Ung thư thực quản có lây không và cách phòng bệnh

Ung thư thực quản có lây không là gì?

Ung thư thực quản là tình trạng các tế bào lót bên trong lòng thực quản bị biến đổi gen, tăng sinh mất kiểm soát và hình thành nên các khối u ác tính. Thực quản là ống cơ dài nối từ họng xuống dạ dày, giữ chức năng dẫn thức ăn và chất lỏng trong quá trình tiêu hóa. Hai dạng giải phẫu bệnh thường gặp nhất là ung thư biểu mô vảy và ung thư biểu mô tuyến.

Về mặt y học, ung thư thực quản không thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm vì không do virus hay vi khuẩn lây lan trực tiếp gây ra theo cách thức thông thường. Khối u hình thành chủ yếu do quá trình tổn thương tế bào kéo dài bởi các tác nhân kích thích mạn tính. Vì vậy, người bệnh hoàn toàn không thể truyền tế bào ung thư sang người khỏe mạnh khi tiếp xúc gần, dùng chung đồ dùng cá nhân hay sinh hoạt cùng không gian sống.

Khẳng định về tính lây truyền của bệnh ung thư thực quản

Ung thư thực quản là bệnh lý ác tính bắt nguồn từ sự biến đổi bất thường của các tế bào biểu mô lót bên trong lòng thực quản, tạo thành khối u xâm lấn tại chỗ và có thể di căn. Cơ chế bệnh sinh hoàn toàn do biến đổi gen nội tại của tế bào, không xuất phát từ vi sinh vật gây bệnh truyền nhiễm. Vì vậy, các tế bào ung thư thực quản không có khả năng lây lan từ người bệnh sang người khỏe mạnh qua các hoạt động hằng ngày.

Mọi người hoàn toàn có thể yên tâm khi trò chuyện, chăm sóc, sinh hoạt chung hoặc chia sẻ bữa ăn với người mắc ung thư thực quản mà không phải lo ngại nguy cơ phơi nhiễm. Việc hiểu đúng bản chất căn bệnh giúp xóa bỏ tâm lý kỳ thị, tạo điều kiện để người bệnh nhận được sự chăm sóc chu đáo, chia sẻ ấm áp và hỗ trợ tinh thần quý báu từ người thân trong suốt quá trình theo dõi y khoa.

Những yếu tố nguy cơ trực tiếp dẫn đến tổn thương thực quản

Dù không lây nhiễm, ung thư thực quản lại liên quan chặt chẽ đến các yếu tố nguy cơ từ lối sống và môi trường sống. Trong đó, thói quen hút thuốc lá và tiêu thụ rượu bia thường xuyên là hai yếu tố nguy cơ hàng đầu kích thích niêm mạc thực quản biến đổi ác tính. Người vừa hút thuốc vừa uống rượu có nguy cơ mắc bệnh cao hơn gấp nhiều lần so với người không có hai thói quen này.

Bên cạnh đó, thói quen ăn uống đồ ăn thức uống quá nóng thường xuyên cũng làm tổn thương nhiệt mạn tính lớp niêm mạc thực quản, tạo điều kiện cho tế bào viêm loét tái diễn và tăng sinh bất thường. Chế độ ăn uống thiếu hụt rau xanh, trái cây tươi hoặc thường xuyên ăn đồ chế biến sẵn, thực phẩm chứa nhiều hợp chất nitrosamine cũng là những tác nhân tiêu cực góp phần làm tăng tỷ lệ mắc bệnh trong cộng đồng.

Mối liên hệ giữa bệnh lý trào ngược dạ dày và yếu tố gia đình

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản là một bệnh lý tiêu hóa phổ biến nhưng nếu để kéo dài không điều trị dứt điểm, dịch acid từ dạ dày liên tục trào ngược sẽ gây viêm loét thực quản mạn tính. Tình trạng này có thể tiến triển thành bệnh lý thực quản Barrett, một trạng thái tiền ung thư khi niêm mạc thực quản bị biến đổi cấu trúc giống niêm mạc ruột non.

Mặc dù có trường hợp một số chủng virus u nhú ở người hoặc vi khuẩn đường tiêu hóa được nghiên cứu trong các bệnh lý đường tiêu hóa trên, ung thư thực quản bản thân nó vẫn không phải bệnh lây truyền. Nếu gia đình có nhiều người cùng mắc bệnh, nguyên nhân thường bắt nguồn từ việc các thành viên cùng chia sẻ một môi trường sống, chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt giống nhau chứ không phải do lây nhiễm qua lại.

Biện pháp phòng ngừa ung thư thực quản thiết thực và hiệu quả

Cách phòng ngừa ung thư thực quản hiệu quả nhất là chủ động xây dựng lối sống khoa học và loại bỏ các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn. Việc đầu tiên và quan trọng nhất là kiên quyết từ bỏ thuốc lá và hạn chế tối đa việc sử dụng rượu bia. Giữ cân nặng hợp lý cũng giúp giảm đáng kể áp lực lên ổ bụng và cơ thắt thực quản dưới, từ đó phòng ngừa chứng trào ngược dạ dày thực quản.

Về dinh dưỡng, nên hình thành thói quen để thức ăn và đồ uống nguội bớt trước khi thưởng thức, tránh dùng đồ cay nóng quá mức gây bỏng rát thực quản. Bổ sung đa dạng các loại rau củ, trái cây giàu chất chống oxy hóa và vitamin giúp bảo vệ niêm mạc tiêu hóa khỏe mạnh. Ngoài ra, việc tuân thủ điều trị dứt điểm các bệnh lý tiêu hóa sẵn có và chủ động khám tầm soát định kỳ bằng nội soi tiêu hóa ở nhóm người có nguy cơ cao sẽ giúp phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Mỗi cá nhân có thể trạng và tiền sử bệnh lý khác nhau. Khi xuất hiện các biểu hiện bất thường như nuốt nghẹn, đau tức sau xương ức hoặc ợ chua dai dẳng, người bệnh cần đến các cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa để được bác sĩ thăm khám và nội soi chẩn đoán chính xác.

Tóm tắt

Ung thư thực quản hoàn toàn không phải là bệnh lây nhiễm, do đó người thân và cộng đồng không nên lo lắng hay e ngại khi chăm sóc người bệnh. Việc chủ động loại bỏ các thói quen xấu như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, kiểm soát trào ngược dạ dày thực quản và khám sức khỏe định kỳ là những hành động thiết thực nhất để bảo vệ bản thân trước căn bệnh nguy hiểm này.