Bị cảm cúm làm gì để nhanh hồi phục và giảm triệu chứng mệt mỏi
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Cảm cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, thường khiến người bệnh đột ngột sốt cao, đau đầu, nhức mỏi cơ bắp, nghẹt mũi, ho và kiệt sức. Khi gặp phải tình trạng này, điều người bệnh quan tâm hàng đầu là làm thế nào để cơ thể nhanh chóng phục hồi và cảm thấy dễ chịu hơn.
Thực tế y khoa cho thấy không có biện pháp tức thời nào giúp dứt điểm cảm cúm chỉ sau vài giờ, bởi cơ thể cần thời gian để hệ miễn dịch nhận diện và loại bỏ virus. Tuy nhiên, việc áp dụng đúng các phương pháp chăm sóc hỗ trợ tại nhà như nghỉ ngơi tối đa, bù đủ nước và dinh dưỡng, cùng với việc kiểm soát triệu chứng hợp lý sẽ giúp rút ngắn thời gian mệt mỏi và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.
Bị cảm cúm làm gì để nhanh khỏi là gì?
Bệnh cảm cúm chủ yếu do các chủng virus cúm như influenza A hoặc B tấn công vào niêm mạc đường hô hấp trên và dưới. Khác với cảm lạnh thông thường chỉ gây hắt hơi và sổ mũi nhẹ, cảm cúm thường khởi phát rầm rộ với cơn sốt, ớn lạnh, đau nhức toàn thân và mệt mỏi kéo dài. Thời gian ủ bệnh thường ngắn, và người bệnh có thể cảm thấy uể oải rõ rệt trong khoảng từ năm đến bảy ngày đầu tiên. Do tác nhân gây bệnh là virus, thuốc kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt mầm bệnh trong trường hợp này. Mục tiêu chăm sóc cốt lõi khi mắc cảm cúm là tạo điều kiện thuận lợi nhất để hệ thống miễn dịch tự nhiên của cơ thể hoạt động hiệu quả, kiểm soát các phản ứng khó chịu như sốt hay đau cơ, đồng thời ngăn ngừa nhiễm trùng thứ phát như viêm phế quản hay viêm phổi.
Nghỉ ngơi tuyệt đối để hệ miễn dịch tập trung chống lại virus
Khi bị cảm cúm, cơ thể tiêu tốn một lượng năng lượng khổng lồ để sản sinh kháng thể và các tế bào miễn dịch nhằm khống chế sự nhân lên của virus cúm. Do đó, nghỉ ngơi tại giường là ưu tiên hàng đầu nếu muốn nhanh hồi phục. Người bệnh nên tạm gác các công việc nặng nhọc, giảm bớt thời gian tiếp xúc với màn hình điện tử và cố gắng ngủ đủ giấc từ tám đến mười tiếng mỗi ngày. Giấc ngủ sâu giúp cơ thể giải phóng các cytokine kháng viêm, hỗ trợ phục hồi các tế bào niêm mạc đường hô hấp bị tổn thương. Ngược lại, việc tiếp tục làm việc gắng sức hoặc thức khuya sẽ làm suy giảm phản ứng miễn dịch, khiến bệnh kéo dài dai dẳng và làm tăng nguy cơ kiệt sức. Ngoài ra, việc cách ly nghỉ ngơi trong phòng thoáng khí cũng giúp bảo vệ những người xung quanh khỏi nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh qua giọt bắn đường hô hấp.
