Bệnh quai bị ở trẻ em: Dấu hiệu, biến chứng và cách chăm sóc

Tổng quan về bệnh quai bị ở trẻ em

Bệnh quai bị là bệnh truyền nhiễm do virus quai bị (Mumps virus), một thành viên thuộc chi Rubulavirus trong họ Paramyxoviridae, gây ra trên người. Con người là vật chủ tự nhiên duy nhất của loại mầm bệnh này. Sau khi xâm nhập vào cơ thể qua niêm mạc đường hô hấp trên, virus nhân lên tại biểu mô hô hấp và các hạch bạch huyết lân cận, sau đó đi vào máu để phát tán đến nhiều cơ quan khác nhau, trong đó tuyến nước bọt mang tai là cơ quan đích bị tổn thương phổ biến nhất.

Tổn thương giải phẫu bệnh đặc trưng là tình trạng sưng nề mô kẽ, thoái hóa các tế bào biểu mô ống tuyến nước bọt và thâm nhiễm các tế bào viêm đơn nhân. Quá trình này làm tắc nghẽn các ống dẫn nước bọt, khiến tuyến sưng phồng nhanh chóng, đẩy dái tai lên trên và ra ngoài, gây đau đớn dữ dội cho trẻ khi há miệng, nhai hoặc nuốt. Không chỉ giới hạn ở tuyến nước bọt, virus quai bị còn có ái tính đặc biệt với các mô tuyến khác như tuyến tụy, tinh hoàn ở bé trai, buồng trứng ở bé gái, cũng như cấu trúc thần kinh trung ương gồm màng não và nhu mô não.

Trong lịch sử, bệnh quai bị từng bùng phát thành các vụ dịch lớn chu kỳ vài năm một lần tại các trường học và khu dân cư đông đúc. Kể từ khi các chương trình tiêm chủng mở rộng áp dụng vắc xin phối hợp sởi quai bị rubella, tỷ lệ mắc bệnh đã sụt giảm đáng kể trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên, các đợt dịch cục bộ vẫn có thể bùng phát trở lại ở những quần thể chưa được tiêm phòng đầy đủ hoặc ở những nhóm trẻ có hiệu lực kháng thể bảo vệ suy giảm theo thời gian. Do đó, việc hiểu rõ bản chất bệnh học giúp phụ huynh luôn giữ vững sự cảnh giác cần thiết.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh quai bị ở trẻ em là sự xâm nhiễm của virus quai bị thuộc họ Paramyxoviridae. Đây là loại virus chứa vật chất di truyền dạng ARN sợi đơn, có lớp vỏ bọc lipid ngoài cùng nên tương đối nhạy cảm với nhiệt độ cao, tia cực tím và các chất khử trùng thông thường. Tuy nhiên, virus lại có khả năng tồn tại tương đối ổn định trong môi trường tự nhiên mát mẻ và phát tán rất mạnh mẽ qua các giọt bắn nhỏ li ti phát xuất khi trẻ nhiễm bệnh ho, hắt hơi, sổ mũi hoặc trò chuyện trực tiếp ở khoảng cách gần.

Bên cạnh đường lây truyền hô hấp trực tiếp, virus quai bị còn có thể lây lan gián tiếp qua bề mặt các vật dụng sinh hoạt hàng ngày bị vấy bẩn dịch tiết hô hấp hoặc nước bọt của người mang mầm bệnh. Trẻ nhỏ thường có thói quen đưa tay lên mũi, miệng hoặc chia sẻ thìa, cốc, bình nước và đồ chơi với bạn bè ở trường lớp, tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh xâm nhập vào niêm mạc đường hô hấp trên. Thời kỳ lây truyền của bệnh quai bị bắt đầu từ khoảng hai đến ba ngày trước khi xuất hiện dấu hiệu sưng tuyến mang tai rõ rệt và kéo dài đến khoảng năm ngày sau khi hiện tượng sưng bùng phát. Đáng lưu ý, có đến một phần ba số người nhiễm virus hoàn toàn không biểu hiện triệu chứng lâm sàng nhưng vẫn âm thầm bài xuất virus ra môi trường xung quanh.

