Mắc viêm tuyến sữa có nên cho con bú không và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm tuyến sữa là tình trạng nhiễm trùng hoặc viêm mô tuyến vú thường gặp ở phụ nữ trong giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ. Vấn đề khiến nhiều mẹ bỉm sữa trăn trở nhất là liệu viêm tuyến sữa có nên cho con bú tiếp hay phải ngừng hẳn để tránh ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa non nớt của em bé.
Câu trả lời từ các chuyên gia y tế là người mẹ hoàn toàn nên tiếp tục cho con bú, thậm chí việc duy trì cữ bú đều đặn còn là chìa khóa then chốt để làm thông thoáng dòng sữa và rút ngắn thời gian hồi phục. Dừng bú đột ngột trong giai đoạn này thường khiến tình trạng ứ tắc trầm trọng hơn, làm tăng nguy cơ biến chứng thành áp xe vú.
Viêm tuyến sữa có nên cho con bú là gì?
Viêm tuyến sữa, hay còn gọi là viêm tuyến vú thời kỳ cho con bú, là phản ứng viêm xảy ra ở các tiểu thùy và ống dẫn sữa của người mẹ. Tình trạng này đặc trưng bởi một vùng ngực bị sưng, nóng, đỏ và đau nhức, đôi khi kèm theo mệt mỏi hoặc sốt nhẹ. Căn nguyên chủ yếu xuất phát từ hiện tượng ứ đọng sữa do trẻ ngậm bắt núm vú chưa đúng cách, cữ bú cách nhau quá xa hoặc ống dẫn sữa bị chèn ép. Khi sữa mẹ không được rút cạn đều đặn, áp lực gia tăng khiến sữa thấm vào các mô đệm xung quanh, kích hoạt phản ứng viêm. Nếu kèm theo vết nứt ở đầu ti, vi khuẩn từ da hoặc khoang miệng của bé có thể xâm nhập, gây nên viêm tuyến vú do vi khuẩn.
Lý do y khoa khuyến khích mẹ tiếp tục cho con bú khi viêm vú
Theo các khuyến cáo sản khoa và nhi khoa quốc tế, mẹ bị viêm tuyến sữa vẫn nên tiếp tục cho con bú đều đặn. Viêm tuyến sữa phần lớn khởi phát từ tình trạng ứ đọng sữa kéo dài dẫn đến phản ứng viêm vô khuẩn hoặc nhiễm khuẩn thứ phát bởi vi khuẩn thường trú trên da. Sữa mẹ trong giai đoạn này thường không gây nguy hiểm cho hệ tiêu hóa của trẻ khỏe mạnh bình thường, bởi dịch vị và các enzyme trong dạ dày của bé có khả năng tiêu diệt các vi sinh vật thông thường. Việc ngưng cho bú đột ngột chỉ làm gia tăng thể tích sữa đọng trong các ống dẫn sữa, khiến tình trạng ứ tắc trở nên tồi tệ hơn, gia tăng áp lực nội mô và đẩy nhanh nguy cơ hình thành áp xe vú phức tạp.
Cách cho bé bú và vắt sữa giúp giải tỏa ứ đọng hiệu quả
Để giảm bớt cảm giác đau đớn và hỗ trợ thông tắc ống dẫn sữa nhanh chóng, mẹ nên bắt đầu cữ bú bằng bên ngực chưa bị viêm để kích thích phản xạ tiết oxytocin làm sữa dễ chảy ra. Sau đó, mẹ nhanh chóng chuyển bé sang ngậm bú bên vú bị viêm để lực mút tự nhiên của trẻ giúp rút cạn các túi sữa ứ trệ. Chú ý hướng cằm của bé về phía vùng ngực đang sưng đỏ nhằm tạo hướng tác động lực hút tối đa vào vị trí tắc nghẽn. Nếu đầu ti quá nứt nẻ hoặc đau buốt khiến bé không thể ngậm bắt khớp chuẩn xác, mẹ có thể sử dụng máy hút sữa ở mức áp lực êm ái hoặc dùng tay vắt sữa nhẹ nhàng nhằm bảo đảm bầu ngực luôn được làm trống sau mỗi cữ.
