Xoắn buồng trứng và những điều cần biết để xử trí kịp thời

Xoắn buồng trứng là gì?

Xoắn buồng trứng xảy ra khi buồng trứng và đôi khi cả một phần vòi tử cung bị xoay quanh trục dây chằng nâng đỡ, làm nghẽn dòng máu nuôi dưỡng cơ quan này. Đây là một trong những tình trạng cấp cứu ngoại khoa phụ khoa thường gặp, có thể xuất hiện ở phụ nữ trong mọi độ tuổi nhưng phổ biến nhất ở lứa tuổi sinh sản.

Nếu tình trạng xoắn mạch máu kéo dài mà không được tháo gỡ kịp thời, sự thiếu máu cục bộ sẽ nhanh chóng dẫn đến phù nề mô, xuất huyết và hoại tử buồng trứng. Hậu quả nghiêm trọng có thể là mất buồng trứng bị tổn thương, ảnh hưởng trực tiếp đến nội tiết và chức năng sinh sản trong tương lai, thậm chí gây nhiễm trùng ổ bụng lan rộng. Do đó, việc hiểu rõ bản chất bệnh lý và hành động nhanh chóng đóng vai trò quyết định trong việc cứu vãn cơ quan sinh sản quý giá này.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ xoắn buồng trứng

Nguy cơ xoắn buồng trứng thường liên quan chặt chẽ đến sự hiện diện của các khối u hoặc u nang buồng trứng làm tăng trọng lượng và thay đổi trọng tâm của cơ quan. Các khối u nang bì, u nang thanh dịch hoặc u nang hoàng thể có kích thước từ năm xentimet trở lên rất dễ khiến buồng trứng lắc lư và quay quanh cuống mạch.

Bên cạnh đó, việc sử dụng các biện pháp hỗ trợ sinh sản nhằm kích thích buồng trứng cũng có thể khiến thể tích buồng trứng tăng lên đáng kể, từ đó làm gia tăng khả năng xoay vặn. Ngoài ra, một số phụ nữ có dây chằng tử cung buồng trứng dài bất thường bẩm sinh hoặc có tiền sử từng bị xoắn buồng trứng trước đây cũng thuộc nhóm đối tượng cần đặc biệt lưu tâm khi có biểu hiện đau bụng bất thường.

Cảnh báo dấu hiệu nghi ngờ xoắn buồng trứng

Triệu chứng kinh điển và điển hình nhất của xoắn buồng trứng là cơn đau bụng dưới xuất hiện đột ngột, dữ dội và quằn quại ở một bên hố chậu. Cơn đau có thể lan ra sau lưng hoặc xuống đùi, thường không thuyên giảm khi người bệnh thay đổi tư thế hay dùng các loại thuốc giảm đau thông thường tại nhà.

Đi kèm với cơn đau quặn thắt, người bệnh thường có cảm giác buồn nôn, nôn mửa liên tục do kích thích phúc mạc và phản xạ thần kinh thực vật. Trong một số trường hợp xoắn ngắt quãng rồi tự tháo, cơn đau có thể giảm nhẹ tạm thời rồi lại tái phát dữ dội hơn. Nếu xuất hiện biến chứng hoại tử hoặc vỡ bao nang, người bệnh có thể bị sốt nhẹ, mạch đập nhanh và bụng chướng căng, đòi hỏi phải được đưa đi cấp cứu ngay lập tức.

Phương pháp thăm khám và chẩn đoán xoắn buồng trứng

Để chẩn đoán xoắn buồng trứng, bác sĩ chuyên khoa phụ sản sẽ tiến hành kết hợp giữa thăm khám lâm sàng và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh khẩn cấp. Siêu âm Doppler mạch máu vùng chậu qua ngả âm đạo hoặc ngả bụng là phương pháp đầu tay được ưu tiên hàng đầu, cho phép đánh giá kích thước buồng trứng, vị trí khối u và tình trạng tưới máu của động mạch buồng trứng.

Bên cạnh siêu âm, xét nghiệm máu có thể được chỉ định để kiểm tra số lượng bạch cầu nhằm đánh giá tình trạng viêm nhiễm, kết hợp xét nghiệm thử thai để loại trừ trường hợp thai ngoài tử cung vỡ. Trong những tình huống khó phân biệt với viêm ruột thừa cấp hoặc sỏi niệu quản, chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ có thể được cân nhắc, tuy nhiên bác sĩ luôn ưu tiên can thiệp sớm để tránh làm lỡ khung giờ vàng phẫu thuật.

Nguyên tắc can thiệp y tế và bảo tồn cơ quan

Xoắn buồng trứng là một cấp cứu ngoại khoa tuyệt đối cần can thiệp phẫu thuật khẩn cấp, không có chỉ định điều trị nội khoa đơn thuần bằng thuốc. Phẫu thuật nội soi ổ bụng hiện nay là tiêu chuẩn vàng, vừa giúp xác định chẩn đoán chính xác vừa tiến hành xử trí tổn thương một cách nhanh chóng và ít xâm lấn.

Trong quá trình can thiệp, phẫu thuật viên sẽ tháo xoắn cuống mạch buồng trứng và đánh giá khả năng hồi phục của mô sau khi dòng máu được tái lập. Xu hướng y khoa hiện đại luôn ưu tiên bảo tồn tối đa buồng trứng, đặc biệt ở phụ nữ trẻ tuổi và phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, kể cả khi buồng trứng có dấu hiệu thâm tím ban đầu. Chỉ khi buồng trứng đã hoại tử đen hoàn toàn, không còn khả năng phục hồi hoặc nghi ngờ bệnh lý ác tính, việc cắt bỏ buồng trứng mới được cân nhắc nhằm ngăn ngừa biến chứng nhiễm trùng đe dọa tính mạng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Khi xuất hiện cơn đau bụng dưới dữ dội kèm buồn nôn, người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc chống co thắt hoặc chườm nóng tại nhà vì có thể che lấp triệu chứng nguy kịch. Cần đến ngay cơ sở y tế có khoa phụ sản hoặc phòng cấp cứu gần nhất để được thăm khám và can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Xoắn buồng trứng là biến cố cấp tính có thể đe dọa chức năng sinh sản nếu chậm trễ trong việc can thiệp. Chủ động lắng nghe các dấu hiệu cảnh báo của cơ thể và khám phụ khoa định kỳ là giải pháp thiết thực giúp phát hiện sớm các bất thường, từ đó bảo vệ sức khỏe và chất lượng sống lâu dài của người phụ nữ.