Khả năng nhiễm virus quai bị ở trẻ em phụ thuộc lớn vào tình trạng miễn dịch và môi trường sinh hoạt. Yếu tố nguy cơ hàng đầu là việc trẻ chưa được tiêm phòng vắc xin đầy đủ hoặc mới chỉ tiêm một mũi đơn lẻ mà chưa hoàn thành mũi nhắc lại theo đúng lịch tiêm chủng khuyến cáo của ngành y tế. Những trẻ có tình trạng suy giảm miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc phải, hoặc đang trong quá trình sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch kéo dài, thường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn và dễ diễn tiến thành các thể nặng.

Môi trường tập trung đông người cũng là yếu tố thúc đẩy sự bùng phát của bệnh quai bị. Trẻ em theo học tại các trường mầm non, trường tiểu học, các lớp học bán trú hoặc sinh sống trong các khu dân cư đông đúc có nguy cơ tiếp xúc với nguồn lây cao hơn do mật độ giao tiếp dày đặc mỗi ngày. Ngoài ra, việc di chuyển hoặc du lịch đến những khu vực đang có dịch bệnh lưu hành mà không có sự chuẩn bị phòng hộ cá nhân phù hợp cũng làm tăng nguy cơ mang mầm bệnh về gia đình và nhà trường.

Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp

Thời kỳ ủ bệnh của bệnh quai bị ở trẻ em dao động từ bảy đến hai mươi lăm ngày, phổ biến nhất là từ mười hai đến hai mươi lăm ngày (trung bình khoảng mười sáu đến mười tám ngày) sau khi tiếp xúc với nguồn lây. Trong giai đoạn này, trẻ hoàn toàn không có biểu hiện bất thường ra bên ngoài. Giai đoạn khởi phát tiếp nối thường bắt đầu âm thầm với các triệu chứng giống như nhiễm trùng đường hô hấp trên thông thường. Trẻ có thể bị sốt nhẹ đến sốt vừa, cảm thấy mệt mỏi, đau nhức cơ bắp toàn thân, đau đầu ê ẩm, chán ăn và đôi khi có biểu hiện đau họng hoặc cảm giác khó chịu tại vùng góc hàm ngay trước khi tuyến mang tai sưng to.

Dấu hiệu điển hình và phổ biến nhất của bệnh quai bị là tình trạng viêm sưng tuyến nước bọt mang tai, xuất hiện ở hơn bảy mươi phần trăm các trường hợp có biểu hiện triệu chứng. Tình trạng sưng thường khởi đầu ở một bên mặt, sau đó khoảng một đến hai ngày sẽ lan sang bên đối diện, khiến khuôn mặt của trẻ biến đổi rõ rệt, góc hàm tròn đầy và dái tai bị đẩy lệch lên trên. Vùng sưng thường căng bóng, có cảm giác đau tức rõ rệt khi sờ nắn hoặc khi trẻ cử động há miệng, nhai thức ăn cứng và nuốt. Cảm giác đau có xu hướng tăng vọt khi trẻ ăn các loại thức ăn hoặc đồ uống có vị chua do kích thích tuyến tăng tiết nước bọt đột ngột.

Bên cạnh các triệu chứng thông thường, phụ huynh cần đặc biệt chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo tổn thương các cơ quan ngoài tuyến nước bọt. Ở các bé trai bước vào độ tuổi dậy thì, viêm tinh hoàn có thể biểu hiện bằng tình trạng tinh hoàn sưng to đột ngột, đỏ và đau nhức dữ dội kèm sốt cao trở lại. Ở bé gái, viêm buồng trứng có thể gây đau vùng bụng dưới. Nếu virus xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương, trẻ sẽ xuất hiện các triệu chứng báo động như đau đầu dữ dội không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường, nôn vọt liên tục, cứng cổ, lơ mơ, ngủ gà hoặc co giật.

Hiện tượng sưng vùng góc hàm ở trẻ em rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Đáng chú ý nhất là tình trạng viêm tuyến mang tai do vi khuẩn tụ cầu hoặc liên cầu, thường chỉ sưng một bên, da đỏ nóng rõ rệt và có thể chảy mủ qua lỗ ống Stenon trong miệng khi ấn vào tuyến. Ngoài ra, viêm hạch góc hàm phản ứng do sâu răng, viêm amidan, hoặc sỏi ống tuyến nước bọt cũng có thể gây sưng đau cục bộ nhưng không có tính chất dịch tễ lây lan hay sốt kèm sưng đối xứng như bệnh quai bị.

