Bảo tồn khả năng sinh sản ở trẻ em mắc ung thư và các phương pháp hiện nay

Bảo tồn khả năng sinh sản ở trẻ em mắc ung thư là gì?

Bảo tồn khả năng sinh sản ở trẻ em mắc ung thư bao gồm các biện pháp chuyên sâu nhằm lưu giữ tiềm năng sinh sản của trẻ trước khi thực hiện các liệu trình điều trị có độc tính cao đối với tuyến sinh dục. Khác với người trưởng thành có thể dễ dàng thu thập tinh trùng hoặc noãn trưởng thành, đối tượng trẻ em đòi hỏi các giải pháp chuyên biệt do cơ quan sinh sản chưa hoàn thiện về mặt chức năng và giải phẫu.

Tùy theo giới tính, lứa tuổi, giai đoạn phát triển dậy thì và phác đồ điều trị cụ thể, các bác sĩ chuyên khoa ung bướu nhi và hỗ trợ sinh sản sẽ hội chẩn để đưa ra phương án tối ưu. Các biện pháp hiện nay bao gồm trữ lạnh tinh trùng, trữ lạnh mô tinh hoàn ở trẻ nam, trữ đông noãn, trữ lạnh mô buồng trứng hoặc phẫu thuật treo buồng trứng tránh vùng chiếu xạ ở trẻ nữ. Việc bảo tồn chức năng sinh sản không chỉ bảo vệ khả năng duy trì nòi giống mà còn góp phần duy trì chức năng nội tiết tự nhiên, hỗ trợ sự phát triển thể chất và tâm sinh lý bình thường của trẻ trong độ tuổi dậy thì.

Tác động của liệu pháp điều trị ung thư đến tuyến sinh dục của trẻ

Nhiều phác đồ điều trị ung thư ở trẻ em có thể gây tổn thương tạm thời hoặc vĩnh viễn đến cơ quan sinh sản. Các thuốc hóa trị nhóm alkyl hóa có độc tính rất cao đối với tế bào mầm ở cả buồng trứng và tinh hoàn. Khi tế bào mầm bị phá hủy, cơ thể trẻ mất đi nguồn dự trữ để tạo ra tinh trùng hoặc trứng trong tương lai.

Bên cạnh hóa trị, xạ trị chiếu trực tiếp vào vùng chậu, ổ bụng, cột sống thắt lưng hoặc toàn thân cũng làm xơ hóa mô tuyến sinh dục. Xạ trị vùng sọ não có thể làm tổn thương trục hạ đồi và tuyến yên, dẫn đến thiếu hụt hormone kích thích sinh dục và cản trở quá trình dậy thì bình thường. Mức độ tổn hại sinh sản phụ thuộc vào độ tuổi của bệnh nhi, liều lượng tích lũy của thuốc và cường độ tia xạ. Do đó, việc tiên lượng nguy cơ suy giảm sinh sản ngay từ đầu là vô cùng quan trọng.

Các phương pháp bảo tồn khả năng sinh sản ở bé trai

Lựa chọn kỹ thuật bảo tồn sinh sản ở trẻ nam phụ thuộc chặt chẽ vào giai đoạn dậy thì của trẻ. Đối với các thiếu niên đã bước vào giai đoạn dậy thì và có khả năng xuất tinh, phương pháp tiêu chuẩn và an toàn nhất là thu thập và trữ lạnh tinh trùng. Bệnh nhi có thể tự lấy mẫu hoặc nhờ hỗ trợ y khoa chuyên biệt, sau đó mẫu tinh dịch được đông lạnh bảo quản lâu dài trong nitơ lỏng.

Đối với các bé trai nhỏ tuổi chưa dậy thì, tinh hoàn chưa sản xuất được tinh trùng trưởng thành. Trong tình huống này, kỹ thuật khả thi là sinh thiết lấy một phần mô tinh hoàn chứa tế bào gốc sinh tinh để tiến hành trữ lạnh mô tinh hoàn. Khi trẻ trưởng thành và có nhu cầu sinh con, các tế bào gốc này có thể được nuôi cấy phát triển thành tinh trùng hoặc tái cấy ghép trở lại cơ thể theo tiến bộ của y học sinh sản.

