Bị đau mắt hàn uống thuốc gì và cách chăm sóc giúp nhanh hồi phục

Bị đau mắt hàn uống thuốc gì là gì?

Đau mắt hàn, tên khoa học là viêm giác mạc do tia hàn hoặc bỏng giác mạc do bức xạ cực tím, là tổn thương cấp tính bề mặt nhãn cầu do tiếp xúc với tia cực tím cường độ mạnh. Hiện tượng này thường xảy ra khi người lao động không mang kính bảo hộ chuyên dụng trong lúc hàn cắt kim loại, hoặc do người xung quanh nhìn trực diện vào ngọn lửa hồ quang. Bức xạ cực tím phá vỡ cấu trúc biểu mô giác mạc và kết mạc, gây phản ứng viêm cấp tính với các biểu hiện điển hình như mi mắt sưng phù, mắt đỏ ngầu, cảm giác nóng rát như có cát trong mắt và giảm thị lực tạm thời. Phần lớn các trường hợp bỏng giác mạc nhẹ có khả năng tự phục hồi hoàn toàn sau vài ngày nếu được giữ gìn vệ sinh cẩn thận và không xảy ra biến chứng nhiễm trùng.

Bản chất của đau mắt hàn và cơ chế phục hồi giác mạc

Đau mắt hàn về bản chất y khoa là tình trạng viêm giác mạc do ánh sáng, xảy ra khi mắt tiếp xúc trực tiếp với bức xạ cực tím cường độ cao từ hồ quang hàn mà không có kính bảo hộ. Tổn thương này làm bong tróc các tế bào biểu mô trên bề mặt giác mạc, kích thích các đầu mút dây thần kinh cảm giác, dẫn đến cơn đau nhức, chảy nước mắt giàn giụa, sợ ánh sáng và cảm giác cộm xốn như có cát bên trong mắt. Các triệu chứng thường không xuất hiện ngay lúc hàn mà bùng phát sau đó khoảng 4 đến 12 giờ, phổ biến nhất là vào ban đêm sau một ngày làm việc.

Không có loại thuốc uống đặc trị nào có thể làm vết bỏng giác mạc biến mất ngay tức thì. Quá trình hồi phục phụ thuộc chủ yếu vào khả năng tự tăng sinh và tái tạo của lớp biểu mô giác mạc, thường diễn ra trong vòng 24 đến 72 giờ nếu không bị nhiễm trùng thứ phát hoặc biến chứng chấn thương đi kèm. Do đó, mục tiêu dùng thuốc chỉ là giảm bớt cảm giác đau đớn tạm thời và tạo môi trường thuận lợi để mắt tự lành thương.

Các nhóm thuốc uống hỗ trợ giảm đau nhức khi bị đau mắt hàn

Khi cơn đau nhức và cảm giác buốt đầu do kích thích thần kinh mắt trở nên dữ dội, người bệnh có thể cân nhắc sử dụng một số nhóm thuốc giảm đau đường uống không kê đơn để cải thiện sự thoải mái. Nhóm thuốc phổ biến nhất là paracetamol, có tác dụng giảm đau mức độ nhẹ đến vừa và tương đối an toàn khi dùng đúng khoảng cách thời gian khuyến nghị. Trường hợp đau kèm theo phản ứng viêm kết mạc khó chịu, các thuốc chống viêm không steroid đường uống như ibuprofen có thể được xem xét nếu người bệnh không có tiền sử viêm loét dạ dày tá tràng, suy thận hay dị ứng thuốc.

Mọi người bệnh cần lưu ý rằng thuốc uống chỉ giúp làm dịu cảm giác đau toàn thân, không tác động trực tiếp vào vị trí tổn thương trên bề mặt nhãn cầu. Người bệnh không được tự ý tăng liều lượng với hy vọng mắt khỏi nhanh hơn vì điều này làm tăng nguy cơ tổn thương gan, thận và đường tiêu hóa. Tốt nhất, hãy tham khảo ý kiến của dược sĩ hoặc nhân viên y tế trước khi dùng bất kỳ thuốc uống giảm đau nào.

Biện pháp chăm sóc hỗ trợ tại chỗ giúp mắt nhanh hồi phục

Bên cạnh việc dùng thuốc giảm đau toàn thân, các biện pháp chăm sóc tại chỗ đóng vai trò quyết định giúp xoa dịu đôi mắt. Nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản là sản phẩm hỗ trợ rất hữu ích, giúp bôi trơn nhãn cầu, giảm ma sát giữa mi mắt và bề mặt giác mạc đang trầy xước, từ đó làm dịu đáng kể cảm giác cộm rát. Người bệnh có thể nhỏ nhiều lần trong ngày theo cảm nhận khô rát của mắt.

