Các biến chứng nguy hiểm của bệnh cúm mùa cần lưu ý
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bệnh cúm mùa là bệnh truyền nhiễm cấp tính đường hô hấp do vi rút cúm gây ra. Mặc dù nhiều trường hợp mắc cúm có thể tự hồi phục sau một đến hai tuần, vi rút cúm vẫn có khả năng gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng tác động tiêu cực đến sức khỏe.
Việc chủ quan coi cúm mùa chỉ là đợt cảm sốt thông thường có thể dẫn đến trễ trễ trong theo dõi y tế. Nhận biết các biến chứng nguy hiểm cùng các nhóm đối tượng dễ tổn thương là yếu tố then chốt giúp phòng tránh hậu quả bất lợi và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Biến chứng của bệnh cúm mùa là gì?
Cúm mùa phát sinh khi vi rút xâm nhập vào đường hô hấp trên và tiến triển nhanh chóng. Trong điều kiện bình thường, hệ miễn dịch sẽ loại bỏ vi rút sau vài ngày. Tuy nhiên, ở những cơ địa nhạy cảm hoặc khi độc lực của chủng vi rút cao, quá trình viêm không dừng lại ở mũi họng mà lan xuống đường hô hấp dưới hoặc xâm nhập vào các cơ quan khác. Biến chứng của bệnh cúm mùa có thể xuất hiện do sự tấn công trực tiếp của vi rút hoặc do tình trạng nhiễm trùng thứ phát bởi vi khuẩn khi hàng rào bảo vệ cơ thể bị suy giảm. Sự phản ứng quá mức của hệ thống miễn dịch cũng có thể gây ra tổn thương đa cơ quan, dẫn đến tình trạng suy sụp sức khỏe nhanh chóng. Do đó, hiểu rõ bản chất và sự đa dạng của các biến chứng cúm mùa giúp người dân không chủ quan, đồng thời chủ động có giải pháp theo dõi sức khỏe phù hợp.
Biến chứng đường hô hấp dưới do vi rút cúm
Viêm phổi là biến chứng hô hấp phổ biến và nghiêm trọng nhất do vi rút cúm mùa gây ra. Tình trạng này có thể xuất phát trực tiếp từ vi rút cúm tấn công nhu mô phổi hoặc do vi khuẩn xâm nhập thứ phát như phế cầu trùng hay tụ cầu vàng. Khi bị viêm phổi, các phế nang chứa đầy dịch viêm khiến trao đổi khí bị cản trở nghiêm trọng, dẫn đến tình trạng suy hô hấp cấp tính. Ngoài ra, vi rút cúm mùa cũng là tác nhân hàng đầu làm bùng phát đợt cấp ở những người đã có sẵn bệnh lý hô hấp mãn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD hoặc hen phế quản. Người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu nặng như khó thở, thở gấp, đau tức ngực liên tục và tím môi hoặc đầu ngón tay. Việc phát hiện trễ biến chứng hô hấp có thể dẫn đến tổn thương phổi khó hồi phục và gia tăng nguy cơ tử vong.
Ảnh hưởng nguy hiểm của vi rút cúm đến hệ tim mạch
Bên cạnh đường hô hấp, vi rút cúm mùa có thể gây ra những tổn thương nghiêm trọng tại hệ tim mạch. Viêm cơ tim và viêm màng ngoài tim là hai biến chứng tim mạch đáng lo ngại khi vi rút trực tiếp tấn công tế bào cơ tim hoặc kích hoạt phản ứng viêm toàn thân quá mức. Tình trạng viêm làm giảm khả năng co bóp của cơ tim, gây rối loạn nhịp tim, suy tim cấp hoặc thậm chí dẫn đến trụy tim mạch đột ngột. Đối với những người bệnh đã có tiền sử bệnh tim mạch như bệnh động mạch vành hay suy tim mãn tính, đợt nhiễm cúm mùa làm gia tăng đáng kể nguy cơ xuất hiện biến cố nhồi máu cơ tim cấp. Việc theo dõi chặt chẽ các dấu hiệu như đau ngực dữ dội, hồi hộp đánh trống ngực, mệt mỏi hoặc sưng phù chân trong đợt mắc cúm là vô cùng cần thiết.