Chăm sóc hỗ trợ và thói quen sinh hoạt giúp giảm sưng đau
Bên cạnh việc làm trống bầu ngực, chế độ chăm sóc và nghỉ ngơi đóng vai trò rất lớn trong tiến trình hồi phục mô tuyến vú. Mẹ nên dành nhiều thời gian nghỉ ngơi tại giường, uống nhiều nước ấm để duy trì thể tích tuần hoàn và dòng sữa lưu thông. Trước cữ bú khoảng vài phút, mẹ có thể áp khăn ấm hoặc tắm nước ấm để giãn nở ống dẫn sữa, giúp sữa thoát ra dễ dàng hơn. Sau cữ bú, chườm lạnh cục bộ sẽ hỗ trợ giảm phù nề mô và làm dịu cơn đau rát tức thì. Người mẹ cần tránh mặc áo ngực có gọng chật, không đè ép lên bầu ngực khi nằm ngủ và có thể nhẹ nhàng vuốt ve bề mặt da ngực theo hướng về phía quầng vú để kích thích dẫn lưu bạch huyết.
Thời điểm người mẹ cần đến khám tại cơ sở y tế chuyên khoa
Khi các biện pháp cải thiện lưu thông sữa tại nhà không mang lại kết quả rõ rệt sau hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ, hoặc người mẹ bắt đầu xuất hiện triệu chứng toàn thân như sốt cao, ớn lạnh, cơ thể đau nhức mỏi mệt, việc thăm khám tại cơ sở y tế là vô cùng cấp thiết. Bác sĩ chuyên khoa phụ sản sẽ đánh giá mức độ viêm và có thể chỉ định phác đồ kháng sinh phù hợp, bảo đảm an toàn cho trẻ đang bú mẹ. Nếu vùng sưng chuyển sang dạng ổ lùng nhùng, da căng bóng và đau nhức dữ dội, người bệnh có thể cần được siêu âm kiểm tra để loại trừ biến chứng áp xe vú nhằm có can thiệp dẫn lưu kịp thời.
Lưu ý an toàn
Nội dung trong bài mang tính chất cung cấp kiến thức giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh, thuốc hạ sốt giảm đau mà không có hướng dẫn từ nhân viên y tế. Người mẹ không nên chườm quá nóng hoặc xoa bóp quá thô bạo gây dập nát mô vú. Nếu phát hiện dịch mủ chảy ra từ núm vú hoặc sốt cao kéo dài, cần đến bệnh viện chuyên khoa để được can thiệp đúng cách.
Tóm tắt
Viêm tuyến sữa là trở ngại thường gặp nhưng người mẹ hoàn toàn có thể tiếp tục nuôi con bằng sữa mẹ an toàn nếu được xử trí đúng cách. Giữ thông thoáng dòng sữa, nghỉ ngơi đầy đủ và tuân thủ chỉ định điều trị y tế của bác sĩ chuyên khoa phụ sản sẽ giúp bảo vệ nguồn sữa mẹ quý giá và bảo đảm sức khỏe tối ưu cho cả mẹ lẫn bé.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Sữa từ bên ngực bị viêm có làm bé bị nhiễm khuẩn đường tiêu hóa không?
Có. Trừ trường hợp dịch mủ chảy trực tiếp qua núm vú hoặc bác sĩ yêu cầu tạm dừng, việc cho bé bú giúp rút sạch sữa đọng, giảm áp lực căng tức và tạo điều kiện thuận lợi để mô vú bị viêm mau lành.
Trẻ bú phải sữa từ bầu ngực đang viêm có gặp nguy hiểm không?
Axit dạ dày cùng enzyme tiêu hóa của trẻ có thể vô hiệu hóa phần lớn vi khuẩn thông thường trong sữa mẹ. Tuy nhiên, nếu vú tiết mủ rõ rệt hoặc có tổn thương hở nghiêm trọng ở đầu ti, mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ.
Nếu mẹ quá đau không thể cho bé ngậm bú trực tiếp thì cần làm gì?
Mẹ có thể vắt sữa bằng tay hoặc dùng máy hút sữa với lực hút vừa phải. Điều quan trọng nhất là không được để sữa tồn đọng gây căng tức thêm cho nang tuyến.
Uống thuốc điều trị viêm tuyến sữa có phải cai sữa cho con không?
Bác sĩ sẽ cân nhắc kê đơn các nhóm kháng sinh và thuốc giảm đau an toàn cho phụ nữ đang cho con bú, không ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của trẻ. Mẹ không tự ý mua thuốc uống.
Nên chườm ấm hay chườm lạnh khi bầu ngực bị sưng viêm?
Chườm ấm nhẹ nhàng trước cữ bú giúp kích thích phản xạ xuống sữa. Ngược lại, sau cữ bú hoặc giữa các cữ, mẹ có thể chườm mát để làm dịu cảm giác sưng đau, phù nề tại bầu ngực.