Chẩn đoán

Việc chẩn đoán bệnh quai bị ở trẻ em chủ yếu dựa trên việc thăm khám lâm sàng tỉ mỉ của bác sĩ kết hợp với khai thác tiền sử tiếp xúc dịch tễ. Bác sĩ chuyên khoa nhi hoặc truyền nhiễm sẽ đánh giá cẩn thận hình thái sưng của tuyến mang tai, vị trí dái tai bị đẩy lệch, kiểm tra niêm mạc khoang miệng để quan sát tình trạng lỗ ống dẫn tuyến nước bọt Stenon xem có hiện tượng đỏ, phù nề hay chảy mủ hay không. Yếu tố tiếp xúc với nguồn lây bệnh tại gia đình, trường học trong khoảng thời gian ủ bệnh hai đến ba tuần trước đó, cũng như tình trạng tiêm chủng vắc xin của trẻ, là những cơ sở then chốt giúp bác sĩ định hướng chẩn đoán ban đầu một cách chính xác.

Trong bối cảnh tỷ lệ tiêm phòng ngày càng cao và xuất hiện nhiều trường hợp có triệu chứng không điển hình, các xét nghiệm cận lâm sàng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định chính xác virus quai bị và loại trừ các căn nguyên khác. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm sinh học phân tử bằng kỹ thuật phản ứng chuỗi polymerase phiên mã ngược (RT-PCR) từ dịch ngoáy họng, dịch phết lỗ ống Stenon hoặc mẫu nước tiểu để tìm sự hiện diện của ARN virus quai bị trong những ngày đầu khởi phát bệnh. Bên cạnh đó, xét nghiệm huyết thanh học để định lượng kháng thể IgM đặc hiệu kháng virus quai bị trong máu cũng là phương pháp thường dùng để xác nhận tình trạng nhiễm trùng cấp tính.

Bác sĩ cũng có thể chỉ định siêu âm vùng tuyến mang tai và vùng cổ nhằm đánh giá cấu trúc mô tuyến, phân biệt viêm tuyến nước bọt với các bệnh lý hạch bạch huyết hay áp xe hóa do vi khuẩn. Xét nghiệm sinh hóa máu kiểm tra nồng độ men amylase huyết thanh thường thấy tăng cao do tổn thương tế bào tuyến nước bọt hoặc viêm tụy đi kèm. Đối với những trẻ có dấu hiệu nghi ngờ biến chứng thần kinh như cổ cứng hay co giật, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định chọc dò dịch não tủy để phân tích tế bào và hóa sinh, giúp đánh giá chính xác mức độ viêm màng não vô khuẩn và đưa ra phương án xử trí kịp thời.

Các biến chứng nguy hiểm của bệnh quai bị ở trẻ em

Mặc dù bệnh quai bị ở trẻ em thường có biểu hiện nhẹ và tự lành, virus quai bị vẫn có khả năng phát tán theo dòng máu đến nhiều cơ quan trong cơ thể và gây ra những biến chứng nặng nề. Mức độ nghiêm trọng của biến chứng thường có xu hướng gia tăng ở trẻ lớn, trẻ vị thành niên và người trưởng thành.

Biến chứng phổ biến nhất ở nam giới sau tuổi dậy thì là viêm tinh hoàn, thường xuất hiện sau khi sưng tuyến mang tai khoảng một tuần. Tinh hoàn sưng to, đau tức dữ dội và có thể dẫn đến teo tinh hoàn một phần ở một số trường hợp, tuy nhiên nguy cơ gây vô sinh hoàn toàn ở cả hai bên tinh hoàn là khá hiếm gặp. Ở các bé gái, viêm buồng trứng có thể xảy ra với biểu hiện đau tức vùng hạ vị nhưng hầu như không để lại di chứng lâu dài lên chức năng sinh sản sau này.

Bên cạnh tổn thương tuyến sinh dục, virus quai bị có thể xâm lấn hệ thần kinh trung ương gây viêm màng não vô khuẩn hoặc viêm não. Trẻ mắc biến chứng này thường có biểu hiện sốt cao, cứng gáy, đau đầu dữ dội và lơ mơ, đòi hỏi phải được điều trị nội trú tại bệnh viện. Một biến chứng thần kinh hiếm gặp khác nhưng rất nghiêm trọng là tổn thương thần kinh ốc tai dẫn đến suy giảm thính lực tạm thời hoặc điếc vĩnh viễn một bên tai mà không có triệu chứng báo trước.

