thuẫn khi bản thân bị khô mắt nhưng nhãn cầu lại liên tục chảy nước mắt sống một cách mất kiểm soát. Đây thực chất là phản xạ tăng tiết bù trừ của tuyến lệ chính khi các dây thần kinh cảm giác trên bề mặt giác mạc bị kích ứng mạnh do thiếu độ ẩm kéo dài.

Lượng nước mắt phản xạ này chủ yếu chứa nước, thiếu hụt các thành phần lipid và chất nhầy cần thiết để bám dính vào màng phim nước mắt. Do đó, chúng nhanh chóng tràn ra ngoài khóe mi mà không giữ ẩm hiệu quả cho nhãn cầu. Đi kèm với hiện tượng này là tình trạng nhạy cảm quá mức với ánh sáng, khiến người bệnh thường xuyên phải nheo mắt khi đi ngoài trời nắng, khi nhìn vào đèn huỳnh quang hoặc tiếp xúc ánh sáng chói từ các thiết bị điện tử.

Thị lực mờ thoáng qua và nhanh mỏi mắt khi tập trung quan sát

Tình trạng nhìn mờ từng lúc là một biểu hiện thường gặp ở những người bị khô mắt kéo dài nhưng dễ bị nhầm lẫn với các tật khúc xạ như cận thị hay loạn thị. Màng phim nước mắt đóng vai trò như một thấu kính quang học mịn màng đầu tiên tiếp nhận ánh sáng. Khi lớp màng này bị vỡ quá nhanh, hình ảnh hội tụ lên võng mạc sẽ bị nhòe và biến dạng cục bộ.

Người bệnh thường cảm thấy mắt mờ đi sau một lúc đọc tài liệu, lái xe đường dài hoặc thao tác trên máy vi tính. Đặc điểm nhận biết là thị lực có thể sáng rõ trở lại ngay sau khi chớp mắt vài lần liên tục để dàn đều nước mắt. Ngoài ra, mắt rất nhanh mỏi, khó duy trì sự tập trung thị giác, mí mắt trở nên trĩu nặng và thường xuyên xuất hiện cơn đau âm ỉ quanh hốc mắt.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị của bác sĩ chuyên khoa nhãn khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất kháng sinh hoặc corticosteroid khi chưa có đơn thuốc, vì việc lạm dụng có thể gây tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc loét giác mạc. Hãy đến bệnh viện hoặc phòng khám mắt uy tín để được kiểm tra toàn diện.

Tóm tắt

Khô mắt kéo dài không chỉ gây khó chịu đơn thuần mà còn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương giác mạc nếu không được kiểm soát đúng cách. Việc chủ động nhận biết sớm các biểu hiện bất thường giúp người bệnh có hướng thăm khám nhãn khoa kịp thời. Hãy tạo thói quen chăm sóc đôi mắt hợp lý và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa mắt để bảo vệ thị lực lâu dài.