Các phương pháp bảo tồn khả năng sinh sản ở bé gái

Đối với trẻ em gái đã dậy thì và tình trạng toàn thân cho phép trì hoãn điều trị ung thư trong khoảng 10 đến 14 ngày, bác sĩ có thể kích thích buồng trứng nhẹ nhàng để chọc hút và trữ đông noãn. Tuy nhiên, tình huống này ít khi áp dụng được cho bệnh nhi ung thư cấp tính cần điều trị gấp.

Phương pháp tối ưu và linh hoạt nhất cho trẻ em gái, đặc biệt là các bé gái chưa dậy thì, là phẫu thuật nội soi lấy một phần hoặc toàn bộ vỏ buồng trứng để trữ lạnh mô buồng trứng. Kỹ thuật này không đòi hỏi dùng hormone kích thích và có thể tiến hành nhanh chóng trước khi vào hóa chất. Sau này, khi bệnh nhi khỏi ung thư hoàn toàn, mô buồng trứng sẽ được rã đông và ghép lại vào khung chậu nhằm phục hồi chức năng nội tiết và phóng noãn tự nhiên. Ngoài ra, phẫu thuật di chuyển buồng trứng ra khỏi vùng chiếu xạ cũng được thực hiện nếu trẻ chỉ cần xạ trị vùng chậu.

Thời điểm trao đổi và các yếu tố cần cân nhắc cùng bác sĩ

Quyết định thực hiện bảo tồn sinh sản cần được thảo luận kỹ lưỡng giữa gia đình, bác sĩ điều trị ung bướu nhi và bác sĩ hỗ trợ sinh sản ngay khi có chẩn đoán bệnh. Thời điểm vàng là trước liều hóa trị hoặc xạ trị đầu tiên, vì khi đã tiếp xúc với thuốc độc tế bào, chất lượng mô sinh sản có thể bị ảnh hưởng đáng kể.

Tuy vậy, sự an toàn tính mạng và tiến độ điều trị bệnh ung thư luôn là ưu tiên cao nhất. Nếu bệnh nhi đang trong tình trạng cấp cứu, suy tủy nặng, rối loạn đông máu hoặc nhiễm trùng đe dọa tính mạng, việc can thiệp ngoại khoa để lấy mô sinh sản cần được cân nhắc hoãn lại. Gia đình nên trao đổi cởi mở với đội ngũ y tế về tiên lượng bệnh, mức độ rủi ro, khả năng can thiệp và nguyện vọng lâu dài để xây dựng kế hoạch điều trị toàn diện và an toàn nhất cho trẻ.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính giáo dục y khoa và không thay thế cho đánh giá chuyên môn từ bác sĩ điều trị. Việc lựa chọn phương pháp bảo tồn sinh sản phải luôn đặt tính mạng và hiệu quả điều trị ung thư của bệnh nhi lên hàng đầu. Gia đình tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng các loại thuốc hay thảo dược chưa được kiểm chứng nhằm bảo vệ buồng trứng hay tinh hoàn vì có thể gây tương tác nguy hiểm với phác đồ hóa trị. Mọi can thiệp cần có chỉ định từ bác sĩ ung bướu nhi và bác sĩ hỗ trợ sinh sản.

Tóm tắt

Bảo tồn khả năng sinh sản ở trẻ em mắc ung thư là bước chuẩn bị nhân văn, giúp các em có cơ hội xây dựng gia đình khi trưởng thành. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ ung bướu nhi, chuyên gia hỗ trợ sinh sản và gia đình. Cha mẹ nên chủ động thảo luận sớm để lựa chọn giải pháp can thiệp phù hợp và an toàn nhất cho con.