Ngoài ra, bệnh quai bị còn có thể gây viêm tụy cấp với biểu hiện đau bụng dữ dội vùng trên rốn kèm nôn mửa, viêm tuyến giáp, viêm cơ tim hoặc viêm đa khớp thoáng qua. Việc nhận biết sớm sự xuất hiện của các biến chứng này giúp can thiệp y tế kịp thời, hạn chế tối đa các nguy cơ di chứng nguy hiểm cho sự phát triển của trẻ.

Khả năng tái phát và miễn dịch sau khi mắc bệnh quai bị

Nhiều phụ huynh thường băn khoăn liệu trẻ đã từng mắc bệnh quai bị thì có nguy cơ bị tái phát lại lần thứ hai trong đời hay không. Về mặt miễn dịch học, sau khi cơ thể trẻ bị nhiễm virus quai bị tự nhiên và hồi phục, hệ thống miễn dịch sẽ sản sinh ra kháng thể đặc hiệu bền vững tồn tại suốt đời. Do đó, hầu hết các trường hợp chỉ mắc bệnh quai bị một lần duy nhất và có được miễn dịch bảo vệ lâu dài.

Tỷ lệ tái phát bệnh quai bị trên thực tế là cực kỳ hiếm gặp. Trong phần lớn các trường hợp bệnh nhân phản ánh bị quai bị nhiều lần, nguyên nhân thực chất là do nhầm lẫn giữa bệnh quai bị với tình trạng viêm tuyến mang tai tái phát do các loại virus khác như enterovirus, adenovirus, virus cúm hoặc do vi khuẩn và sỏi ống tuyến nước bọt. Để đảm bảo trẻ có được khả năng phòng bệnh tối ưu ngay cả khi chưa từng mắc bệnh, tiêm chủng đầy đủ hai liều vắc xin phối hợp vẫn là khuyến cáo y khoa quan trọng nhất.

Hướng xử trí và theo dõi y khoa

Hiện nay chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu để tiêu diệt trực tiếp virus quai bị. Do đó, mục tiêu điều trị hàng đầu là giảm nhẹ triệu chứng khó chịu, hỗ trợ nâng cao thể trạng, ngăn ngừa mất nước và chủ động theo dõi sát sao để phát hiện sớm các biến chứng nguy hiểm. Bệnh quai bị là bệnh lý tự giới hạn, hệ thống miễn dịch của trẻ sẽ tự sản sinh kháng thể để đẩy lùi virus sau khoảng bảy đến mười ngày. Mọi can thiệp dùng thuốc phải tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định chuyên môn từ bác sĩ; cha mẹ tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh vì kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng đối với các bệnh do virus gây ra.

Để giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn khi bị sốt và đau nhức vùng tuyến mang tai, bác sĩ có thể hướng dẫn gia đình sử dụng các loại thuốc hạ sốt, giảm đau thông thường an toàn cho trẻ em theo đúng hướng dẫn về cân nặng và khoảng cách giữa các lần dùng. Phụ huynh tuyệt đối không sử dụng aspirin cho trẻ em và thanh thiếu niên do nguy cơ gây ra hội chứng Reye, một bệnh lý tổn thương gan và não cấp tính vô cùng nguy hiểm. Tại vùng góc hàm bị sưng đau, có thể áp dụng biện pháp chườm ấm hoặc chườm mát nhẹ nhàng bằng khăn mềm sạch tùy theo cảm giác dễ chịu của trẻ, giúp làm dịu cảm giác căng tức mô cơ mà không gây tổn thương da.