Bổ sung đủ nước và điện giải hỗ trợ làm loãng dịch đờm
Sốt cao, toát mồ hôi và chảy nước mũi khi bị cúm rất dễ dẫn đến tình trạng mất nước và rối loạn điện giải nhẹ, khiến người bệnh càng thêm đau đầu và uể oải. Bổ sung đủ lượng nước hằng ngày là giải pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rất lớn giúp cơ thể thanh thải độc tố và làm dịu niêm mạc họng. Người bệnh nên ưu tiên uống nước ấm, nước lọc, nước canh hầm thanh đạm hoặc dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ được hướng dẫn. Các loại nước ép trái cây giàu vitamin tự nhiên như cam, bưởi, chanh cũng giúp tăng cường sức đề kháng và cải thiện vị giác khi đang chán ăn. Uống nước ấm từng ngụm nhỏ còn có tác dụng làm loãng chất nhầy ở mũi và họng, giúp đường thở thông thoáng hơn và giảm bớt các cơn ho khan kích ứng. Người bệnh cần tránh xa rượu bia, cà phê và nước ngọt có gas vì các đồ uống này dễ gây mất nước thêm.
Duy trì chế độ dinh dưỡng dễ tiêu để nâng cao thể trạng
Cảm giác đắng miệng, mất vị giác và chán ăn là phản ứng rất phổ biến trong những ngày đầu mắc cảm cúm. Tuy nhiên, việc nhịn ăn hoặc ăn uống qua loa sẽ khiến cơ thể thiếu hụt nguồn năng lượng cần thiết để chống chọi với bệnh tật. Thực đơn cho người bị cảm cúm nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, ấm nóng và dễ tiêu hóa như cháo gà, cháo thịt băm hành tía tô, súp rau củ hoặc canh hầm nấm. Món cháo hành tía tô truyền thống không chỉ cung cấp tinh bột dễ hấp thu mà tinh dầu tự nhiên còn hỗ trợ làm ấm cơ thể và kích thích tuyến mồ hôi hoạt động vừa phải. Thịt gia cầm nạc, trứng và các loại đậu cung cấp nguồn protein chất lượng cao giúp tái tạo mô và duy trì chức năng miễn dịch. Người bệnh nên chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa ăn nhẹ trong ngày thay vì cố gắng ăn một bữa lớn gây nặng bụng, khó tiêu.
Sử dụng các biện pháp hỗ trợ làm dịu mũi họng tại nhà
Các triệu chứng nghẹt mũi, rát họng và ho do cảm cúm có thể khiến người bệnh mất ngủ và kiệt sức nhanh chóng. Việc vệ sinh đường thở đúng cách sẽ giúp cải thiện đáng kể sự thông thoáng của khoang mũi và bảo vệ niêm mạc họng. Người bệnh nên súc miệng và súc họng bằng dung dịch nước muối sinh lý không phẩy chín phần trăm từ hai đến ba lần mỗi ngày để làm sạch chất tiết và ức chế vi khuẩn bám dính. Sử dụng nước muối sinh lý dạng xịt hoặc nhỏ để rửa mũi giúp loại bỏ dịch nhầy ứ đọng, giảm cảm giác nghẹt thở. Ngoài ra, liệu pháp xông hơi vùng mặt bằng nước ấm có thêm vài giọt tinh dầu tràm hoặc bạc hà nhẹ nhàng cũng hỗ trợ giãn nở các xoang, tạo cảm giác thư giãn và dễ chịu tức thì. Khi nằm ngủ, người bệnh có thể kê cao gối hơn bình thường một chút để hạn chế tình trạng chảy dịch mũi sau xuống họng gây ho đêm.
Dùng thuốc giảm đau hạ sốt hỗ trợ an toàn theo hướng dẫn y tế
Để kiểm soát các cơn sốt cao và đau nhức mình mẩy, người bệnh có thể sử dụng các thuốc hạ sốt giảm đau thông thường như paracetamol theo đúng hướng dẫn về khoảng cách dùng thuốc và chỉ định của dược sĩ hoặc bác sĩ. Cần lưu ý rằng thuốc chỉ có vai trò làm dịu triệu chứng khó chịu tạm thời, giúp cơ thể dễ nghỉ ngơi hơn chứ không trực tiếp tiêu diệt virus cúm. Tuyệt đối không tự ý tăng liều, không kết hợp tùy tiện nhiều loại thuốc cảm cúm tổng hợp vì nguy cơ quá liều paracetamol gây hại cho gan. Thuốc kháng sinh hoàn toàn vô tác dụng đối với virus cúm và chỉ được bác sĩ chỉ định khi có bằng chứng bội nhiễm vi khuẩn. Các thuốc kháng virus đặc hiệu chỉ mang lại hiệu quả khi được sử dụng trong giai đoạn sớm của bệnh và bắt buộc phải có chỉ định từ bác sĩ sau khi thăm khám kỹ lưỡng.