Người bị đau mắt hàn cần dành thời gian nghỉ ngơi ở không gian yên tĩnh, phòng tối hoặc ánh sáng dịu để tránh kích thích đồng tử co thắt gây đau buốt. Khi bắt buộc phải ra ngoài, việc đeo kính râm chống tia cực tím sẽ giúp giảm bớt phản xạ sợ sáng. Chườm khăn sạch thấm nước mát lên vùng mi mắt nhắm nghiền cũng mang lại cảm giác dễ chịu. Đặc biệt, người bệnh cần tuyệt đối tránh dụi tay vào mắt vì lực ma sát sẽ làm vết trầy giác mạc lan rộng và đưa vi khuẩn từ tay vào gây loét giác mạc.

Những sai lầm nguy hiểm cần tránh khi xử trí đau mắt hàn

Một sai lầm rất nguy hiểm mà nhiều người thợ hàn mắc phải là tìm mua các loại thuốc nhỏ mắt gây tê bề mặt như tetracain hay proparacain để nhỏ trực tiếp vào mắt nhằm cắt cơn đau tức thì. Thuốc tê nhỏ mắt làm mất cảm giác đau rất nhanh nhưng lại ức chế quá trình phân chia tế bào, ngăn cản giác mạc tự tái tạo, thậm chí gây hoại tử biểu mô và thủng nhãn cầu dẫn đến mù lòa vĩnh viễn. Nhóm thuốc này chỉ được bác sĩ nhãn khoa sử dụng trong phòng khám để thực hiện thủ thuật thăm khám.

Tương tự, các bài thuốc dân gian như đắp lá trầu không, nhỏ sữa mẹ, nhỏ nước chanh hay đắp nha đam trực tiếp lên mắt cũng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn cực kỳ cao. Bề mặt giác mạc khi đã mất lớp biểu mô bảo vệ rất dễ bị vi nấm và vi khuẩn xâm nhập, dẫn đến viêm loét giác mạc mủ hoại tử. Bất kỳ dung dịch nào đưa vào mắt đều phải là sản phẩm nhỏ mắt chuyên dụng vô trùng đã được kiểm định y tế.

Thời điểm cần đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt thăm khám

Trong quá trình hàn xì kim loại, mắt không chỉ bị ảnh hưởng bởi bức xạ cực tím mà còn có nguy cơ rất cao bị các mạt sắt, xỉ hàn hoặc dị vật bắn với tốc độ cao cắm sâu vào giác mạc. Nếu dị vật không được gắp bỏ kịp thời, mạt kim loại sẽ bị oxy hóa tạo thành vòng rỉ sét gây loét và để lại sẹo giác mạc vĩnh viễn, làm suy giảm thị lực nghiêm trọng.

Người bệnh cần đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở chuyên khoa mắt khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường như: cơn đau dữ dội không thuyên giảm dù đã uống thuốc giảm đau, mắt nhìn mờ rõ rệt, thấy chấm đen hoặc bóng mờ trong tầm nhìn, mắt tiết nhiều dịch mủ màu vàng hoặc xanh, giác mạc xuất hiện đốm trắng đục. Bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ tiến hành soi đèn khe sinh hiển vi, nhuộm giác mạc bằng dung dịch huỳnh quang để đánh giá chính xác mức độ tổn thương và gắp bỏ dị vật nếu có.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt. Tuyệt đối không tự ý mua và dùng các loại thuốc nhỏ mắt chứa chất gây tê, corticoid hoặc kháng sinh mạnh khi chưa được bác sĩ thăm khám. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt quy định bảo hộ lao động bằng kính hàn chuyên dụng đạt chuẩn để ngăn ngừa tổn thương tái diễn.

Tóm tắt

Đau mắt hàn tuy gây đau rát dữ dội nhưng giác mạc có khả năng tự tái tạo nhanh nếu được chăm sóc đúng cách. Người bệnh chỉ nên dùng thuốc giảm đau đường uống phổ thông khi cần, kết hợp nhỏ nước mắt nhân tạo và cho mắt nghỉ ngơi hoàn toàn. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc tê hay kháng sinh nhỏ mắt mà chưa có chỉ định y khoa. Khi triệu chứng kéo dài hoặc nghi ngờ có dị vật bắn vào mắt, hãy đến cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám kịp thời.