Biến chứng nguy hiểm của bệnh cúm mùa và nhóm đối tượng nguy cơ cao
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bệnh cúm mùa do các chủng virus cúm gây ra là nhiễm trùng đường hô hấp phổ biến, diễn tiến từ nhẹ đến nặng. Mặc dù nhiều trường hợp có thể tự hồi phục sau vài ngày nghỉ ngơi, một số người bệnh phải đối mặt với các biến chứng nguy hiểm đe dọa tính mạng nếu virus xâm nhập sâu vào cơ quan nội tạng hoặc gây bội nhiễm vi khuẩn.
Việc nhận biết đúng các dạng biến chứng cúm mùa cùng các nhóm đối tượng có nguy cơ cao giúp gia đình chủ động theo dõi diễn tiến sức khỏe, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và tiếp cận sự can thiệp y tế phù hợp.
Biến chứng cúm mùa là gì?
Bệnh cúm mùa khởi phát đột ngột với các biểu hiện đặc trưng như sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ khớp, ho khan và kiệt sức. Ở đa số người trưởng thành khỏe mạnh, độc tính của virus cúm được hệ miễn dịch kiểm soát sau khoảng một đến hai tuần. Tuy nhiên, đường hô hấp bị tổn thương do virus tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn tấn công, đồng thời phản ứng viêm toàn thân có thể làm trầm trọng thêm các tổn thương tại phổi, tim và não. Biến chứng cúm mùa xuất hiện khi sự đáp ứng miễn dịch không đủ ngăn chặn virus hoặc phản ứng viêm quá mức gây tổn thương mô. Bệnh nhân gặp biến chứng thường cần sự hỗ trợ y tế chuyên khoa để tránh các tổn thương dài hạn hoặc nguy cơ tử vong. Do đó, việc tìm hiểu toàn diện về các dạng biến chứng là yếu tố cốt lõi để nâng cao ý thức phòng ngừa và xử trí kịp thời.
Biến chứng tổn thương hệ hô hấp khi mắc cúm mùa
Viêm phổi là biến chứng nguy hiểm và phổ biến nhất của bệnh cúm mùa. Tổn thương phổi có thể chia thành hai dạng chính bao gồm viêm phổi nguyên phát do chính virus cúm gây ra và viêm phổi thứ phát do vi khuẩn xâm nhập sau khi niêm mạc đường hô hấp đã bị suy yếu. Bệnh nhân gặp tình trạng này thường xuất hiện các biểu hiện thở gấp, khó thở, tức ngực và ho ra đờm có màu bất thường. Ngoài ra, cúm mùa còn có thể kích phát đợt cấp ở những người đã có sẵn bệnh lý hô hấp mạn tính như hen phế quản hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, khiến tình trạng suy hô hấp tiến triển nhanh chóng. Khi các phế nang bị tổn thương nặng, lượng oxy trong máu giảm thấp nghiêm trọng, đòi hỏi người bệnh phải nhập viện khẩn cấp để được can thiệp thở oxy hoặc hỗ trợ hô hấp chuyên sâu nhằm bảo toàn tính mạng.
Các ảnh hưởng nguy hiểm trên hệ tim mạch và thần kinh
Bên cạnh cơ quan hô hấp, virus cúm mùa còn có khả năng tác động tiêu cực đến hệ tim mạch và hệ thần kinh trung ương. Phản ứng viêm cấp tính do virus kích thích có thể dẫn đến viêm cơ tim hoặc viêm màng ngoài tim, làm suy giảm chức năng co bóp của tim và gây ra rối loạn nhịp tim nguy hiểm. Đối với những người đã có tiền sử bệnh lý mạch vành, cúm mùa làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối, dẫn đến biến cố nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Trên hệ thần kinh, biến chứng tuy ít gặp hơn nhưng rất nghiêm trọng như viêm não, viêm màng não hoặc hội chứng Guillain-Barre. Bệnh nhân có thể xuất hiện dấu hiệu co giật, lơ mơ, mất ý thức hoặc yếu cơ tiến triển. Việc phát hiện sớm các bất thường tim mạch và thần kinh có vai trò quyết định giúp hạn chế tối đa nguy cơ di chứng kéo dài.