Chế độ ăn uống đóng vai trò then chốt trong quá trình phục hồi của trẻ mắc bệnh quai bị. Do vùng hàm bị sưng đau khiến việc nhai nuốt gặp nhiều khó khăn, cha mẹ nên chuẩn bị các món ăn dạng lỏng hoặc mềm, dễ tiêu hóa như cháo loãng, súp dinh dưỡng, canh thịt hầm hoặc sữa ấm. Cần tránh hoàn toàn các loại thực phẩm cay, nóng, nhiều dầu mỡ và đặc biệt là các loại quả hoặc đồ uống có vị chua như cam, chanh, bưởi, vì acid trong các món này sẽ kích thích tuyến mang tai tăng tiết nước bọt mạnh mẽ, gây ra những cơn đau nhói dữ dội cho trẻ. Khuyến khích trẻ uống nhiều nước lọc hoặc dung dịch điện giải theo hướng dẫn của nhân viên y tế để đảm bảo cơ thể không bị thiếu nước.

Việc cách ly trẻ tại phòng riêng thoáng khí trong ít nhất năm ngày kể từ khi bắt đầu sưng tuyến mang tai là biện pháp bắt buộc để ngăn chặn virus phát tán sang các thành viên khác trong gia đình và cộng đồng. Trẻ cần được nghỉ ngơi tuyệt đối tại giường trong giai đoạn sốt và sưng đau. Gia đình cần giữ vệ sinh thân thể và răng miệng sạch sẽ cho trẻ bằng cách súc miệng nước muối sinh lý nhẹ nhàng sau các bữa ăn. Trong toàn bộ quá trình chăm sóc, phụ huynh phải liên tục theo dõi các chỉ số sinh hiệu và mức độ tiến triển của vết sưng, kịp thời liên hệ với bác sĩ khi có bất kỳ dấu hiệu chuyển biến xấu nào.

Phòng ngừa và giảm nguy cơ

Biện pháp phòng ngừa bệnh quai bị hiệu quả, bền vững và an toàn nhất hiện nay là tiêm chủng đầy đủ vắc xin phòng bệnh. Vắc xin quai bị thường được bào chế dưới dạng vắc xin phối hợp ba trong một phòng ngừa sởi, quai bị và rubella (vắc xin MMR), hoặc phối hợp bốn trong một bổ sung thêm thành phần thủy đậu (MMRV). Theo khuyến cáo của các tổ chức y tế, trẻ em nên được tiêm mũi đầu tiên trong độ tuổi từ chín đến mười hai tháng hoặc từ mười hai đến mười lăm tháng tuổi tùy theo phác đồ tiêm chủng của từng quốc gia, và tiêm mũi nhắc lại thứ hai vào khoảng từ bốn đến sáu tuổi trước khi bước vào lớp một. Việc hoàn thành đầy đủ hai mũi tiêm tạo ra tỷ lệ bảo vệ cao, giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ mắc bệnh cũng như mức độ nghiêm trọng của các biến chứng.

Bên cạnh việc tiêm phòng, duy trì thói quen vệ sinh cá nhân đóng vai trò rất lớn trong việc ngăn ngừa lây truyền virus trong môi trường sinh hoạt hàng ngày. Cha mẹ và người chăm sóc cần hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất hai mươi giây, đặc biệt là sau khi ho, hắt hơi, đi vệ sinh hoặc chạm vào các bề mặt dùng chung. Dạy trẻ thói quen dùng khăn giấy hoặc khuỷu tay áo để che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, sau đó vứt khăn giấy vào thùng rác kín ngay lập tức. Cần tránh cho trẻ thói quen dụi mắt hoặc đưa tay chạm vào mũi, miệng khi chưa rửa tay sạch sẽ.

Tại các trường học và cơ sở mầm non, cần thực hiện lau chùi, khử khuẩn định kỳ đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa và các dụng cụ học tập bằng dung dịch sát khuẩn thông thường. Tuyệt đối không cho trẻ dùng chung đồ dùng ăn uống cá nhân như thìa, đũa, bát, cốc nước, khăn mặt hoặc bàn chải đánh răng với các bạn cùng lớp. Khi trong trường hoặc khu dân cư xuất hiện ca bệnh quai bị nghi ngờ, cần chủ động thông báo cho cơ quan y tế địa phương, thực hiện cách ly học sinh mắc bệnh tại nhà cho đến khi hết thời gian lây nhiễm để tránh nguy cơ bùng phát thành ổ dịch lớn.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Phụ huynh cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa nhi hoặc chuyên khoa truyền nhiễm ngay khi nhận thấy trẻ có dấu hiệu sưng đau ở một hoặc hai bên góc hàm, sốt không rõ nguyên nhân, hoặc có tiền sử tiếp xúc gần với người mắc bệnh quai bị trong vòng hai đến ba tuần trước đó. Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh, loại trừ các tình trạng nhiễm khuẩn vùng hàm mặt nguy hiểm khác và hướng dẫn phác đồ chăm sóc, cách ly an toàn tại nhà cho trẻ.

