Cách xử trí và chăm sóc giảm đau mắt hàn tại nhà

Đau mắt hàn là gì?

Đau mắt hàn về bản chất y khoa là bệnh viêm giác kết mạc do bức xạ cực tím, thường được gọi là viêm giác mạc do tia cực tím hoặc bỏng flash giác mạc. Khi hồ quang hàn phát ra ánh sáng chói lọi, nó giải phóng một lượng lớn tia bức xạ tử ngoại có năng lượng cao tác động trực tiếp lên bề mặt mắt. Lớp tế bào biểu mô ngoài cùng của giác mạc và màng kết mạc hấp thụ phần lớn năng lượng bức xạ này, dẫn đến phản ứng viêm cấp tính, làm bong tróc các tế bào biểu mô bề mặt nhãn cầu.

Triệu chứng thường không xuất hiện ngay lập tức trong lúc hàn mà bắt đầu phát tác sau khoảng bốn đến mười hai giờ. Người bệnh cảm thấy mắt đau nhức buốt, mi mắt sưng nề, cay rát, đỏ ngầu, liên tục ứa nước mắt và rất nhạy cảm với nguồn sáng xung quanh. Mặc dù phần lớn các tổn thương nhẹ có thể tự lành trong vòng hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ nếu được nghỉ ngơi hợp lý, việc chăm sóc không đúng cách có thể dẫn đến trầy xước giác mạc sâu hoặc nhiễm khuẩn nguy hiểm.

Các biện pháp chăm sóc làm dịu mắt hàn tại nhà

Khi bắt đầu xuất hiện triệu chứng đau nhức và cộm xốn do tia hàn, bước đầu tiên người bệnh cần làm là cho mắt nghỉ ngơi hoàn toàn trong không gian tối hoặc phòng có ánh sáng dịu. Tránh tiếp xúc với màn hình điện thoại, tivi, máy tính cũng như ánh nắng mặt trời vì ánh sáng sẽ kích thích giác mạc đang bị tổn thương gây đau buốt nhiều hơn.

Để giảm bớt cảm giác nóng rát và phù nề mi mắt, bạn có thể áp dụng phương pháp chườm lạnh bằng cách bọc một vài viên đá nhỏ trong khăn gạc sạch hoặc dùng khăn lạnh sạch đặt nhẹ nhàng lên vùng mi mắt đã nhắm kín trong khoảng mười đến mười lăm phút. Bên cạnh đó, việc sử dụng nước muối sinh lý không chất bảo quản hoặc nước mắt nhân tạo dạng tép đơn liều để nhỏ mắt đều đặn giúp giữ ẩm cho bề mặt nhãn cầu, làm dịu cảm giác ma sát khó chịu và hỗ trợ rửa trôi các tế bào biểu mô bị bong tróc. Người bệnh cần giữ mi mắt nhắm thư giãn nhiều nhất có thể để biểu mô giác mạc có điều kiện tái tạo tự nhiên.

Những sai lầm tai hại cần tuyệt đối tránh khi bị đau mắt hàn

Nhiều người khi bị đau mắt hàn thường có thói quen dùng tay dụi mạnh vào mắt do cảm giác cộm xốn dữ dội. Hành động dụi mắt vô cùng nguy hiểm vì có thể làm rách rộng thêm các mảng biểu mô giác mạc đang yếu ớt hoặc vô tình đưa vi khuẩn từ bàn tay vào gây loét giác mạc. Ngoài ra, việc tự ý tìm mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa hoạt chất gây tê bề mặt để giảm đau tức thì là sai lầm nghiêm trọng; thuốc tê làm chậm quá trình lành vết thương và có nguy cơ gây thủng giác mạc nếu lạm dụng.

Một thói quen nguy hại khác là áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá cây, nhỏ sữa mẹ, nhỏ nước chanh hay đắp nha đam trực tiếp lên mắt. Những chất này không được vô trùng, có thể gây kích ứng hóa học nặng nề và dẫn đến bội nhiễm vi nấm hoặc vi khuẩn. Đồng thời, người bệnh không được tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng viêm corticosteroid khi chưa có chỉ định và theo dõi chặt chẽ từ bác sĩ chuyên khoa mắt.

Dấu hiệu cảnh báo cần đến khám bác sĩ chuyên khoa mắt

Mặc dù phần lớn các trường hợp đau mắt hàn ở mức độ nhẹ có thể tự thuyên giảm sau một đến hai ngày chăm sóc đúng cách, người bệnh không nên chủ quan trước những diễn biến bất thường. Bạn cần đến ngay bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt nếu sau hai mươi bốn giờ áp dụng các biện pháp làm dịu mà cơn đau mắt không hề giảm bớt hoặc ngày càng đau nhức dữ dội hơn.

Những dấu hiệu nguy hiểm khác bao gồm thị lực bị suy giảm rõ rệt, nhìn mờ, nhìn thấy quầng sáng xung quanh đèn, mắt chảy nhiều mủ dịch màu vàng hoặc xanh, mi mắt sưng húp không thể mở ra được. Đặc biệt, nếu nghi ngờ trong lúc hàn có tia lửa hoặc mạt kim loại bắn trực tiếp vào mắt tạo thành dị vật giác mạc, người bệnh tuyệt đối không được tự tìm cách gắp mà phải đi khám cấp cứu để bác sĩ chuyên khoa xử lý bằng dụng cụ vô khuẩn.

Cách phòng ngừa đau mắt hàn và bảo vệ thị lực khi làm việc

Biện pháp phòng ngừa đau mắt hàn hữu hiệu và căn bản nhất là luôn tuân thủ nghiêm ngặt quy định về an toàn lao động trong suốt quá trình làm việc. Thợ hàn bắt buộc phải sử dụng mặt nạ hàn hoặc mũ hàn bảo hộ có kính lọc chuyên dụng đạt tiêu chuẩn, có khả năng ngăn chặn hoàn toàn tia cực tím và tia hồng ngoại độc hại phát ra từ ngọn lửa hồ quang. Hiện nay, các loại mũ hàn tự động điều chỉnh độ tối cảm ứng theo ánh sáng hồ quang là giải pháp bảo hộ tiện lợi và an toàn cao.

Không chỉ người trực tiếp thao tác máy hàn, những người làm việc trong cùng xưởng cơ khí hoặc những người xung quanh cũng cần chú ý không nhìn trực tiếp vào khu vực đang hàn. Các xưởng cơ khí nên bố trí vách ngăn chống tia cực tím hoặc màn che chắn chuyên dụng để ngăn chặn ánh sáng hồ quang phát tán ra môi trường xung quanh, bảo vệ đôi mắt cho tất cả công nhân và người qua lại.

Lưu ý an toàn

Các hướng dẫn chăm sóc đau mắt hàn tại nhà chỉ mang tính chất hỗ trợ làm dịu triệu chứng kích ứng bề mặt và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt giảm đau chứa chất tê hoặc thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nếu mắt có dấu hiệu nhiễm trùng, nhìn mờ hoặc nghi ngờ có dị vật mạt sắt găm vào giác mạc, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Đau mắt hàn là tổn thương cấp tính gây nhiều khó chịu nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc bảo hộ lao động. Khi gặp phải tình trạng này, việc bình tĩnh cho mắt nghỉ ngơi, chườm lạnh và nhỏ nước mắt nhân tạo sẽ giúp giác mạc mau hồi phục. Hãy luôn chủ động bảo vệ đôi mắt bằng kính hàn chuyên dụng và đi khám bác sĩ ngay khi triệu chứng không thuyên giảm.