Cảnh báo 9 biến chứng tim mạch do bệnh cúm có thể xảy ra

Biến chứng tim mạch do bệnh cúm là gì?

Nhiễm virus cúm không đơn thuần khu trú tại đường hô hấp. Khi xâm nhập cơ thể, virus kích hoạt phản ứng viêm toàn thân, làm tổn thương lớp nội mô mạch máu và thúc đẩy chuỗi đông máu nội sinh. Phản ứng viêm cấp tính này làm mất ổn định các mảng xơ vữa trong lòng động mạch vành. Đồng thời, tình trạng sốt cao và thở nhanh làm tăng mạnh nhu cầu tiêu thụ oxy của cơ tim. Sự mất cân bằng giữa cung và cầu oxy tạo gánh nặng tuần hoàn lớn, dễ dẫn đến tổn thương tế bào cơ tim trực tiếp, thiếu máu cơ tim cục bộ hoặc hình thành huyết khối, đặc biệt ở người có sẵn bệnh nền mạn tính.

Viêm cơ tim và viêm màng ngoài tim cấp tính

Tế bào cơ tim có thể bị virus cúm tấn công trực tiếp hoặc chịu tổn thương thứ phát do bão cytokine từ hệ miễn dịch. Quá trình viêm xâm nhập sợi cơ tim làm suy giảm chức năng co bóp, dẫn tới viêm cơ tim cấp. Người bệnh có thể mệt lả đột ngột, tức nặng ngực, hồi hộp hoặc khó thở tăng dần dù cơn sốt đã giảm.

Lớp màng ngoài tim cũng có nguy cơ viêm nhiễm trong đợt cúm. Viêm màng ngoài tim gây đau nhói ngực đặc trưng, tăng lên khi hít sâu hoặc nằm ngửa và giảm khi cúi người ra trước. Dịch rỉ viêm tích tụ nhiều trong khoang màng tim có thể gây chèn ép tim cấp, đòi hỏi can thiệp y tế khẩn cấp.

Nhồi máu cơ tim cấp và đợt suy tim mất bù

Nhiễm cúm làm gia tăng đột biến nguy cơ nhồi máu cơ tim cấp trong những tuần đầu mắc bệnh. Phản ứng viêm làm suy yếu vỏ bọc sợi của mảng xơ vữa động mạch vành, khiến mảng này nứt vỡ và kích hoạt tiểu cầu tạo cục máu đông gây tắc lòng mạch.

Người có tiền sử suy tim mạn tính đối mặt nguy cơ mất bù tim mạch nghiêm trọng khi mắc cúm. Độc lực của virus kết hợp với nhu cầu chuyển hóa tăng cao khiến tâm thất quá tải. Suy tim cấp tiến triển nhanh với biểu hiện khó thở dữ dội khi nằm, ho khạc bọt hồng, phù chi dưới và giảm sút khả năng gắng sức rõ rệt.

Rối loạn nhịp tim nguy hiểm và choáng tim

Hệ thống dẫn truyền điện học của tim rất nhạy cảm với tình trạng thiếu oxy mô, sốt cao và rối loạn điện giải khi nhiễm cúm. Tình trạng viêm tạo ra các ổ phát nhịp bất thường, dẫn đến rung nhĩ, nhịp nhanh thất hoặc block nhĩ thất. Rối loạn nhịp làm giảm hiệu suất bơm máu, khiến người bệnh choáng váng, hoa mắt hoặc ngất xỉu.

Choáng tim xuất hiện khi tổn thương cơ tim lan rộng làm phân suất tống máu suy giảm nghiêm trọng. Tim không thể duy trì huyết áp tối thiểu để nuôi dưỡng não và thận. Bệnh nhân rơi vào trạng thái tụt huyết áp kẹt, đầu chi lạnh ẩm và thiểu niệu, đe dọa tính mạng nếu không được hồi sức kịp thời.

Huyết khối tĩnh mạch sâu, thuyên tắc phổi và đột quỵ não

Phản ứng viêm toàn thân trong bệnh cúm làm tăng hoạt tính đông máu. Người bệnh sốt cao, mất nước và nằm bất động dài ngày khiến dòng máu tĩnh mạch chi dưới lưu thông chậm, dễ hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu.

Cục máu đông từ chi dưới có thể trôi về tim phải rồi gây tắc nghẽn động mạch phổi, dẫn tới thuyên tắc phổi cấp với biểu hiện đau ngực đột ngột, khó thở dữ dội. Trạng thái tăng đông kết hợp với rung nhĩ mới khởi phát cũng làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông tại buồng tim, trôi lên não gây nhồi máu não với biểu hiện méo miệng, yếu liệt nửa người.

Đối tượng nguy cơ cao và biện pháp dự phòng tim mạch

Người trên 65 tuổi, người mắc bệnh mạch vành, suy tim, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc suy thận là những đối tượng dễ gặp biến chứng tim mạch khi mắc cúm. Phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch cũng cần được theo dõi sát khi có biểu hiện nhiễm trùng hô hấp.

Tiêm vắc xin phòng cúm hằng năm là biện pháp dự phòng nền tảng, an toàn và hiệu quả cao. Vắc xin giúp giảm nguy cơ nhiễm bệnh nặng, hạ thấp tỷ lệ nhồi máu cơ tim và đợt cấp suy tim. Người bệnh tim mạch cần duy trì đầy đủ thuốc điều trị mạn tính, tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc hạ áp hay thuốc chống đông khi bị cúm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính phổ biến kiến thức sức khỏe, không thay thế chẩn đoán hay phác đồ của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Người mắc cúm hoặc có tiền sử bệnh tim tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc tự thay đổi liều thuốc đang điều trị. Khi xuất hiện cơn đau thắt ngực, khó thở dữ dội, vã mồ hôi lạnh hoặc ngất xỉu, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Cúm mùa không chỉ tác động lên hệ hô hấp mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro biến chứng tim mạch nguy hiểm. Chủ động tiêm vắc xin hằng năm, theo dõi sát diễn biến sức khỏe và duy trì lối sống lành mạnh là cách bảo vệ hệ tim mạch hiệu quả. Người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở vùng ngực.