Lưu ý an toàn
Người bệnh cảm cúm tuyệt đối không tự ý tìm mua và dùng kháng sinh hoặc thuốc kháng virus mà không có chỉ định từ nhân viên y tế. Tránh lạm dụng các bài thuốc dân gian truyền miệng chưa kiểm chứng như giật gió mạnh, giác hơi sâu hay xông hơi quá nóng gây bỏng niêm mạc và mất nước cấp. Cần đến ngay cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc, khó thở, tức ngực, ho ra máu, nôn nhiều không thể uống nước, lú lẫn hoặc triệu chứng có xu hướng nặng dần sau năm ngày.
Tóm tắt
Quá trình hồi phục sau cảm cúm đòi hỏi sự kiên nhẫn và chăm sóc đúng cách thay vì nôn nóng tìm kiếm các biện pháp can thiệp cấp tốc. Bằng việc dành thời gian nghỉ ngơi trọn vẹn, duy trì dinh dưỡng, bù nước đầy đủ và sử dụng thuốc hỗ trợ hợp lý, cơ thể sẽ dần lấy lại năng lượng tự nhiên. Hãy chủ động lắng nghe cơ thể và tham khảo ý kiến bác sĩ khi triệu chứng chuyển biến bất thường.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bị cảm cúm thông thường mất bao lâu thì khỏi hẳn?
Với người có sức khỏe bình thường, các triệu chứng sốt và đau nhức do cảm cúm thường thuyên giảm rõ rệt sau 3 đến 5 ngày và khỏi hẳn trong vòng 7 đến 10 ngày. Tuy nhiên, cảm giác mệt mỏi nhẹ hoặc ho khan có thể kéo dài thêm một đến hai tuần sau đó.
Có nên xông hơi khi đang bị sốt cảm cúm không?
Xông hơi nhẹ vùng mũi họng bằng nước ấm có thể giúp thông thoáng đường thở. Tuy nhiên, không nên trùm chăn xông toàn thân khi đang sốt cao vì dễ làm thân nhiệt tăng vọt, gây mất nước nghiêm trọng và kiệt sức. Người bệnh chỉ nên xông nhẹ mặt và lau khô người ngay.
Uống kháng sinh có giúp cảm cúm nhanh khỏi hơn không?
Kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng đối với virus cảm cúm. Việc tự ý uống kháng sinh không giúp bệnh nhanh khỏi mà còn có thể gây rối loạn tiêu hóa, dị ứng và làm tăng nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc. Kháng sinh chỉ được dùng khi bác sĩ xác định có bội nhiễm vi khuẩn.
Người bị cảm cúm có nên tắm gội bình thường không?
Người bệnh vẫn có thể tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió để giữ vệ sinh cơ thể và tạo cảm giác thoải mái. Tránh tắm nước lạnh, không ngâm mình quá lâu và cần lau khô người, sấy khô tóc ngay sau khi tắm để tránh bị nhiễm lạnh thêm.
Tiêm vắc xin cúm hàng năm có giúp phòng bệnh hiệu quả không?
Tiêm phòng vắc xin cúm mùa hàng năm là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất để giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như giảm mức độ nghiêm trọng nếu chẳng may nhiễm virus. Vắc xin giúp cơ thể tạo kháng thể bảo vệ trước các chủng virus cúm phổ biến trong mùa dịch.