Nhóm đối tượng có rủi ro cao gặp biến chứng cúm mùa
Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể mắc cúm mùa, một số nhóm đối tượng có nguy cơ tiến triển thành biến chứng nặng cao hơn rõ rệt do sức đề kháng kém hoặc đang mang bệnh nền. Trẻ nhỏ dưới năm tuổi, đặc biệt là trẻ dưới hai tuổi, có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên dễ bị tổn thương phổi nghiêm trọng. Người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên có đáp ứng miễn dịch suy giảm theo thời gian, khiến khả năng chống lại sự tấn công của virus yếu đi. Phụ nữ đang mang thai cũng thuộc nhóm nguy cơ cao do những thay đổi về sinh lý, hệ miễn dịch và chức năng tim phổi trong thai kỳ. Ngoài ra, những người mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, suy thận, bệnh tim mạch, suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị thuốc ức chế miễn dịch cần được theo dõi sát sao khi nhiễm cúm mùa để can thiệp kịp thời.
Dấu hiệu cảnh báo nguy cơ biến chứng cần đến cơ sở y tế
Khi theo dõi người bệnh cúm mùa tại nhà, gia đình cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo bệnh đang tiến triển xấu để đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay lập tức. Ở người trưởng thành, các biểu hiện nghiêm trọng bao gồm cảm giác khó thở, thở dốc, đau tức ngực liên tục, sốt cao kéo dài trên ba ngày không đáp ứng với thuốc hạ sốt, chóng mặt dữ dội, lú lẫn hoặc nôn mửa liên tục. Ở trẻ em, các dấu hiệu báo động gồm thở nhanh, rút lõm lồng ngực, môi hoặc đầu ngón tay tím tái, trẻ bỏ bú, quấy khóc không ngừng, lơ mơ hoặc co giật. Nhận biết kịp thời các triệu chứng cảnh báo này giúp người bệnh được bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán, đánh giá mức độ tổn thương và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, tránh tự điều trị tại nhà dẫn đến hậu quả đáng tiếc.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kháng sinh hay thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, vì kháng sinh không có tác dụng trên virus và việc dùng sai thuốc có thể gây tác dụng phụ nguy hiểm. Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ biến chứng cúm mùa, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và tư vấn điều trị cá thể hóa.
Tóm tắt
Cúm mùa là bệnh lý truyền nhiễm hô hấp quen thuộc nhưng không nên chủ quan vì tiềm ẩn nhiều biến chứng nghiêm trọng trên phổi, tim mạch và thần kinh. Việc nâng cao hiểu biết về các dấu hiệu cảnh báo, chủ động tiêm vắc xin phòng cúm hằng năm và thực hiện lối sống lành mạnh giúp bảo vệ bản thân cùng gia đình trước những rủi ro sức khỏe do virus cúm mùa gây ra.
Nguồn tham khảo
- Iranian Red Crescent Medical Journal: Value Of High-Resolution Computed Tomography in the Differential Diagnosis of Imported COVID-19 and Seasonal Influenza Pneumonia: Differential Diagnosis of COVID-19 and Influenza Pneumonia using HRCT
- Open Forum Infectious Diseases: Risk Factors for Pneumonia and Death in Adult Patients With Seasonal Influenza and Establishment of Prediction Scores: A Population-Based Study
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh cúm mùa có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm nào?
Bệnh cúm mùa có thể gây ra biến chứng viêm phổi do virus hoặc bội nhiễm vi khuẩn, suy hô hấp cấp, viêm cơ tim, biến cố mạch máu não, viêm não và làm đợt cấp các bệnh mạn tính trở nên nghiêm trọng.
Những ai là đối tượng dễ gặp biến chứng nặng khi mắc cúm mùa?
Nhóm đối tượng dễ gặp biến chứng gồm trẻ em dưới năm tuổi, người cao tuổi trên 65 tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc các bệnh lý mạn tính như hen suyễn, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch.
Thuốc kháng sinh có giúp điều trị hoặc ngăn ngừa biến chứng cúm mùa không?
Thuốc kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn và không hiệu quả đối với virus cúm. Bệnh nhân chỉ sử dụng kháng sinh khi có chỉ định từ bác sĩ trong trường hợp xác định có bội nhiễm vi khuẩn.
Tiêm vắc xin cúm hằng năm có giúp giảm nguy cơ biến chứng không?
Tiêm vắc xin cúm hằng năm giúp kích thích cơ thể tạo kháng thể bảo vệ, làm giảm đáng kể nguy cơ nhiễm bệnh, giảm tỷ lệ diễn tiến nặng và hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm phải nhập viện.
Khi nào người bệnh cúm mùa cần được đưa đến bệnh viện ngay?
Người bệnh cần đến bệnh viện ngay khi xuất hiện dấu hiệu khó thở, tức ngực, sốt cao kéo dài không hạ, lơ mơ, nôn mửa nhiều hoặc ở trẻ em có biểu hiện thở rút lõm lồng ngực và tím tái.