Biến chứng thần kinh và tổn thương đa cơ quan
Vi rút cúm mùa cũng có thể tác động tiêu cực đến hệ thần kinh trung ương và các cơ quan nội tạng khác. Viêm não và viêm màng não do cúm là những biến chứng hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm, có thể để lại di chứng thần kinh lâu dài hoặc nguy hiểm đến tính mạng nếu không được can thiệp y tế kịp thời. Hội chứng Guillain-Barré, một tình trạng rối loạn tự miễn gây tổn thương dây thần kinh ngoại biên dẫn đến yếu cơ và liệt, cũng được ghi nhận có liên quan đến đợt nhiễm cúm. Ngoài ra, sự phản ứng đáp ứng viêm toàn thân quá mức có thể dẫn đến tổn thương cơ cấp tính, viêm cơ, suy thận cấp và nhiễm trùng huyết. Sự suy giảm chức năng của nhiều cơ quan cùng lúc làm cho quá trình điều trị trở nên vô cùng phức tạp và đòi hỏi sự chăm sóc tích cực tại cơ sở y tế.
Nhóm đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng cúm mùa
Nguy cơ phát triển các biến chứng nguy hiểm do cúm mùa không đồng đều ở tất cả mọi người mà tập trung vào một số nhóm đối tượng dễ tổn thương. Người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên và trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện hoặc đã suy giảm theo thời gian. Phụ nữ đang mang thai cũng thuộc nhóm nguy cơ cao do những thay đổi về sinh lý và miễn dịch trong thai kỳ, khiến đợt nhiễm cúm dễ tiến triển nặng và ảnh hưởng đến thai nhi. Người mắc các bệnh lý mãn tính như đái tháo đường, suy thận, bệnh gan, suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị thuốc ức chế miễn dịch cũng rất dễ gặp biến chứng. Việc xác định đúng nhóm nguy cơ giúp gia đình và nhân viên y tế có chiến lược phòng ngừa cũng như theo dõi sát sao hơn.
Lưu ý an toàn
Thông tin về các biến chứng của bệnh cúm mùa mang tính chất giáo dục nhận thức và tham khảo y học chung. Người đọc không được tự ý chẩn đoán, tự mua thuốc kháng vi rút hay thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Mọi triệu chứng sốt cao kéo dài, khó thở, tức ngực hoặc lơ mơ cần được đánh giá trực tiếp tại cơ sở y tế chuyên khoa Hô hấp hoặc Truyền nhiễm.
Tóm tắt
Bệnh cúm mùa là bệnh lý truyền nhiễm có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm trên hô hấp, tim mạch và thần kinh. Việc chủ động tiêm vắc xin cúm hằng năm, giữ gìn vệ sinh cá nhân và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường là biện pháp hiệu quả giúp giảm thiểu rủi ro sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Nguồn tham khảo
- Respirology: P5‐1: Factors associated with the development of bacterial pneumonia related to seasonal influenza virus infection: A study using a large‐scale health insurance claim database
- CHEST: INFLUENZA INFECTION AND CHLORINE GAS INHALATION: A MULTIPLICATIVE RISK OF SEVERE SECONDARY BACTERIAL PNEUMONIA
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Làm thế nào để phân biệt cúm mùa thông thường và cúm đã có biến chứng?
Cúm thông thường thường tự thuyên giảm sau vài ngày. Khi có biến chứng, người bệnh thường xuất hiện triệu chứng nặng hơn như khó thở, đau ngực, sốt cao kéo dài không hạ, nôn ói nhiều hoặc lơ mơ. Khi thấy các dấu hiệu này, cần đưa người bệnh đi khám ngay.
Tiêm vắc xin cúm mùa có giúp phòng ngừa hoàn toàn các biến chứng không?
Vắc xin cúm không bảo đảm phòng bệnh tuyệt đối một trăm phần trăm nhưng giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh, giảm độ nặng của triệu chứng và hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm dẫn đến nhập viện hoặc tử vong ở nhóm nguy cơ cao.
Trẻ em mắc cúm mùa dễ gặp những biến chứng nào nhất?
Trẻ em mắc cúm mùa dễ gặp biến chứng viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi và sảy sốt cao co giật. Nhận biết sớm các dấu hiệu thở nhanh, rút lõm lồng ngực hoặc bỏ bú ở trẻ giúp xử trí y tế kịp thời.
Người mắc bệnh tim mạch cần lưu ý gì khi bị cúm mùa?
Người có bệnh tim mạch cần theo dõi sát huyết áp, nhịp tim và tình trạng khó thở khi mắc cúm. Cần tuân thủ điều trị bệnh nền theo hướng dẫn của bác sĩ và liên hệ y tế ngay nếu xuất hiện đau ngực hoặc mệt mỏi dữ dội.
Khi nào người bệnh cúm mùa cần đến bệnh viện ngay lập tức?
Người bệnh cần đến bệnh viện ngay khi xuất hiện khó thở, thở gấp, đau tức ngực, da xanh tái, nôn trớ liên tục, không uống được nước, hoặc có dấu hiệu rối loạn ý thức như lơ mơ, co giật.