Trong quá trình theo dõi tại nhà, phụ huynh cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế có khoa cấp cứu hoặc gọi dịch vụ hỗ trợ y tế khẩn cấp nếu trẻ xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng nào sau đây:

• Thứ nhất, trẻ sốt cao liên tục trên ba mươi chín độ C và không đáp ứng tốt với các biện pháp hạ sốt thông thường.
• Thứ hai, trẻ có các biểu hiện thần kinh nguy kịch như đau đầu dữ dội, cứng cổ, nôn vọt liên tục, lơ mơ, li bì, khó đánh thức hoặc xuất hiện cơn co giật.
• Thứ ba, trẻ kêu đau bụng dữ dội, đặc biệt là đau vùng thượng vị kèm theo nôn mửa nhiều lần, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo viêm tụy cấp tính.
• Thứ tư, đối với các bé trai ở độ tuổi tiền dậy thì và dậy thì, xuất hiện tình trạng bìu sưng to, căng đỏ và đau buốt dữ dội ở một hoặc cả hai bên tinh hoàn.
• Thứ năm, trẻ có biểu hiện mất nước nặng như môi khô nứt nẻ, khóc không có nước mắt, tiểu rất ít hoặc không đi tiểu trong nhiều giờ, mệt lả và không thể ăn uống được bất kỳ thứ gì. Việc can thiệp y tế kịp thời trong các tình huống này là vô cùng quan trọng để bảo vệ tính mạng và ngăn ngừa những di chứng lâu dài cho trẻ.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức giáo dục sức khỏe tổng quan, hỗ trợ phụ huynh nhận biết và hiểu đúng về bệnh quai bị ở trẻ em. Nội dung này hoàn toàn không thể thay thế cho quá trình thăm khám lâm sàng, chẩn đoán xác định và chỉ định điều trị y khoa trực tiếp từ các bác sĩ có chuyên môn. Mỗi trẻ em có thể trạng, độ tuổi và mức độ đáp ứng miễn dịch khác nhau, do đó diễn tiến của bệnh và các nguy cơ biến chứng trên từng cá thể cũng sẽ có sự khác biệt rõ rệt.

Phụ huynh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau kháng viêm hoặc các loại thuốc Đông y không rõ nguồn gốc để cho trẻ sử dụng mà chưa có sự đồng ý của bác sĩ. Tuyệt đối không áp dụng các phương pháp chữa bệnh dân gian truyền miệng chưa được kiểm chứng khoa học như đắp các loại lá cây, vôi, mực tàu hoặc dán các loại cao dán không rõ thành phần lên vùng mang tai đang bị sưng nề. Những hành vi này không những không đem lại hiệu quả chữa bệnh mà còn dễ gây bỏng rát da, dị ứng và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm, hoại tử mô dưới da cực kỳ nguy hiểm. Khi có bất kỳ nghi vấn nào về sức khỏe của trẻ, cha mẹ cần trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế để nhận được hướng dẫn an toàn nhất.

Kết luận

Bệnh quai bị ở trẻ em là một bệnh lý truyền nhiễm do virus thường gặp nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa và kiểm soát tốt. Mặc dù đa số các trường hợp mắc bệnh đều tiến triển lành tính và tự hồi phục nếu được chăm sóc dinh dưỡng, nghỉ ngơi và cách ly đúng cách, sự cảnh giác đối với các biến chứng nguy hiểm ở hệ thần kinh và cơ quan sinh dục luôn là điều tối quan trọng đối với các bậc phụ huynh. Chủ động đưa trẻ đi tiêm phòng vắc xin sởi quai bị rubella đầy đủ, đúng lịch theo khuyến cáo của ngành y tế chính là giải pháp bảo vệ sức khỏe vững chắc nhất cho trẻ nhỏ. Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh hoặc các biểu hiện bất thường, gia đình cần kịp thời đưa trẻ đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ thăm khám và hỗ trợ chuyên môn an toàn.