1 trứng tạo được bao nhiêu phôi và các yếu tố ảnh hưởng trong IVF

1 Trứng tạo được bao nhiêu phôi là gì?

Thụ tinh trong ống nghiệm là kỹ thuật hỗ trợ sinh sản tiên tiến, trong đó noãn của người vợ và tinh trùng của người chồng được kết hợp bên ngoài cơ thể trong điều kiện phòng thí nghiệm chuyên dụng. Mục tiêu của chu kỳ kích thích buồng trứng là thu được một số lượng noãn trưởng thành thích hợp để tạo thành các phôi có tiềm năng phát triển tốt.

Khái niệm một trứng tạo được bao nhiêu phôi phản ánh mối quan hệ giữa tế bào sinh dục cái và sản phẩm hợp tử cuối cùng. Trong tự nhiên cũng như trong can thiệp hỗ trợ sinh sản, mỗi noãn trưởng thành mang bộ nhiễm sắc thể đơn bội chỉ dung nạp duy nhất một tinh trùng đơn bội để tạo nên bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội hoàn chỉnh. Khi quá trình thụ tinh diễn ra thuận lợi, một hợp tử sẽ hình thành và tiếp tục phân chia nguyên phân tạo nên cấu trúc phôi. Do đó, số lượng trứng đạt chuẩn sẽ là giới hạn trên tối đa cho số lượng phôi có thể thu được trong chu kỳ điều trị.

Quy luật sinh học về số lượng phôi tạo ra từ một trứng

Về quy luật sinh học trong hỗ trợ sinh sản, một tế bào trứng hay noãn trưởng thành sau khi kết hợp thành công với một tinh trùng đơn lẻ sẽ hình thành một hợp tử duy nhất, từ đó phát triển thành một phôi thai. Cơ chế tự nhiên của quá trình thụ tinh luôn ngăn cản hiện tượng đa tinh trùng thụ tinh nhằm bảo đảm bộ nhiễm sắc thể của hợp tử ở trạng thái lưỡng bội bình thường. Trừ trường hợp phôi tự phân chia trong giai đoạn rất sớm để tạo thành cặp sinh đôi cùng trứng, một noãn về bản chất không thể phân tách thành nhiều phôi độc lập khác nhau trong môi trường nuôi cấy nhân tạo.

Tuy nhiên, không phải mọi nang trứng quan sát thấy trên siêu âm hoặc mọi tế bào noãn chọc hút được đều có khả năng tạo ra phôi. Trong một chu kỳ thụ tinh trong ống nghiệm, số lượng phôi thu được ở giai đoạn cuối cùng luôn thấp hơn đáng kể so với tổng số noãn ban đầu. Sự tiêu hao sinh học qua các mốc kiểm tra là diễn tiến tự nhiên mà bất kỳ chu kỳ hỗ trợ sinh sản nào cũng phải trải qua.

Hiện tượng tiêu hao sinh học từ trứng thành phôi trong labo

Sau thủ thuật chọc hút noãn, các chuyên viên phôi học sẽ phân loại trứng dựa trên mức độ trưởng thành. Chỉ những noãn đạt độ trưởng thành đầy đủ ở giai đoạn Metaphase II mới đủ điều kiện tiếp nhận tinh trùng qua phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm cổ điển hoặc kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tương noãn. Những noãn non hoặc thoái hóa sẽ không thể thụ tinh bình thường.

Sau khi thụ tinh từ 16 đến 18 giờ, chuyên viên sẽ đánh giá sự xuất hiện của hai tiền nhân để xác nhận thụ tinh thành công. Tiếp đó, phôi bắt đầu phân chia thành 2 đến 8 tế bào vào ngày 3 và có thể tiếp tục phát triển thành phôi nang vào ngày 5 hoặc ngày 6. Qua mỗi giai đoạn, một tỷ lệ phôi nhất định sẽ ngừng phân chia hoặc thoái hóa do bất thường nhiễm sắc thể nội tại. Do đó, từ một số lượng trứng thu nhận ban đầu, chỉ có một phần phát triển thành phôi chất lượng tốt đủ tiêu chuẩn để chuyển phôi tươi hoặc trữ đông.

Những yếu tố quyết định số lượng và chất lượng phôi trong IVF

Tuổi tác của người phụ nữ là yếu tố tiên quyết tác động đến số lượng và đặc biệt là chất lượng noãn. Phụ nữ sau 35 tuổi có xu hướng suy giảm dự trữ buồng trứng, đồng thời tỷ lệ noãn có bất thường nhiễm sắc thể gia tăng rõ rệt, dẫn đến tỷ lệ thụ tinh kém và phôi dễ ngừng phát triển sớm. Bên cạnh noãn, chất lượng tinh trùng của người chồng cũng đóng góp 50 phần trăm vật chất di truyền. Tinh trùng có độ phân mảnh ADN cao hoặc bất thường hình thái có thể khiến phôi ngừng phân chia sau giai đoạn ngày 3 khi bộ gen phôi bắt đầu hoạt hóa.

Ngoài yếu tố giao tử, phác đồ kích thích buồng trứng được cá thể hóa phù hợp sẽ quyết định số lượng noãn trưởng thành thu được mà vẫn hạn chế nguy cơ quá kích buồng trứng. Cuối cùng, hệ thống phòng lab thụ tinh trong ống nghiệm đạt chuẩn nghiêm ngặt về nhiệt độ, độ ẩm, chất lượng không khí, môi trường nuôi cấy và tay nghề của chuyên viên phôi học đóng vai trò then chốt giúp tối ưu hóa tiềm năng phát triển của từng noãn thành phôi khỏe mạnh.

Lưu ý an toàn

Số lượng phôi tạo thành không phản ánh đơn thuần sự thành bại của chu kỳ hỗ trợ sinh sản mà chất lượng phôi mới là yếu tố quyết định khả năng làm tổ và sinh con khỏe mạnh. Bệnh nhân không nên tự so sánh số lượng phôi của bản thân với các trường hợp khác vì mỗi cá nhân có độ tuổi, dự trữ buồng trứng và nguyên nhân hiếm muộn hoàn toàn khác nhau. Mọi quyết định về phác đồ kích thích buồng trứng, kỹ thuật thụ tinh hay nuôi phôi ngày 5 đều cần được tư vấn chi tiết bởi bác sĩ chuyên khoa hỗ trợ sinh sản.

Tóm tắt

Quá trình tạo phôi trong thụ tinh trong ống nghiệm phụ thuộc chặt chẽ vào số lượng và chất lượng của cả noãn lẫn tinh trùng. Việc hiểu rõ quy luật một noãn chỉ phát triển thành tối đa một phôi và hiện tượng tiêu hao tự nhiên qua từng giai đoạn nuôi cấy sẽ giúp các cặp vợ chồng chuẩn bị tâm lý vững vàng. Bệnh nhân nên thảo luận trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa hỗ trợ sinh sản để có phác đồ cá thể hóa phù hợp nhất.