Bệnh sốt mò có nguy hiểm không và những biến chứng cần lưu ý

Bệnh sốt mò có nguy hiểm không là gì?

Bệnh sốt mò, còn gọi là sốt phát ban rừng rú, là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn nội bào Orientia tsutsugamushi gây ra. Mầm bệnh không lây trực tiếp từ người sang người mà truyền qua vết cắn của ấu trùng mò thuộc họ Trombiculidae. Những ấu trùng này thường sinh sống ở các bụi cây mục, bìa rừng, nương rẫy ẩm ướt và đồng cỏ rậm rạp.

Khi ấu trùng mò đốt người, vi khuẩn sẽ xâm nhập vào da, nhân lên tại chỗ rồi lan tràn qua hệ bạch huyết vào dòng máu. Bản chất tổn thương của sốt mò là viêm hệ thống vi mạch máu vi mô, dẫn đến suy giảm tưới máu và tổn thương tế bào ở nhiều cơ quan nội tạng. Do biểu hiện ban đầu tương tự sốt xuất huyết, cúm hoặc thương hàn, bệnh rất dễ bị bỏ qua ở giai đoạn sớm, tạo điều kiện cho vi khuẩn lan rộng khắp cơ thể.

Các biến chứng nặng nề đe dọa tính mạng khi không điều trị kịp thời

Khi không được can thiệp y tế đúng lúc, vi khuẩn gây sốt mò xâm nhập vào hệ tuần hoàn và gây viêm nội mạc vi mạch toàn thân. Tình trạng này dẫn đến tổn thương hàng loạt cơ quan trọng yếu. Biến chứng tim mạch thường gặp gồm viêm cơ tim, rối loạn nhịp tim và tụt huyết áp kéo dài dẫn đến sốc nhiễm trùng.

Ở hệ hô hấp, bệnh nhân có thể đối mặt với viêm phổi kẽ, tràn dịch màng phổi hoặc hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển gây khó thở dữ dội. Ngoài ra, tổn thương hệ thần kinh trung ương như viêm màng não, viêm não có thể gây li bì, co giật hoặc hôn mê. Nhiều trường hợp còn ghi nhận suy thận cấp, suy gan cấp và rối loạn đông máu rải rác trong lòng mạch, làm tăng nguy cơ tử vong nhanh chóng.

Dấu hiệu lâm sàng đặc trưng giúp nhận diện sớm bệnh sốt mò

Sốt mò thường khởi phát đột ngột sau thời gian ủ bệnh từ một đến ba tuần kể từ khi bị ấu trùng mò đốt. Triệu chứng nổi bật ban đầu là sốt cao liên tục kèm rét run, đau đầu dữ dội, đau nhức mỏi toàn thân và xung huyết kết mạc mắt. Người bệnh thường cảm thấy kiệt sức nhanh chóng mà không rõ nguyên nhân.

Dấu hiệu lâm sàng có giá trị gợi ý cao nhất là vết loét đặc trưng do ấu trùng mò để lại. Ban đầu vết đốt là nốt sẩn nhỏ, sau đó vỡ ra tạo thành vết loét có vảy đen hoặc nền hồng sạch, đặc biệt không gây đau đớn và không ngứa nên rất dễ bị bỏ sót. Đi kèm với vết loét là tình trạng sưng hạch bạch huyết khu vực lân cận và phát ban dạng sẩn cục rải rác trên thân mình sau vài ngày sốt.

Những nhóm đối tượng dễ gặp nguy hiểm khi mắc bệnh sốt mò

Bất kỳ ai bị ấu trùng mò mang mầm bệnh đốt đều có nguy cơ nhiễm sốt mò, tuy nhiên một số nhóm người có khả năng tiến triển nặng cao hơn rõ rệt. Người cao tuổi và những người có bệnh lý mạn tính nền tảng như đái tháo đường, suy tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc bệnh thận mạn thường có tiên lượng xấu hơn khi mắc bệnh.

Bên cạnh đó, phụ nữ mang thai nhiễm sốt mò có nguy cơ sảy thai, sinh non hoặc thai chết lưu nếu độc tố vi khuẩn lan rộng. Những người lao động nông nghiệp, lâm nghiệp, bộ đội dã ngoại hoặc người đi rừng thường xuyên tiếp xúc với ổ dịch tự nhiên, nếu chủ quan với triệu chứng sốt mà không khai báo tiền sử tiếp xúc môi trường sẽ khiến chẩn đoán bị chậm trễ, gián tiếp làm tăng tỷ lệ biến chứng nặng.

Nguyên tắc xử trí y tế và biện pháp chủ động phòng ngừa sốt mò

Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm do virus, sốt mò do vi khuẩn nội bào gây ra nên đáp ứng rất tốt với kháng sinh phù hợp nếu được sử dụng đúng giai đoạn. Tuy nhiên, việc lựa chọn thuốc, thời gian dùng và theo dõi tác dụng phụ phải tuyệt đối tuân theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm nhằm tránh kháng thuốc hoặc tái phát.

Để chủ động phòng bệnh, người dân khi đi vào vùng cây cối rậm rạp, nương rẫy cần mặc quần áo dài tay, bó ống quần, đi ủng và bôi kem xua côn trùng lên các vùng da hở. Tránh ngồi hoặc nằm trực tiếp trên thảm cỏ, thảm lá mục ẩm ướt. Sau khi từ rừng rẫy trở về, cần tắm rửa sạch sẽ bằng xà phòng, kiểm tra kỹ khắp cơ thể để tìm vết cắn lạ và phát quang bụi rậm quanh nơi ở để triệt tiêu nơi trú ngụ của ấu trùng mò.

Lưu ý an toàn

Thông tin bài viết mang tính giáo dục y khoa thường thức, không thay thế chẩn đoán chuyên sâu từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh hoặc thuốc hạ sốt để tự điều trị tại nhà khi có sốt kéo dài. Khi nghi ngờ mắc bệnh sốt mò hoặc phát hiện vết loét bất thường trên cơ thể, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa truyền nhiễm để được thăm khám và làm xét nghiệm chẩn đoán chính xác.

Tóm tắt

Bệnh sốt mò hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ y khoa. Việc tự ý theo dõi tại nhà khi sốt kéo dài làm tăng đáng kể nguy cơ biến chứng tạng nguy hiểm. Người dân cần chủ động bảo hộ khi lao động ngoài trời và đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ.